فلک این سرکشی چند از غبار آرمیدنها
نمیبایست از خاک اینقدر دامن کشیدنها
مخور ای شمع از هستی فریب مجلسآرایی
که یک گردن نمیارزد به چندین سر بریدنها
همان بهتر که عرض ریشه در خاک عدم باشد
به رنگ صبح، برق حاصل است اینجا دمیدنها
شبی از بیخودی نظارهٔ آن بیوفا کردم
کنون چشمم چو شمع کشته داغ است از ندیدنها
به ساز محفل بیرنگ هستی سخت حیرانم
که نبض ناله خاموش است و دل مست شنیدنها
مقام وصل نایاب است و راه سعی ناپیدا
چه میکردیم یارب گر نبودی نارسیدنها
کف خاک هوا فرسودهای، ای بیخبر شرمی
به گردون چند چون صبحت برد بیجا دویدنها
سرشکم داشت از شوقت گداز آلوده تحریری
به بال موج بستم نامهٔ در خون تپیدنها
چو اشکم، ناتوانی رخصت جرأت نمیبخشد
مگر از لغزش پابندم احرام دویدنها
شرارم، شعلهام، رنگم، کدامین طایرم یارب
که میخواند شکست بالم افسون پریدنها
ز شرم نرگس مخمور او چندان عرق کردم
که سرتا پای من میخانه شد از شیشه چیدنها
ز احوال دل غمدیدهٔ بیدل چه میپرسی
که هست این قطره خون چون غنچه محروم از چکیدنها



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل دربارهٔ بیحاصلی سرکشی و خودنمایی در هستی و برتری نیستی و فروتنی است. شاعر با مثالهایی مانند شمع، صبح، اشک و شرار نشان میدهد که سر برافراشتن و دمیدن جز رنج و فنای زودگذر حاصلی ندارد. در کنار آن از عشق، ناکامی و نرسیدن به وصل سخن میگوید و نرسیدن را مایهٔ تکاپو میداند. در پایان دل خود را قطره خونی میخواند که مانند غنچه حتی از چکیدن محروم است.
هوش مصنوعی: ای فلک، این سرکشی و گردنفرازی تا کی؟ تو هم از غبار و خاک پدید آمدهای و نمیبایست اینقدر از خاک دامن برچینی و از آن دوری کنی.
هوش مصنوعی: ای شمع، فریب رونقبخشی به مجلس را در هستیات مخور؛ زیرا یک گردنفرازی ارزش این همه سر بریدن را ندارد. سر شمع را بارها میبرند تا روشن بماند و این بزرگیِ مجلس به آن رنج نمیارزد.
هوش مصنوعی: بهتر است ریشه در خاک نیستی پنهان بماند و سر برنیاورد؛ زیرا در این جهان دمیدن و پدید آمدن مانند صبح است که حاصلش جز برقی گذرا نیست.
هوش مصنوعی: شبی در حال بیخودی آن معشوق بیوفا را تماشا کردم و اکنون چشمم از ندیدن او مانند شمع خاموششده داغدار و سوخته است.
هوش مصنوعی: از ساز و نوای مجلس بیرنگ هستی سخت در حیرتم؛ نبض ناله خاموش است و صدایی نمیآید، اما دل از شنیدن مست است.
هوش مصنوعی: رسیدن به وصل ممکن نیست و راه کوشش هم پیدا نیست. خدایا، اگر این نرسیدنها نبود، ما چه میکردیم؟ گویی همین نرسیدن مایهٔ تکاپو و زندگی ماست.
هوش مصنوعی: ای بیخبر، تو مشتی خاک فرسوده از باد هوسی؛ شرم کن. تا کی دویدنهای بیجا تو را مانند صبح به آسمان میبرد؟
هوش مصنوعی: اشکم از شوق تو نوشتهای آمیخته با گداز و سوز داشت؛ آن نامهٔ در خون غلتیدن را به بال موج بستم و روانه کردم.
هوش مصنوعی: مانند اشک، ناتوانی به من اجازهٔ جرئت و حرکت نمیدهد؛ مگر آنکه از لغزش پا، آهنگ دویدن کنم و احرام آن را ببندم، چنانکه اشک با لغزیدن روان میشود.
هوش مصنوعی: خدایا، من شرارم یا شعله یا رنگ؟ کدام پرندهام که شکستگی بالم افسون پرواز را برایم میخواند؟ شرار و شعله و رنگ هر سه با فروریختن و شکستن به پرواز درمیآیند.
هوش مصنوعی: از شرم چشم خمارآلود او چنان عرق کردم که قطرههای عرق مانند شیشههای چیدهشده بر سراپایم نشست و تمام وجودم میخانه شد.
هوش مصنوعی: از حال دل غمدیدهٔ بیدل چه میپرسی؟ این دل قطره خونی است که مانند غنچه بسته مانده و حتی از چکیدن و بیرونریختن محروم است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
به صد اندیشه افکند امشبم آن تیز دیدنها
در اثنای نگاه تیز تیز آن لب گزیدنها
ز بس برجستنم در رقص دارد چون سپند امشب
به سویم گرم از شست آن ناوک رسیدنها
زبان زینهار افتد ز کار از بس که آید خوش
[...]
مباش ای رهنورد عشق نومید از تپیدنها
که در آخر به جایی میرسد از خود رمیدنها
عنان نفس را بگذار چندی تا به راه آید
که از خامی برآرد اسب سرکش را دویدنها
ظهور پختگی با خویش دارد حجت قاطع
[...]
گرفتم گوشهای امروز از درها دویدنها
کمان حلقه شد پشت عصایم از خمیدنها
چو گل از سفره ارباب دولت خون دل خوردم
نصیب من نشد چون غنچه غیر از لب گزیدنها
قناعت پیشگان لب تر نمیسازند از دریا
[...]
چسان عنقا کند با هوشم آهنگ پریدنها
که ریزد سستی پرواز او رنگ تپیدنها
به عزم چیدن گل تا خرامت گلشنآرا شد
بود از شوق دستت غنچه دلتنگ نچیدنها
نمیزیبد تواضع از تو با این قامت رعنا
[...]
چو اشک، آن کس که میچیند گلِ عیش از تپیدنها
بود دلتنگ اگر گوهر شود از آرمیدنها
ز بس عام است در وحشتسرای دهر بیتابی
دلِ هر ذره دارد در قفس چندین تپیدنها
مجو آوازهٔ شهرت ز آهنگِ سبکروحان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.