آنروز که پیدایی ما را اثری بود
در آینهٔ ذره غبار نظری بود
نقشی ندمیدیم به صد رنگ تامل
نقاش هوس خامهٔ موی کمری بود
گرعافیتی هست ازین بحر برون است
غواص ندانست که ساحل گهری بود
از جرات پرواز به جایی نرسیدیم
جمعیت بی بال و پری، بال و پری بود
تا شوقکشد محمل فرصت، مژه بستم
دربار شرر شوخی برق نظری بود
نگذاشت فلک با تو مقابل دل ما را
فریاد که آیینه به دست دگری بود
روزی که گذشتی ز سر خاک شهیدان
هر گرد که در پای تو افتاد سری بود
آخر ز خودم برد به راه تو نشستن
آسودگی شعله کمین سفری بود
دلکشتهٔ یکتایی حسنست وگرکه
در پیش تو آیینه شکستن هنری بود
بیدل به تمناکدهٔ عرض هوسه
از دلدو جهان شور و ز ماگوشکری بود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بیدل در این غزل از ناچیزی هستیِ انسان و بیحاصلی تلاشهایش سخن میگوید. به گفتهٔ او آسایش بیرون از دریای هستی است و بیبالوپری همان پرواز است. در ادامه از ناتوانیِ دل در روبهرو شدن با معشوق میگوید، از سرهای شهیدان که خاکِ راه او شدهاند، و از یگانگیِ حسن که آینهٔ دل را میشکند. غزل با اعتراف به ناشنوایی خودش در برابر فریادِ دل پایان مییابد.
هوش مصنوعی: روزی که هستیِ ما نشانی داشت، آن نشان چیزی بیش از غبارِ نگاهی بر آینهٔ ذره نبود. یعنی وجود ما از آغاز بسیار ناچیز و کمرنگ بود.
هوش مصنوعی: با صد گونه اندیشه و تأمل هم نتوانستیم نقشی پدید آوریم، زیرا قلمِ نقاشِ هوس مانند کمرِ باریکِ معشوق، نازک و تقریباً ناپیدا بود و نقشی از آن برنمیآمد.
هوش مصنوعی: اگر آسایشی هست، بیرون از این دریای هستی است. غواص که در جستوجوی گوهر به دریا رفت نفهمید که گوهرِ واقعی همان ساحل، یعنی رهایی و آرامش، بود.
هوش مصنوعی: با جسارتِ پرواز به هیچ جا نرسیدیم. آرامش و یکجایی ناشی از بیبالوپری، خودش بال و پرِ حقیقی ما بود.
هوش مصنوعی: چشم بستم تا شوق، کجاوهٔ فرصت را با خود ببرد و فرصت را نگه دارم، اما فرصت در عمرِ کوتاهِ شراره، تنها جلوهٔ گذرای برقِ یک نگاه بود. یعنی مهلت بسیار کوتاه بود و از دست رفت.
هوش مصنوعی: فلک نگذاشت دلِ ما روبهروی تو قرار گیرد. افسوس که آینهٔ دل در دستِ دیگری بود و اختیارش با ما نبود.
هوش مصنوعی: روزی که از کنارِ خاکِ شهیدانِ عشق گذشتی، هر گَردی که بر پایت نشست، سرِ عاشقی بود که فدای تو شده بود.
هوش مصنوعی: سرانجام نشستن در راهِ تو مرا از خودم بیرون برد. آرامشِ شعله هم در حقیقت کمینگاه و آمادگی برای رفتن است.
هوش مصنوعی: دل کشتهٔ یگانگیِ زیبایی است، زیرا آن حسنِ یگانه آینه و دوگانگی را برنمیتابد. وگرنه شکستنِ آینه در برابر تو هنری به شمار نمیآمد.
هوش مصنوعی: ای بیدل، در سرای آرزو و نمایشِ هوس، دل غوغای دو جهان را برپا میکرد، اما ما گوشی ناشنوا داشتیم و آن فریاد را نمیشنیدیم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یا رب شب دوشین چه مبارک سحری بود
کاو را به سر کشته هجران گذری بود
آن دوست که ما را به ارادت نظری هست
با او مگر او را به عنایت نظری بود
من بعد حکایت نکنم تلخی هجران
[...]
آن یار کز او خانهٔ ما جایِ پَری بود
سر تا قدمش چون پَری از عیب بَری بود
دل گفت فروکش کنم این شهر به بویش
بیچاره ندانست که یارش سفری بود
تنها نه ز رازِ دلِ من پرده برافتاد
[...]
چون حسن دلاویز تو در جلوه گری بود
کار دل بیچاره من پرده دری بود
در دور رخت یک دل هشیار ندیدیم
این شیوه ز خاصیت دور قمری بود
ای جان جهان، نسبت یاد تو بجانم
[...]
تا بود سراسیمه دلم در به دری بود
اندیشهٔ دل جامگی و دل سفری بود
هرگاه که اندیشه عنان در کف من داشت
کارم همه در کاسهٔ صاحب نظری بود
با آن که نمی داد امان سیلی فقرم
[...]
تامنزل من بادیه بیخبری بود
هر موج سرابم به نظر بال پری بود
چون سرو درین باغ ز آزادگی خویش
باری که به دل بودمرابی ثمری بود
افسوس که چون ناوک بازیچه اطفال
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.