دل انجمن محرم و بیگانه نباشد
جز حیرت ادراک درین خانه نباشد
در ساز فنا راحت عشاق مهیاست
بالین وفا بیپر پروانه نباشد
بیکسب صفا صید معانی چه خیال است
تا سنگ بود شیشه پریخانه نباشد
چون شانه کلید سر مویی نتوان شد
تا سینهٔ چاکت همه دندانه نباشد
دل زانوی فکرش همه چشم است که مینا
چندانکه خمد بیخط پیمانه نباشد
بیساخته حسنیست که دارم به کنارش
مشاطهٔ شوق آینه و شانه نباشد
افسون چه ضرور است به عزم مژه بستن
در خواب عدم حاجت افسانه نباشد
بر اوج مبر پایه اقبال تعین
تا صورت رفتار تو لنگانه نباشد
ابرام هوس میکشدت بر در دونان
شاهی اگر این وضع گدایانه نباشد
وحدت چهخیال است توان یافت بهکثرت
چون ریشه دوانید نمو، دانه نباشد
عالم همه محملکش کیفیت اشک است
این قافله بیلغزش مستانه نباشد
دلگرد جنون میکند امروز ببینید
در خانهٔ ما بیدل دیوانه نباشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی دل را خانهٔ حیرت میداند و آسایش عاشق را در فنا میجوید. شاعر میگوید بیصفای دل معنی به دست نمیآید، گرهگشایی با رنج میسر است و هوس آدمی را گدای فرومایگان میکند. او یافتن وحدت در کثرت را محال میشمارد و جهان را کاروانی لغزان چون اشک میبیند. در پایان از شوریدگی و جنون دل خود سخن میگوید که بیدل را از خانه بیرون میکشد.
هوش مصنوعی: دل جایی است که در آن آشنا و بیگانه راه ندارند؛ در این خانه جز حیرتِ ناشی از ادراک چیزی یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: آسایش عاشقان در نیستی و فنا آماده است؛ بالینِ وفا همان پرِ سوختهٔ پروانه است و بی آن نیست.
هوش مصنوعی: بیآنکه دل صفا و پاکی به دست آورد، شکار معانی خیالی خام است؛ تا سنگ سنگ است، شیشهٔ پریخانه نمیشود و پری در آن نمینشیند.
هوش مصنوعی: مانند شانه نمیتوان گرهگشای حتی یک تار مو شد، مگر آنکه سینهات سراسر چاکچاک و دندانهدار شود؛ یعنی گرهگشایی با رنج و دلشکستگی به دست میآید.
هوش مصنوعی: دل در حالت زانو زدن به فکر سراپا چشم و بیناست؛ چنانکه مینای شراب هرچه خم شود بیخط پیمانه نمیماند، یعنی هر فرورفتن در فکر نشانی و بهرهای میآورد.
هوش مصنوعی: معشوقی که در کنار دارم زیباییاش طبیعی و بیآرایش است؛ شوقِ من که مشاطهٔ اوست، به آینه و شانه نیازی ندارد.
هوش مصنوعی: برای بستن مژه و خوابیدن چه نیازی به افسون و قصه است؟ در خواب نیستی و مرگ، حاجتی به افسانه نیست.
هوش مصنوعی: پایهٔ اقبال و جاه دنیوی را بر اوج مبر، تا رفتارت به لنگی نیفتد؛ یعنی بلندپروازی در تعینات به سقوط و ناقصی میانجامد.
هوش مصنوعی: اصرار هوس است که تو را به درِ فرومایگان میکشاند؛ اگر این رفتار گدایانه نبود، تو خود پادشاه بودی.
هوش مصنوعی: خیال است که بتوان وحدت را در کثرت یافت؛ همانگونه که وقتی دانه ریشه دواند و رشد کرد، دیگر دانه نیست.
هوش مصنوعی: همهٔ عالم بارکشِ محملِ حالتِ اشک است؛ این کاروان بیلغزش و تلوتلوی مستانه پیش نمیرود، یعنی هستی همچون اشک لغزان و ناپایدار است.
هوش مصنوعی: امروز دل گرد جنون میگردد و آهنگ آن دارد؛ نگاه کنید، مبادا بیدلِ دیوانه دیگر در خانهٔ ما نباشد و سر به صحرا گذاشته باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
در مذهبِ ما کعبه و بت خانه نباشد
اندیشۀ خویش و غمِ بیگانه نباشد
هر کس روشی دارد و رایی و مرادی
ما را به جهان جز غمِ جانانه نباشد
آخر برِ ما آی که خلوت گهِ سیمرغ
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.