طارم زر بین که درج در مکنون کرده اند
طاق ازرق بین که جفت گنج قارون کرده اند
پیشه کاران شب این بام مقرنس شکل را
باز بی سعی قلم نقشی دگرگون کرده اند
سبز خنگ چرخ را از بهر خاتون هلال
این سر افسار مرصع بر سر اکنون کرده اند
علم طشت و خایه از زاغان ظلمت بین که باز
صد هزاران خایه در نه طشت مدفون کرده اند
از برای قدسیان سی پاره افلاک را
این ده آیت های زر یاب چه موزون کرده اند
خرده کاری بین که در مشرق تتق بافان شب
دق مصری را نورد ذیل اکسون کرده اند
پرچم شب شاید ار بر رمح ثاقب بسته اند
طاسک پرچم ز طاس آسمان چون کرده اند؟
یارب این شام دوالک باز و صبح زود خیز
چند بر جان و دل خاصان شبیخون کرده اند
چرخ پیکانست و می ماند بدان شکل شفق
کز دل روحانیان پنگان پر از خون کرده اند
صد هزاران چشم و یک ابروست بر رخسار چرخ
تا ز میم ماه نقاشان شب نون کرده اند
زهره همچون ذره سر تا پای در رقص است از آنک
کم زنان آسمانش باده افزون کرده اند
نسر طایر را چو باز چتر سلطان جهان
در گریز طارم پیروزه میمون کرده اند
رکن دین الحق و ظل الله مولی الخافقین
کز وجودش عقل را بنیاد و قانون کرده اند
بوالمظفر ارسلان سلطان حق پرور که خلق
دل به عشق دولت باقیش مرهون کرده اند
وجه خرجش نیمه افلاک و انجم داده اند
ملک موروثش دو ثلث از ربع مسکون کرده اند
نه فلک را از برای خواندن ورد ثنا
بر در سلطان موسی دست هرون کرده اند
آفتاب محض گشت این سایه و نادرتر آنک
آفتاب از سایه بی نیرنگ و افسون کرده اند
گر دمد از خون دشمن بوی مهرش طرفه نیست
زانک نقاشان فطرت نافه از خون کرده اند
باز چترش را که طاوس ملایک صید اوست
در یکی پر صد هزاران فتح مضمون کرده اند
هر که با او باد در سر داشت چون شیر علم
هم سگان خونش به خاک تیره معجون کرده اند
ترشد از شرم کفش جیحون و بی شرمی است آنک
خشک مغزان نسبت دستش به جیحون کرده اند
سایه او ای خدا! این سایه را پاینده دار
بر سر عالم هما آسا همایون کرده اند
رغم مشتی کند و بی معنی چو شمشیر خطیب
منبر نه چرخ را با قدر او دون کرده اند
خنجر هندیش چون هندو در آتش می جهد
آری آن آتش ز خون خصم وارون کرده اند
ای شهنشاهی که از شش حرف نامت ثابتات
حرز هفت اندام این پیروزه طاحون کرده اند
این همه گردون گردان هیچ می دانی که چیست؟
چون ندانی کز دلت وهم فلاطون کرده اند
گرد میدانت ورای کوی خاکی پرده ایست
نام آن گرد اختران در خاک گردون کرده اند
پاسبانانت به سیلی ظلم ظالم پیشه را
بارها زین تنگنای خاک بیرون کرده اند
ساکنان عالم شش روزه روزی پنج بار
لحن کوست را نوای طبع محزون کرده اند
هر کجا بر سقف شمع افروز گردون شاهدی است
خویشتن بر طره چتر تو مفتون کرده اند
نام نه چرخ سدایی چون فقع بر یخ نویس
چون به بخشش نام دستت نیل و سیحون کرده اند
بحر دون القلتین از دست دستت خون گریست
در صدف آنگه ز اشگش در مکنون کرده اند
تیغ زن چون آفتابی راست وان کت کژ نهاد
حادثاتش در زمین چون سایه مدفون کرده اند
آز را دست و دلت کز هر دریا نسخه ایست
در دام داری به از ماهی ذوالنون کرده اند
کاوه شد تیغ تو ضحاکان ظلم اندیش را
کز سر بی حسی از گاوی فریدون کرده اند
بهر آحاد وشاقان تو از شکل هلال
نقره خنگ چرخ را زین زر ایدون کرده اند
زبده فطرت تویی وین حشوها مادون تست
از برای خدمتت ابداع مادون کرده اند
خسروا این بوالعجب کاران چرخ مهره باز
حقه جانم به خون ناب محشون کرده اند
گاهم از بزم تو همچون جرعه دور افکندهاند
گاه بی صدر توم چون باده مطعون کردهاند
کوه غم حاشا که بر دل بسته اندم لاجرم
پایمال و خاک بر فرقم چو هامون کرده اند
باز خر خون مجیر از دلو و حوت چرخ از آنک
یوسف بخت ورا در چاه مسجون کرده اند
تا خرد داند که زیر هفت چرخ آبگون
چار دیوار حیات از طین مسنون کرده اند
سرمه چشم ملایک خاک درگاه تو باد
ای که از بام تو رجم دیو ملعون کرده اند
فارغم ز آمین چو می دانم که طوافان عرش
استجابت با دعای بنده مقرون کرده اند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ اوصاف و ویژگیهای عظیم یک پادشاه و حاکم مقتدر است که با بهرهگیری از توصیفهای زیبا و خاص، مقام و جایگاه او را در نظر دارد. شاعر به قدرت، زیبایی و برکت پادشاه، و همچنین تأثیر او بر آسمان و زمین اشاره میکند. از دنیای عرفانی و معنوی و پیوند آن با قدرت حاکم سخن میگوید و او را مظهر حکمت و فطرت برتر میداند. با بیانی نمادین، شاعر به روابط میان ظلمت و روشنی، و تقدیر و سرنوشت اشاره کرده و عشق به پادشاه را یکی از ویژگیهای بارز مردمان دانسته است. در نهایت، شاعر از خداوند درخواست میکند که سایهی این پادشاه را بر سر عالم پایدار نگاه دارد.
هوش مصنوعی: گنبد زرین آسمان را ببین که آن را صندوقچهٔ مرواریدهای پنهان (ستارگان) کردهاند، و طاق کبود فلک را ببین که همتای گنج قارون ساختهاند.
هوش مصنوعی: صنعتگران شب بر این بام مقرنسمانند آسمان، بی آنکه قلمی به کار برند، دوباره نقشی تازه و دیگرگون پدید آوردهاند.
هوش مصنوعی: برای بانوی هلال که سوار بر اسب سبز و خاکستریرنگ فلک است، اکنون این افسار جواهرنشان (ستارگان) را بر سر آن اسب نهادهاند.
هوش مصنوعی: شعبدهبازی تشت و تخممرغ را از کلاغان تاریکی (شب) ببین که باز صدهزاران تخم (ستاره) را در نُه تشت (نُه فلک) پنهان کردهاند.
هوش مصنوعی: برای فرشتگان، در آسمان که همچون قرآنی سیجزئی است، این نشانههای زرین دهآیهای (ستارگان) را چه سنجیده و موزون نشاندهاند.
هوش مصنوعی: ریزهکاری را ببین که پردهبافان شب در مشرق، کتان سپید مصری (روشنی سحر) را حاشیهٔ دامن دیبای سیاه شب کردهاند.
هوش مصنوعی: اگر منگولهٔ پرچم شب را بر نیزهٔ شهاب بستهاند رواست، اما شگفت است که کلاهک آن پرچم را از کاسهٔ آسمان چگونه ساختهاند.
هوش مصنوعی: خدایا، این شامِ نیرنگباز و این صبحِ سحرخیز تا کی بر جان و دل خاصان شبیخون زدهاند.
هوش مصنوعی: فلک همچون جامی است و سرخی شفق به آن جام میماند که از خون دل فرشتگان پرش کردهاند.
هوش مصنوعی: بر چهرهٔ فلک صدهزار چشم (ستاره) و تنها یک ابرو هست، چون نقاشان شب ماه گرد را که چون حرف «میم» بود به شکل «نون» (هلال) درآوردهاند.
هوش مصنوعی: زهره مانند ذره از سر تا پا در رقص است، زیرا قلندران و قماربازان آسمان به او بادهٔ بیشتری نوشاندهاند.
هوش مصنوعی: ستارهٔ نسر طائر را، از بیم باز سرِ چتر سلطان جهان، در گنبد فیروزهای آسمان به گریز واداشتهاند و این گریز را فرخنده شمردهاند.
هوش مصنوعی: ممدوح رکنالدین است که به راستی سایهٔ خدا و فرمانروای شرق و غرب است و از وجود او برای خرد پایه و قانون ساختهاند.
هوش مصنوعی: ابوالمظفر ارسلان، سلطان حقپرور، که مردم دل خود را در گرو عشق دولت پایدار او نهادهاند.
هوش مصنوعی: هزینهٔ خرج او را نیمی از افلاک و ستارگان قرار دادهاند و ملک موروثیاش را دو سوم از ربع مسکون زمین ساختهاند.
هوش مصنوعی: نُه فلک را برای خواندن ورد ستایش، بر درگاه این سلطانِ موسیوار، همچون هارون یار و دستیار او کردهاند.
هوش مصنوعی: این سایهٔ خدا خود آفتاب محض شد، و شگفتتر آنکه بی هیچ نیرنگ و جادو از سایه آفتاب ساختهاند.
هوش مصنوعی: اگر از خون دشمن او بوی مهرش برخیزد شگفت نیست، چون نقاشان آفرینش نافهٔ مشک را از خون پدید آوردهاند.
هوش مصنوعی: باز سرِ چتر او را که طاووس فرشتگان شکار اوست، چنان کردهاند که در هر پرش صدهزار پیروزی نهفته است.
هوش مصنوعی: هر کس مانند شیر نقش پرچم، بادِ غرور در سر داشت و با او درافتاد، سگان خونش را با خاک تیره آمیختهاند.
هوش مصنوعی: رود جیحون از شرم بخشش دست او خیس عرق شد، و بیشرمی است که کمخردان دست او را به جیحون تشبیه کردهاند.
هوش مصنوعی: سایهٔ او را، که خدایا پایدارش بدار، مانند سایهٔ هما بر سر جهان فرخنده و مبارک ساختهاند.
هوش مصنوعی: به رغم گروهی کندذهن و بیمایه که مانند شمشیر چوبی خطیب کند و بیاثرند، منبر نُه فلک را در برابر مقام ممدوح فروتر قرار دادهاند.
هوش مصنوعی: خنجر هندی او مانند هندویی که خود را در آتش میافکند در آتش میجهد؛ و آن آتش سرخ از خون دشمن پدید آمده است.
هوش مصنوعی: ای شاهنشاهی که ستارگان ثابت، شش حرف نام تو را تعویذ و نگهبان همهٔ اندام این آسیاب فیروزهرنگ آسمان ساختهاند.
هوش مصنوعی: آیا میدانی این آسمان گردان چیست؟ چگونه ندانی، در حالی که اندیشه و حکمت افلاطون را از دل تو ساختهاند.
هوش مصنوعی: گرد و غبار میدان تو پردهای است فراتر از این جهان خاکی، و همان غبار را اهل زمین آسمان پرستاره نامیدهاند.
هوش مصنوعی: نگهبانان تو بارها با سیلی، ستم ستمگران را از این تنگنای جهان خاکی بیرون راندهاند.
هوش مصنوعی: ساکنان این جهان که در شش روز آفریده شده، روزی پنج بار بانگ کوس نوبت تو را مایهٔ تسلی دلهای اندوهگین ساختهاند.
هوش مصنوعی: هر زیبارویی که بر سقف شمعافروز آسمان است، یعنی هر ستارهای، دلباختهٔ آویزه و منگولهٔ چتر پادشاهی تو شده است.
هوش مصنوعی: نام نُه آسمان را مانند نقشی که بر یخ مینویسند ناپایدار و بیارزش بدان، زیرا دست تو را در بخشش، رود نیل و سیحون نامیدهاند.
هوش مصنوعی: دریا که در برابر دست تو آبی اندک و ناچیز است، از رشک بخشش تو خون گریست و از اشک او مروارید پنهان در صدف پدید آمد.
هوش مصنوعی: مانند خورشید راست و استوار شمشیر بزن؛ هر که با تو کجرفتاری کرد، حوادث روزگار او را چون سایه در خاک دفن کردهاند.
هوش مصنوعی: دست و دل تو که هر کدام نمونهای از دریاست، آز و نیاز را بهتر از ماهی یونس در کام خود فرو برده و از میان بردهاند.
هوش مصنوعی: شمشیر تو برای ستمگرانی چون ضحاک، همچون کاوه شد؛ آنان که از نادانی و بیخردی با فریدونیان رفتاری چون رفتار با گاو داشتند.
هوش مصنوعی: برای کمترین غلامان تو، از هلال ماه زینی زرین بر اسب سپید و نقرهگون آسمان نهادهاند.
هوش مصنوعی: تو برگزیده و چکیدهٔ آفرینشی و دیگر موجودات زوائد و فروتر از تو هستند؛ آفرینش این موجودات پستتر را برای خدمت به تو قرار دادهاند.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، این افلاک شگفتکار و حقهباز، حقهٔ جان مرا از خون خالص پر کردهاند.
هوش مصنوعی: گاهی مرا مانند جرعهای که بر زمین میریزند از بزم تو دور انداختهاند، و گاهی دور از حضور تو مانند شراب مرا سرزنششده و بدنام کردهاند.
هوش مصنوعی: کوهی از غم بر دلم نهادهاند و از همین رو مرا مانند دشت پایمال کرده و خاک بر سرم ریختهاند.
هوش مصنوعی: خون مجیر را از برج دلو و حوت آسمان بازخرید کن، زیرا یوسف بخت او را در چاه زندانی کردهاند؛ یعنی شاعر را از گرفتاری روزگار نجات ده.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خرد میداند که در زیر هفت آسمان آبیرنگ، بنای زندگی آدمی از گل سرشته شده است.
هوش مصنوعی: خاک درگاه تو سرمهٔ چشم فرشتگان باشد، ای کسی که از بام کاخ تو شیطان راندهشده را سنگسار کردهاند.
هوش مصنوعی: از گفتن آمین بینیازم، چون میدانم فرشتگانی که گرد عرش طواف میکنند، اجابت را با دعای این بنده همراه کردهاند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گلرخان از خون ما رخساره گلگون کردهاند
صد جگر افشرده تا یک جام پرخون کردهاند
از غبار خاکساری دیده رغبت مپوش
بر سر این خاک، ارباب نظر خون کردهاند
سهل باشد سر بر آوردن ز جیب آسمان
[...]
ترک هستی سالکان در زیر گردن کرده اند
رهنوردان کفش تنگ از پای بیرون کرده اند
در بیابان جنون امروز همچون گردباد
خیمه بر پا دوستان بر خاک مجنون کرده اند
دست گلچینان ز گلشن بسته بیرون برده اند
[...]
موج گوهرطینتان، گر شوخی افزون کردهاند
پای درد دامن سری از جیب بیرون کردهاند
کهکشان دیدی شکست رنگ هم فهمیدنیست
بیخودان در لغزش پا سیر گردون کردهاند
اعتباری نیست کز ذلتکشان خاک نیست
[...]
می فروشان آن چه از صهبای گلگون کردهاند
شاهدان شهر ما از لعل میگون کردهاند
میپرستان ماجرا از حسن ساقی کردهاند
تنگ دستان داستان از گنج قارون کردهاند
در جنون عاشقی مردان عاقل، دیدهاند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.