تا که سرمایه یافت آزادی
شد تجارت اساس آبادی
پادشاهان و صاحبان نفوذ
جمله گشتندکشته یا مأخوذ
مبتذل گشت اصل و عرق و نژاد
بی اثرماند خلق وخوی ونهاد
سیم و سرمایه شد به عالم چیر
گشت سرمایهدارگرد و دلیر
دین که همکاسهٔ سیاست بود
قوّت بازوی ریاست بود
از سیاست به قهر گشت جدا
ماند دین خالص از برای خدا
مقتدر شد چو گشت همپایه
صنعت و علم و کار و سرمایه
شرکت علم و سیم و صنعت و کار
برد آب اعاظم و اخیار
ز انقلابات مدهش خونین
عامه برد آبروی دولت و دین
اسقفان در تکاپو افتادن
پادشاهان به زانو افتادند
گشت آزاد فکر و اندیشه
قلم ونطق وحرفت وپیشه
پیش از این علم خاص ملا بود
زندگی بستهٔ کلیسا بود
کرد ازین انقلابهای درشت
عامه بر مردم کلیسا پشت
علمها ز انحصار بیرون شد
زندگی زان حصار بیرون شد
پردهها بود بر سر هرکار
پرده درگشت خامهٔ سحار
نقل الحاد وکفر بیبزه گشت
زندگانی جدید و بامزه گشت
از میان رفت عصر اشرافی
راه سرمایهدار شد صافی
دانشوفضلوهوشو عرقو نژاد
پیش زر ناف بر زمین بنهاد
هرکه زر داشت شد شریف و عزیز
وآن که بیچیز بود شد ناچیز
هنر و علم و حیلت و تزوبر
دولت و دین و شاه ومیر و وزپر
شده هریک عبید سرمایه
بندهٔ زرخرید سرمایه
کشت مرسل یکی بزرگ رسول
معجز او نگاهداری پول
سه اقانیم روشنش به جهان
هست عقل و تمدن و وجدان
سپه او گروه کارگران
ملک گیرد بدین سپاه گران
سر ز خاور به نیمروز افراخت
باختر برد و بر خراسان تاخت
عالم از یمن این بزرگ استاد
گشت خالی ز دین و اصل و نژاد
بر ضعیفان درازدستی ازوست
ماده و مادهپرستی ازوست
مردمی رخت بست و همدردی
غیرت و عفت و جوانمردی
زر مهیا نمود و چید بساط
تا کند عیش و نوش و رقص و نشاط
هیچش از عیش و کیف رادع نیست
به زن و مرد خوبش قانع نیست
بسته ی وهم وبندهٔ عصب است
خود سراپای شهوت و غضب است
کارفرما ز پرخوری رنجور
کارگر شد گرسنه جانب گور
چند سرمایهدار بیوجدان
در جهان گشته صاحب فرمان
یکدو قارون به تخت بخت مقیم
ربخته خون صد هزار کلیم
الغرض این اساس خودبینی
اصل وجدانکشی و بیدینی
می کشدکار را به جای دگر
آید از نایها نوای دگر
کارگر شد سپاه صاحبکار
سپهی لخت و خسته و بیمار
لاجرم متحد شوند همه
کار را مستعد شوند همه
چون فقیران شوند با هم یار
مالداران شوند بی کس و کار
بود دین تسلیتفزای فقیر
مانع خشم جانگزای فقیر
تا شریعتمدار در همه کار
بود همدست عمدهٔ التجار
مینمودند کُرکُری همگی
تا بدین حد نبود بیمزگی
حاجی داغ کرده پیشانی
پیرو سنت مسلمانی
توشه بردی برای پیری چند
دست بگرفتی ازفقیری چند
گهی از صدق مسجدی میساخت
گاه حمام وقف میپرداخت
تا به مسجد کند نماز، فقیر
خواهد از مومنان نیاز، فقیر
پس شود همعنان همخوابه
هر سحر رایگان به گرمابه
سیر بودند منعم و بیچیز
مرد درونش لات بود وتمیز
لیکن امروز مرد دولتمند
غالباً ملحدیست بیمانند
نه ز وَجه حرام دارد دست
نه به نفع وطن بود پابست
نه بهعنوان خمس و مال امام
به کسی میکند جوی اکرام
تا بدانجا برد مروت را
که خورد مالیات دولت را
همچو موش است رهزن خانه
یا که دلال مال بیگانه
می کند از تجملات فرنگ
شهر را پر متاع رنگارنگ
گر بپرسی که چیست آئینت
یا چه باشد بهراستی دینت
گویدت هست دین من وجدان
لیک وجدان کجا و این حیوان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ تأثیرات منفی سرمایهداری بر دین و اخلاق است. با ورود سرمایهداری، دین که زمانی قدرت و تأثیر زیادی داشت، به حاشیه رانده شد و سرمایهداران به جایگاه بالایی دست یافتند. در این فرآیند، تفکر آزاد و علم بر کلیسا و انحصار آن غلبه کرد، ولی در عوض، ارزشهای انسانی و روحی به شکل بارزتری قربانی منافع مادی شدند. همچنین، روابط اجتماعی به سمت خودمحوری و بیاحساسی سوق پیدا کرد و ثروتمندان به جای ویژگیهایی چون دیانت و صداقت، تنها بر اساس داراییشان مورد احترام قرار گرفتند. این تغییرات باعث ایجاد شکاف عمیق در جامعه و مشکلات جدی برای اقشار ضعیف شد و در نهایت، انسانیت و وجدان تحت تأثیر منفی قرار گرفت.
هوش مصنوعی: از هنگامی که سرمایه آزاد شد، بازرگانی پایهٔ آبادانی و پیشرفت گردید.
هوش مصنوعی: پادشاهان و صاحبان قدرت همه یا کشته شدند یا گرفتار و زندانی گشتند.
هوش مصنوعی: اصالت خانوادگی و تبار و نژاد بیارزش و پیشپاافتاده شد و خلق و خو و سرشت آدمی هم دیگر اثری نداشت.
هوش مصنوعی: پول و سرمایه بر جهان چیره شد و سرمایهدار پهلوان و دلاور میدان شد.
هوش مصنوعی: دین که همدست و همسفرهٔ سیاست بود و نیروی بازوی فرمانروایی به شمار میرفت،
هوش مصنوعی: به زور از سیاست جدا شد و دین تنها برای خدا و خالص باقی ماند.
هوش مصنوعی: هنگامی که صنعت و دانش و کار و سرمایه همپا و همراه شدند، نیرومند و توانا گشتند.
هوش مصنوعی: همدستی دانش و پول و صنعت و کار، آبروی بزرگان و برگزیدگان قدیم را برد.
هوش مصنوعی: تودههای مردم با انقلابهای هولناک و خونین آبروی حکومت و دین را بردند.
هوش مصنوعی: اسقفها و روحانیان مسیحی به تقلا و دستوپا افتادند و پادشاهان زانو زدند و ناتوان شدند.
هوش مصنوعی: فکر و اندیشه، نوشتن و سخن گفتن، و حرفه و پیشه آزاد شد.
هوش مصنوعی: پیش از این دانش در انحصار روحانیان بود و زندگی مردم در بند کلیسا بود.
هوش مصنوعی: در پی این انقلابهای بزرگ، مردم عامه به کلیسا و اهل آن پشت کردند.
هوش مصنوعی: دانشها از انحصار بیرون آمد و زندگی از آن حصار و بند رها شد.
هوش مصنوعی: بر هر کاری پرده و پوششی از راز بود، اما قلم جادویی نویسندگان این پردهها را درید.
هوش مصنوعی: سخن گفتن از بیدینی و کفر دیگر گناه و جرم شمرده نشد و زندگی تازه و دلپذیر شد.
هوش مصنوعی: دوران اشرافیت از میان رفت و راه برای سرمایهدار هموار شد.
هوش مصنوعی: دانش و فضل و هوش و اصالت و نژاد در برابر زر سر فرود آوردند و فرمانبر آن شدند.
هوش مصنوعی: هر که پول داشت شریف و گرامی شد و هر که تهیدست بود بیارزش گشت.
هوش مصنوعی: هنر و دانش، نیرنگ و فریب، حکومت و دین، و شاه و امیر و وزیر،
هوش مصنوعی: هر یک غلام و بندهٔ زرخرید سرمایه شدند.
هوش مصنوعی: سرمایه پیامبری بزرگ فرستاد که معجزهاش نگه داشتن و انباشتن پول است؛ شاعر به طنز سرمایهداری را دینی تازه مینامد.
هوش مصنوعی: سه اقنوم آشکار این دین تازه در جهان، مانند تثلیث مسیحی، عقل و تمدن و وجدان است.
هوش مصنوعی: لشکر او گروه کارگران است و با این سپاه بزرگ سرزمینها را میگشاید.
هوش مصنوعی: از مشرق تا جنوب سر برافراشت، مغرب را گرفت و بر خراسان یعنی سرزمینهای شرقی نیز تاخت.
هوش مصنوعی: به برکت این استاد بزرگ، جهان از دین و اصالت و نژاد تهی شد؛ سخن طنزآمیز است.
هوش مصنوعی: ستم و دستدرازی بر ناتوانان از اوست و مادهگرایی و پرستش ماده نیز از او پدید آمده است.
هوش مصنوعی: انسانیت و همدردی، غیرت و پاکدامنی و جوانمردی از میان رفت و کوچ کرد.
هوش مصنوعی: سرمایهدار با پولی که فراهم کرده بساط خوشگذرانی چیده تا به عیش و نوش و رقص و شادی بپردازد.
هوش مصنوعی: هیچ چیز او را از خوشگذرانی و لذتجویی باز نمیدارد و به همسر خود یا شریکان نیکوی خویش بسنده نمیکند.
هوش مصنوعی: او گرفتار خیالها و اسیر اعصاب خویش است و سراپا شهوت و خشم است.
هوش مصنوعی: کارفرما از پرخوری بیمار است، و کارگر از گرسنگی رو به مرگ و گور میرود.
هوش مصنوعی: چند سرمایهدار بیوجدان در جهان فرمانروا و صاحب اختیار شدهاند.
هوش مصنوعی: یکی دو ثروتمند قارونصفت بر تخت بخت و کامیابی نشستهاند و خون صدها هزار بینوای گلیمپوش را ریختهاند.
هوش مصنوعی: خلاصه این بنیان خودپرستی، ریشهٔ کشتن وجدان و بیدینی است.
هوش مصنوعی: این وضع کار را به سرانجام دیگری میکشاند و از نایها نغمهٔ تازهای برمیخیزد؛ یعنی دگرگونی و شورشی در راه است.
هوش مصنوعی: کارگران سپاه کارفرمایان شدهاند؛ سپاهی برهنه و خسته و بیمار.
هوش مصنوعی: ناچار همهٔ آنان با هم متحد میشوند و همه برای اقدام آماده میگردند.
هوش مصنوعی: هنگامی که تهیدستان با هم همدست شوند، ثروتمندان تنها و بیپناه میمانند.
هوش مصنوعی: در گذشته دین مایهٔ تسلی فقیر بود و جلوی خشم جانسوز او را میگرفت.
هوش مصنوعی: تا زمانی که عالم شرع در همه کارها همدست و یار بازرگانان بزرگ بود،
هوش مصنوعی: همه آنان اگرچه خودنمایی و لاف میزدند، اما بیمزگی و ناهنجاری به این اندازه نرسیده بود.
هوش مصنوعی: حاجی ثروتمندِ با پیشانی پینهبسته از سجده، پیرو سنت و آیین مسلمانی بود.
هوش مصنوعی: او برای چند پیر توشه و روزی فراهم میکرد و دست چند فقیر را میگرفت.
هوش مصنوعی: گاهی از سر صدق و اخلاص مسجدی میساخت و گاهی حمامی را وقف میکرد.
هوش مصنوعی: تا فقیر در مسجد نماز بگزارد و از مؤمنان کمک و حاجت بخواهد.
هوش مصنوعی: و فقیر همراه همسرش هر سحرگاه رایگان به گرمابهٔ وقفی برود.
هوش مصنوعی: توانگر و تهیدست هر دو سیر بودند و مرد درویش هرچند بیچیز بود، پاکیزه بود.
هوش مصنوعی: اما امروز مرد ثروتمند غالباً بیدینی بیهمتاست.
هوش مصنوعی: نه از مال حرام دست برمیدارد و نه پایبند سود و مصلحت وطن است.
هوش مصنوعی: نه بهنام خمس و سهم امام، به کسی حتی ذرهای بخشش میکند.
هوش مصنوعی: جوانمردیاش تا آنجاست که مالیات دولت را هم میخورد و نمیپردازد؛ به طعنه یعنی هیچ مروتی ندارد.
هوش مصنوعی: مانند موش، دزد خانهٔ خود است یا دلال کالای بیگانگان.
هوش مصنوعی: شهر را از کالاهای رنگارنگ و تجملی فرنگی پر میکند.
هوش مصنوعی: اگر از او بپرسی آیینت چیست یا براستی دینت چیست،
هوش مصنوعی: به تو میگوید دین من وجدان است؛ اما این جانورصفت کجا و وجدان کجا؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.