ناگهی محمود شد سوی شکار
اوفتاد از لشگر خود برکنار
پیرمردی خارکش میراند خر
خار وی بفتاد وی خارید سر
دید محمودش چنان درمانده
خار او افتاده و خرمانده
پیش شد محمود و گفت ای بیقرار
یار خواهی؟ گفت خواهم ای سوار
گر مرا یاری کنی چهبود از آن
من کنم سود و تو را نبْوَد زیان
از نکوروییت میبینم نصیب
لطف نبوَْد از نکورویان غریب
از کرم آمد به زیر آن شهریار
برد حالی دست چون گل سوی خار
بار او بر خر نهاد آن سرفراز
رخش سوی لشگر خود راند باز
گفت لشگر را که پیری بارکش
با خری میآید از پس خارکش
ره فرو گیرید از هر سوی او
تا ببیند روی من آن روی او
لشگرش بر پیر بگرفتند راه
ره نماند آن پیر را جز پیش شاه
پیر با خود گفت با لاغرخری
چون برم راه اینت ظالم لشگری
گرچه میترسید، چتر شاه دید
هم بسوی شاه رفتن راه دید
آن خرک میراند تا نزدیک شاه
چون بدید او را، خجل شد پیر راه
دید زیر چتر روی آشنا
در عنایت اوفتاد و در عنا
گفت یا رب با که گویم حال خویش
کردهام محمود را حمّال خویش
شاه با او گفت ای درویش من
چیست کار تو بگو در پیش من
گفت میدانی تو کارم کژ مباز
خویشتن را اعجمیِ ره مساز
پیرمردیام معیل و بارکش
روز و شب در دشت باشم خارکش
خار بفروشم، خرم نان تهی
میتوانی گر مرا نانی دهی
شهریارش گفت ای پیر نژند
نرخ کن تا زر دهم، خارت به چند
گفت ای شه این ز من ارزان مخر
کم بنفروشم ز ده همیان زر
لشگرش گفتند ای ابله خموش
این دو جو ارزد، زهی ارزانفروش
پیر گفتا این دو جو ارزد ولیک
زین کم افتد این خریداریست نیک
مقبلی چون دست بر خارم نهاد
خار من صد گونه گلزارم نهاد
هر که را باید چنین خاری خرد
هر بن خاری به دیناری خرد
نامرادی خار بسیارم نهاد
تا چو اویی دست بر خارم نهاد
گرچه خاری است کارزان ارزد این
چون ز دست اوست صد جان ارزد این
دیگری گفتش که ای پشت سپاه
ناتوانم، روی چون آرم به راه
من ندارم قوّت و بس عاجزم
این چنین ره پیش نآمد هرگزم
وادی دورست و راه مشکلش
من بمیرم در نخستین منزلش
کوههای آتشین در ره بسیست
وین چنین کاری نه کار هرکسیست
صد هزاران سر درین ره گوی شد
بس که خونها زین طلب در جوی شد
صد هزاران عقل اینجا سر نهاد
وانک او ننهاد سر، بر سر فتاد
در چنین راهی که مردان بیریا
چادری در سر کشیدند از حیا
از چو من مسکین چه خیزد جز غبار
گر کنم عزمی بمیرم زارزار
هدهدش گفت ای فسرده چند ازین
تا به کی داری تو دل دربند ازین
چون تو را این جایگه قدر اندکیست
خواه میرو خواه نی، هر دو یکیست
هست دنیا چون نجاست سر به سر
خلق میمیرند در وی در به در
صد هزاران خلق همچون کرم زرد
زار میمیرند در دنیا به درد
ما اگر آخر درین میریم خوار
به که در عین نجاست زار زار
این طلب گر از تو و از من خطاست
گر بمیرم این دم از غم هم رواست
چون خطاها در جهان بسیار هست
یک خطا دیگر همان انگار هست
گر کسی را عشق بدنامی بود
به ز کنّاسی و حجّامی بود
گیرم این سودا ز طرّاری کم است
تو کمش گیر این مرا کمتر غم است
گر ازین دریا تو دل دریا کنی
چون نظر آری همه سودا کنی
گر کسی گوید غرورست این هوس
چون رسی آنجا تو چون نرسید کس
در غرور این هوس گر جان دهم
به که دل در خانه و دکّان نهم
این همه دیدیم و بشنیدیم ما
یک نفس از خود نگردیدیم ما
کار ما از خلق شد بر ما دراز
چند ازین مشت گدای بینیاز
تا نمیری از خود و از خلق پاک
بر نیاید جان ما از حلق پاک
هرک او از خلق کلی مرده نیست
مرد او کو محرم این پرده نیست
محرم این پرده جان آگه است
زندهای از خلق نامرد ره است
پای در نه گر تو هستی مرد کار
چون زنان دست آخر از دستان بدار
تو یقین دان کین طلب گر کافریست
کار اینست این نه کار سرسریست
بر درخت عشق بیبرگیست بار
هرک دارد برگ این گو سر درآر
عشق چون در سینهٔ منزل گرفت
جان آن کس راز هستی دل گرفت
مرد را این درد در خون افکند
سرنگون از پرده بیرون افکند
یک دمش با خویشتن نکند رها
بکشدش وانگاه خواهد خونبها
گر دهد آبیش، نبود بیزحیر
ور دهد نانش، به خون باشد خمیر
ور بود از ضعف عاجزتر ز مور
عشق بیش آرد برو هر لحظه زور
مرد چون افتاد در بحر خطر
کی خورد یک لقمه هرگز بیخبر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، سلطان محمود به شکار میرود و از لشکر خود دور میشود. در این حال، پیرمردی خارکش را میبیند که در کارش دچار مشکل شده است. محمود به او کمک میکند و بارش را به دوش خر او میگذارد. پیرمرد که شغلش جمعآوری خار است، در گفتوگو با سلطان به سختیهای زندگیاش اشاره میکند و از او نان میخواهد. سلطان به او میگوید که قیمت خارش را معین کند، اما پیر میگوید ارزش خار او بیشتر از قیمت آن است، زیرا هر کس که از سختی برآید، نهایتش وصال است. در پایان، حکایت به نکتهای عمیق در مورد عشق و تلاشهای انسانی ختم میشود و اهمیت زحمت و تلاش را برای دستیابی به اهداف یادآور میشود.
هوش مصنوعی: ناگهان سلطان محمود به شکار رفت و از لشکرش جدا شد.
هوش مصنوعی: مردی سالخورده که خارکن است، در حال راندن خرش بوده که ناگهان خر او به زمین افتاده و سرش را نیز به خارها میزند.
هوش مصنوعی: سلطان محمود دید که پیرمرد خارکش به شدت ناتوان و مضطرب است، زیرا خار او به زمین افتاده و الاغش نیز در فشار و زحمت است.
هوش مصنوعی: سلطان محمود به خارکن نزدیک شد و از او پرسید آیا دوست داری یار داشته باشی؟ خارکن در پاسخ گفت که بله، دوست دارم.
هوش مصنوعی: اگر تو به من کمک کنی، چه اشکالی دارد؟ من از این کمک بهرهمند میشوم و تو هم هیچ ضرری نخواهی دید.
هوش مصنوعی: از خوبی و جمال تو میبینم که نصیب لطف و محبتی نمیشود از نیکوکاران غریب و دور از من.
هوش مصنوعی: از روی بخشندگی و مهربانی آن پادشاه، حالتی به زیر آن پادشاه آمد که دستی مانند گل به سوی خار دراز کرد.
هوش مصنوعی: سلطان محمود بار را بر دوش خر گذاشت و سپس خود اسبش (رخش) را به سمت لشگرش راند تا برگردد.
هوش مصنوعی: سلطان محمود به لشکرش میگوید که یک پیرمرد بارکش با خرش از پشت خارکش در حال آمدن است.
هوش مصنوعی: به او دستور میدهند که از هر طرف راه را ببندند تا او بتواند چهرهٔ زیبای من را ببیند.
هوش مصنوعی: به پیر (عطار) که از جانب سلطان محمود به او نزدیک شده بودند، حمله کردند و راه و چارهای برای او نماند و تنها راهش این بود که به سمت شاه برود.
هوش مصنوعی: پیر در دل خود میاندیشید که با این لاغر و نحیف وقتی که لشکری در پی من است، چگونه میتوانم به جایی بروم؟
هوش مصنوعی: با وجود اینکه پیر از دیدن شاه میترسید، اما چتر شاه را که نشانهی اقتدار اوست، دید و به سمت شاه رفت و راهی برای رفتن به سوی او پیدا کرد.
هوش مصنوعی: خرک (وزیر) به سوی شاه پیش میرفت و وقتی او (خرک) شاه را دید، از این که در برابر شاه قرار گرفته خجالت کشید.
عنا = رنج، زحمت
هوش مصنوعی: ناامیدی و درماندگی خود را به خدا عرضه میدارم و نمیدانم با چه کسی باید دربارهٔ حال و روز خود صحبت کنم، زیرا به خاطر سلطان محمود، بار ستم را بر دوش میکشم.
هوش مصنوعی: سلطان محمود به درویش میگوید: «به من بگو چه کار تو است و چه میکنی، تا من از حالت باخبر شوم.
اعجمی = بیگانه نسبت به چیزی
معیل = عیالوار
هوش مصنوعی: اگر به من نانی بدهی، میتوانم خار بفروشم و از آن روزی بگذرانم.
نژند = افسرده، پژمرده
هوش مصنوعی: خارکن به سلطان محمود میگوید، ای شاه، اینجا قیمت من کم است، ارزش من را کم مشمار؛ من به صورت کمتر از ده همیان زر آن را نمیفروشم.
هوش مصنوعی: لشکریانش به او گفتند که ای نادان، ساکت باش! این دو جو بسیار ارزش دارد، چه حالا که تو به این ارزانفروشی مشغولی.
هوش مصنوعی: پیر گفت که این دو جو (دو دانه محبت) ارزش دارد، اما با این مقدار ناچیز، نمیتوان به true (واقعی) خریداری نیکو دست یافت.
هوش مصنوعی: وقتی که کسی دست بر خاری میگذارد، به جای آن خار، صد نوع گل و زیبایی به من عطا میکند.
هوش مصنوعی: هر کسی که لایق چنین خارهایی باشد، هر بوتهی خاری را به یک دینار میخرد؛ یعنی ارزش او به اندازهی درد و رنجی است که تحمل میکند.
هوش مصنوعی: من از بیتوفیقی و بدی روزگار، زخمهای زیادی دیدهام و حالا اگر کسی مثل او، دستش را بر زخمی که بر تنم هست بگذارد، بیشتر از این درد را احساس میکنم.
هوش مصنوعی: هرچند که خار (درد و مشکل) وجود دارد، اما این مشکل از دست او (خدا)ست و لذا حتی اگر جانهایمان را هم بدهیم، این مشکل ارزشش بیش از آن است.
هوش مصنوعی: دیگری به او گفت که ای کسی که در پشت سپاه قرار داری، من ناتوان هستم و نمیدانم چگونه باید به این مسیر بروم.
هوش مصنوعی: من از نظر نیروی جسمی ضعیف هستم و نمیتوانم به این راه سخت بروم، زیرا تا به حال چنین مسیری را تجربه نکردهام.
هوش مصنوعی: این مسیر دور و دشوار است و من در اولین ایستگاهش جانم را میدهم.
هوش مصنوعی: کوههای آتشین در این مسیر بسیار وجود دارد و انجام دادن چنین کاری برای هر کسی ممکن نیست.
گوی شدن = کنایه از سر به زانو نهادن یا دوتا شدن قامت
هوش مصنوعی: بسیاری از انسانها در این مسیر فکری و معنوی خود را مطرح کردند، اما آن کسی که واقعی و درستی را درک نکرد، با نادانی و عدم توجهش به زمین افتاد.
هوش مصنوعی: در این مسیر، مردان راستین و بیریا با شرم و حیا چادر به سر کردند و متواضعانه رفتار کردند.
هوش مصنوعی: از کسی مانند من که بیچاره و فقیر است، چه کار مثبتی برمیآید جز ایجاد غبار؟ اگر تصمیمی بگیرم، نتیجهاش فقط مرگ دردناکی برای من خواهد بود.
هوش مصنوعی: هدهد به طوطی میگوید: ای افسرده، چقدر تا کی میخواهی دلخوشیها و امیدهایت را به این وضعیت ناامیدکننده وابسته نگهداری؟
هوش مصنوعی: هر چند که جایگاه تو در این دنیا بسیار ناچیز است، اما چه بروی و چه نروی، در نهایت هیچ تفاوتی ندارد.
هوش مصنوعی: دنیا مانند آلودگی است و تمام مردم در آن به نوعی رنج میبرند و در آن به دنبال آرامش و پناهگاه میگردند، اما در نهایت به هدفشان نمیرسند.
هوش مصنوعی: میلیونها انسان مانند کرمهای زرد و ضعیف، در این دنیا رنج میکشند و میمیرند.
هوش مصنوعی: ما اگر در نهایت به ذلت و خواری میمیریم، بهتر است که در عین پلیدی و ناپاکی، به شکلی پشیمان و گریان باشیم.
هوش مصنوعی: اگر این درخواست من از سوی تو یا من اشتباه است، حتی اگر به خاطر غم این موضوع بمیرم، باز هم ایرادی ندارد.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه در این دنیا خطاهای زیادی وجود دارد، یک خطای دیگر نیز همین گونه به نظر میرسد.
کناس = زباله کش، مستراح روب. حجامی = خون گیری
طراری = راه زنی
هوش مصنوعی: اگر از این دریا (دریای عشق یا معرفت) دل بگذاری و به عمق آن بروی، هر زمان که به آن نظر کنی، تمام دغدغهها و وسوسهها را فراموش میکنی.
هوش مصنوعی: اگر کسی بگوید که این خواسته و شهوت (عشق یا آرزو) فقط یک نوع ستمگری و غرور است، من میگویم تو وقتی به آنجا برسی (به حقیقت و خواسته واقعی)، همچنان به آنجا نرسیدهای که کسی به آنجا نرسیده است.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم برای شیفتگی و عشق به چیزی جانم را فدای آن کنم، بهتر است که دل را در خانه و محل کار بگذارم، زیرا به این طریق از غرور و خودبینی دور میشوم.
هوش مصنوعی: ما این همه چیزها را دیده و شنیدهایم، ولی یک لحظه هم به خودمان فکر نکردهایم و به درون خود ننگریستهایم.
هوش مصنوعی: کار ما از مردم زیاد شده و به ما فشار آورده است. چه نیازی به این گروه گدای بینیاز داریم که از نظر روحی و معنوی به ما کمک نمیکنند؟
هوش مصنوعی: تا زمانی که از خود و از مردم جدا نشوی و رها نباشی، جان ما از بند دنیا آزاد نمیشود.
هوش مصنوعی: هر کس که از دیدگاه خلق و اجتماع بیاعتنا و مرده است، او در حقیقت مرد واقعی نیست، چون کسی که به راز و حقیقت وجود آگاه نیست، در زمرهٔ مردان واقعی قرار نمیگیرد.
هوش مصنوعی: فقط کسی که به رازها و حقیقتهای پنهان آگاهی دارد و از مکانت روحانی برخوردار است، میتواند به این پردهٔ پوشش کهنه از جان و حقیقت دست پیدا کند. چنین شخصی در میان مردم بیروح و نامرد، زنده و آگاه است.
دستان = تزویر، حیله، فسون، مکر، نیرنگ
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که بدان که اگر کسی به دنبال طلب و خواستهای باشد و در این راستا کافر باشد، این کار به سادگی نیست و به راحتی و سطحی نمیتوان از آن عبور کرد.
هوش مصنوعی: درد دل و مشکلات مربوط به عشق در این بیت بیان شده است. درخت عشق بدون برگ است، و این نشاندهنده یأس و بیثمری آن است. هر کس که برگ (به معنای روح، زندگی یا عشق) دارد، باید بیاید و وارد این ماجرا شود.
هوش مصنوعی: عشق وقتی در دل کسی جا میگیرد، روح او را به خود مشغول میکند و راز وجود و حقیقت زندگی او را برمیافشاند.
هوش مصنوعی: این درد عشق، مرد را از پای درآورده و به اوضاعی انداخته که دیگر نمیتواند در پردهٔ حیا باقی بماند و حقیقت آزارش را آشکار میکند.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که اگر مردی در حال افراشتن خود باشد و لحظهای خود را به حال خود رها کند، پس از آن ممکن است که به عواقب سخت و خونین دچار شود. به عبارتی، رها کردن خود در آن لحظه ممکن است به قیمت جانش تمام شود.
زحیر = دم سرد و یا ناله بر آوردن
هوش مصنوعی: اگر کسی از ضعف و ناتوانی بدتر از یک مور باشد، عشق او به دیگری هر لحظه بیشتر و شدیدتر میشود.
هوش مصنوعی: وقتی مرد در شرایط خطرناک قرار میگیرد، هرگز نمیتواند بیخبر و بیتوجه از اوضاع، لقمهای بخورد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.