الا ای یوسف قدسی برآی از چاه ظلمانی
به مصر عالم جان شو که مرد عالم جانی
به کنعان بی تو واشوقاه میگویند پیوسته
تو گه دل بستهٔ چاهی و گه در بند زندانی
تو خوش بنشسته با گرگی و خون آلوده پیراهن
برادر برده از تهمت به پیش پیر کنعانی
برو پیراهنی بفرست از معنی سوی کنعان
که تا صد دیده در یک دم شود زان نور نورانی
برو بند قفس بشکن که بازان را قفس نبود
تو در بند قفس ماندی چه باز دست سلطانی
تو بازی و کله داری نمیبینی جهان اکنون
ولی چون بیکله گردی به بینی آنچه میدانی
چو شد ناگاه چشمت باز و دیدی آنچه دانستی
ز خوشی گه به جوش آیی ز شادی گه پر افشانی
بدانی کاسمانها و زمینها با چنان قدری
نباشد قطرهای در جنب آن دریای روحانی
تو آخر در چنین چاهی چرا بنشینی از غفلت
زهی حسرت که خواهد دید جانت زین تن آسانی
هزاران چشم میباید که بر کار تو خون گرید
تو خود را با دو روزه عمر همچون گل چه خندانی
شدند انباز چار ارکان که تا تو آمدی پیدا
نه ای تو هیچ کس خود را متاع چار ارکانی
چو ارکان باز بخشندت به انبازی یکدیگر
از آن ترسم که جان تو نیارد تاب عریانی
طریق توست راه شرع و تن در زیر تو مرکب
به مرکب باز استادی چرا مرکب نمیرانی
بران مرکب مگر زینجا به مقصد افکنی خود را
که مرکب چون فروماند تو بیمرکب فرومانی
تو را در راه یک یک دم چو معراجی است سوی حق
ز یک یک پایهای برتر گذر میکن چو بتوانی
گرفتم در بهشت نسیه نتوانی رسیدن تو
سزد خود را ازین دوزخ که نقد توست برهانی
چه خواهی کرد زندانی بمانده پای در غفلت
گهی در آتش حرص و گهی در آب شهوانی
زمانی آز دنیاوی زمانی حرص افزونی
زمانی رسم سگ طبعی زمانی شر شیطانی
گرفتار بلا ماندی میان این همه دشمن
نه یک همدرد صاحبدل نه یک همراز ربانی
میان خلط و خون مانده چه میکوشی درین گلخن
بگو تا چون کنیم آخر درین گلخن نگهبانی
همه کروبیان عرش دایم در شکر خوردن
دهان ما پر آب گرم و کار ما مگسرانی
برو چون مرد ره بگذر ز دنیا و ز عقبی هم
که تا جانت شود پر نور از انوار یزدانی
از آن بفروختند اصحاب دل دنیا به ملک دین
که خود را سود میدیدند در بازار ارزانی
درین عالم برستند از غم بیهودهٔ دنیا
در آن عالم شدند آزاد از درد و پشیمانی
چو زین بیع و شری رستند برستند از غم دو جهان
شری و بیع زینسان کن اگر تو هم از ایشانی
چنان بیخود شدند از خود که اندر وادی وحدت
یکی مست اناالحق گشت و دیگر غرق سبحانی
اگر خواهی که تو بیخود همه چیزی یکی بینی
تویی آن پرده اندر ره مگر کین پرده بدرانی
اگر در بند این رازی به کلی پی ببر از خود
که نتوانی سوی این راز پیبردن به آسانی
چو تو در بند صد چیزی خدا را بنده چون باشی
که تو در بند هرچیزی که هستی بندهٔ آنی
چو تو چیزی نمیدانی که باشد دستگیر تو
چرا بس ناخوشت آید گرت گویند نادانی
چو میدانی که هر ساعت توانی یافت ملکی نو
اگر مشتاق آن ملکی چرا بر خود نمیخوانی
اگر کوهی و گر کاهی نخواهی ماند در دنیا
پس از اندیشههای بد دل و جان را چه رنجانی
اگر چه هیچ باقی نیست از خوشی این عالم
ولی خون خور که باقی نیست کار عالم فانی
چو مرگ از راه جان آید نه از راه حواس تو
ز خوف مرگ نتوان رست اگر در جوف سندانی
سپند چشم بد تا چند سوزی هر زمان خود را
که اندر چشم عزراییل کم از یک سپندانی
برو راه ریاضت گیر تا کی پروری خود را
که بردی آب روی خویش تا در بند این نانی
به گرد این عمل داران مگرد ار علم دینداری
که مشتی مردم دیوند این دیوان دیوانی
برو پیبر پی صدر جهان نه تا مگر مرکب
ازین دریای مغرق بو که همچو خضر بجهانی
چو یونان آب بگرفته است خاک راه یثرب شو
که یک چشمان این راهند ره بینان یونانی
دلا تا کی در آویزی گهر از گردن خوکان
برو انگشت بر لب نه که در انگشت رحمانی
خداوندا درین وادی از آن سرگشته میپویم
که دری گم شده است از من درین دریای ظلمانی
شنیدم کاشتری گم شد ز کردی در بیابانی
بسی اشتر بجست از هر سویی و آورد تاوانی
چو اشتر را نیافت از غم بخفت اندر کنار ره
دلش از حسرت اشتر میان صد پریشانی
به آخر چون بشد شب او بجست از جای دل پر غم
برآمد گوی مه ناگه ز روی چرخ چوگانی
به نور ماه اشتر دید اندر راه استاده
از آن شادی بسی بگریست همچون ابر نیسانی
رخ اندر ماه روشن کرد و گفتا چون دهم شرحت
که هم نوری و نیکویی و هم زیبا و تابانی
نتابد در هزاران سال ماهی چون تو در عالم
به هر وجهی که گویم شرح تو صد باره چندانی
خداوندا درین وادی برافراز از کرم ماهی
مگر گمکردهٔ خود بازیابد عقل انسانی
حدیث اشتری گم کرده اندر وصف کی گنجد
بدان اسرار این معنی اگر مرد سخن دانی
خداوندا به حق آنکه میداری تو او را دوست
که این شوریده خاطر را نجاتی ده ز حیرانی
به جان او رسان نوری که برهد زین همه شبهت
دلش را آشکارا کن همه اسرار پنهانی
خدایا جانم آنگه خواه کاندر سجدهگه باشم
ز گریه کرده خونین روی و خاکآلوده پیشانی
چو جان بندهٔ خود را کنی آزاد ازین زندان
به پیش نور آن حضرت حضوری دارش ارزانی
دل عطار عمری شد که امیدی همی دارد
کجا زیبد ز فضل تو گرش نومید گردانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به غم و اندوه یوسف، که در چاه ظلمت گرفتار است، میپردازد و از او دعوت میکند تا از بند رهایی یابد و به نور و حقیقت بپیوندد. شاعر اشاره میکند که یوسف باید پیراهنی از معنی و نور به کنعان بفرستد و از قفس غفلت بیرون آید. او در مییابد که زندگی مادی فانی است و ارزش واقعی در شناخت خداوند و آزادی از گرفتاریهای دنیوی است. در نهایت، شاعر از خداوند میخواهد تا او را از حیرت و گمگشتگی نجات دهد و دلش را به نور حقیقت روشن کند. شعر تجلیگر جستجوی روح و حقیقت در میان دنیای مادی و غفلت است.
هوش مصنوعی: ای یوسف مقدس، از چاه تاریک بیرون بیا و به مصر (سرزمین) جانها ملحق شو، زیرا که تو مردی هستی با روح و زندگی واقعی.
هوش مصنوعی: در سرزمین کنعان، بدون تو مدام از تو یاد میکنند و حسرت میخورند. تو گاهی در چاهی گرفتار هستی و گاهی در بند و زنجیر.
هوش مصنوعی: تو در کنار گرگی نشستهای که به خون آلوده است و پیراهن برادر را به گناه به پیش پیر کنعان (یعنی یعقوب) بردهای.
هوش مصنوعی: برو پیراهنی بفرست به کنعان که با تأثیر معنوی آن، صد چشم به یکباره نورانی شود. کنعان به خاطر زیبایی حضرت یوسف شناخته میشود و در اینجا به زیبایی و تاثیر آن اشاره دارد.
هوش مصنوعی: برو قفسی را که برای بازان (پرندگان) نیست بشکن، چرا که تو در این قفس ماندهای و بازها در آزادی به سر میبرند، پس تو به چه چیزی وابستهای در حالی که باز دستی از سلطنت و قدرت داری؟
هوش مصنوعی: تو هنوز بازی میکنی و غرق در لذتها هستی و نمیتوانی واقعیتهای جهان را ببینی، اما وقتی از این حالت لذتجویانه خارج شوی و دیگر سرمست نباشی، درک خواهی کرد که چه چیزهایی را باید بدانستی.
هوش مصنوعی: زمانی که ناگهان چشمانت را باز کنی و آنچه را که میدانستی ببینی، از خوشحالی گاه به جوش میآیی و گاه شادی خود را ابراز میکنی.
هوش مصنوعی: بدانی آسمانها و زمینها با آن اندازهای که دارند، در مقایسه با آن دریای روحانی، مانند یک قطره در برابر دریا هستند.
هوش مصنوعی: تو چرا در این چاه عمیق و ناامیدی نشستهای؟ از غفلت خود افسوس میخوری که جانت را از این تن راحتطلبی خواهی دید.
هوش مصنوعی: بسیاری از چشمها باید بر این کار تو بگریند، زیرا تو برای لحظههای کوتاه عمر خود، مانند گلی که فقط یک روز عمر دارد، خوشحال و خندان هستی.
هوش مصنوعی: چهار رکن (زمین، آتش، آب، هوا) به هم پیوستهاند، اما با آمدن تو (خداوند یا یک شخصیت الهی) هیچکدام قابلمشاهده نیستند و تو (این وجود الهی) خود را به عنوان کالای این چهار رکن نشان نمیدهی.
هوش مصنوعی: اگر چهار رکن (منظور از ارکان، عناصر مهم یا بنیادین) بخواهند یکدیگر را رها کنند و به تو نزدیک شوند، نگرانم که جان تو تاب و تحمل عریانی (آشکار شدن و بیپوششی) را نداشته باشد.
هوش مصنوعی: راه تو، مسیر دین و شریعت است و تو بر مرکب (عشق یا ایمان) سوار هستی، اما با این حال چرا این مرکب را حرکت نمیدهی و راندن آن را آغاز نمیکنی؟
هوش مصنوعی: اگر میخواهی این مرکب (تن) را به مقصد برسانی، باید خود را به جلو برانی؛ زیرا اگر مرکب (تن) از حرکت بیفتد، تو نیز بدون مرکب (تن) در جا میمانی و نمیتوانی به هدف برسی.
هوش مصنوعی: تو را در مسیر حق، هر لحظه مانند یک معراج به سوی اوست، بنابراین از هر مرحله و مقام که در آن هستی، باید بالاتر بروی و اگر میتوانی، این کار را انجام بده.
هوش مصنوعی: در بهشت نمیتوانی به صورت قرضی به دست آوری، بنابراین شایسته است برای رسیدن به آن، خودت را از این دوزخ (که در حال حاضر تجربهاش میکنی) آزاد کنی، که دلیل واقعیات برای رسیدن به بهشت است.
هوش مصنوعی: تو چه کار خواهی کرد، ای زندانی که در غفلت ماندهای؟ گاهی در آتش حرص و طمع میسوزی و گاهی در آب شهوت غرق میشوی.
هوش مصنوعی: زندگی گاهی به شدت به دنیای مادی و خواستههای مفرط وابسته است، گاهی تابع خواستههای نفسانی و شهوانی میشود و همچنین گاهی به رفتارهای پست و زیرکانه شبیه به رفتار سگها و همچنین تأثیرات منفی شیطانی مبتلا میگردد.
هوش مصنوعی: تو در آستانهٔ مصیبت و بدی قرار داری، در حالی که در برابر این همه دشمن، هیچ یار دلسوز و رفیق با ایمانی در کنار تو نیست.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر از شخصی میپرسد که در وضعیتی دشوار و آلوده قرار دارد (به گِل و خون تشبیه شده) و میخواهد بداند در این شرایط چگونه میتوان از خود و دیگران مراقبت کرد. شاعر احساس ناامیدی و سردرگمی را در مواجهه با مشکلات بیان میکند.
هوش مصنوعی: تمام فرشتگان عرش هر لحظه در حال نعمت و شادمانی هستند، اما ما انسانها با لذتهای زودگذر و بیارزش مشغولیم و به کارهای بیهودهای مانند مگسپرانی (دقت نکردن به نکات مهم) میپردازیم.
هوش مصنوعی: برو و مانند یک مرد، از دنیا و آخرت بگذر، تا زمانی که جانت از نورهای الهی پر شود.
هوش مصنوعی: اصحاب دل، یعنی افرادی که به معنویت و دیانت اهمیت میدهند، دنیا را به بهشت دین فروختند، زیرا در این معامله احساس نفع و سود میکردند و این کار را مانند خرید و فروش در بازاری که اجناس ارزان است، انجام دادند.
هوش مصنوعی: در این دنیا، انسانها از غمهای بیهوده و فانی رها شدند و در دنیای دیگر، آزاد از دردها و پشیمانیها خواهند بود.
هوش مصنوعی: آنها از گرفتاریهای دنیا و تجارت رهایی یافتند و از غمهای دو جهان آزاد شدند. اگر تو نیز به جمع آنها بپیوندی و از این مشکلات رها شوی، مانند آنها خواهی شد.
هوش مصنوعی: آنچنان از خود بیخود شدند که در سرزمین وحدت، یکی به مستی "من حقم هستم" رسید و دیگری در غرق شادی و عظمت الهی غوطهور شد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی که در حالت بیخودی، همه چیز را یکی ببینی، باید خودت آن پردهای را که مانع میشود کنار بزنی.
هوش مصنوعی: اگر به طور کامل به درک این راز برسی، باید از خودت فاصله بگیری؛ زیرا نمیتوانی به سادگی به این راز پی ببری.
هوش مصنوعی: وقتی تو به چیزهای زیادی وابسته هستی و خودت را تحت اختیار آنها قرار دادهای، در واقع بندهٔ آن چیزها هستی و نمیتوانی بندهٔ خدا لطفاً به این وضعیت فکر کن.
هوش مصنوعی: اگر تو هیچ چیزی نمیدانی که به تو کمک کند و درک روشنی از آن نداری، پس چرا از اینکه تو را نادان بخوانند ناراحت میشوی؟
هوش مصنوعی: اگر میدانی که هر لحظه میتوانی ملک جدیدی به دست آوری، پس اگر به آن ملک جدید علاقهمندی، چرا به خود ندا نمیزنی و برای رسیدن به آن تلاش نمیکنی؟
هوش مصنوعی: چه فرق میکند که تو بزرگ و بلندپرواز باشی (مانند کوه) یا کوچک و ناچیز (مانند کاه)، چون در هر حال در این دنیا نمیمانی. پس چرا با افکار منفی و بدخُلقی دل و جان خودت را عذاب میدهی؟
هوش مصنوعی: اگرچه چیزهای خوشایند در این دنیا پایدار نیستند، اما نباید غمگین شد، زیرا تمامی امور دنیوی ناچیز و زودگذر هستند.
هوش مصنوعی: هنگامی که مرگ به سراغ انسان میآید، این مرگ تنها به دلیل حواس پنجگانهی او نیست، بلکه از راهی دیگر میآید. به همین خاطر، از ترس مرگ نمیتوان فرار کرد، حتی اگر در درون سندان (محل قرار گرفتن اسب) هم باشی.
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی با حسادت و بدخواهی خود آتش زیر خاکستر را شعلهور کنی؟ زیان دیده تو اگر در چشم عزراییل، فرشتهٔ مرگ، مانند آتشنشانی باشی، از این بدخواهی نجات نخواهی یافت.
هوش مصنوعی: برای چه مدت میخواهی فقط به پرورش روح و جسم خود مشغول باشی، در حالی که آبروی خود را فدای نان میکنی و در نهایت به بند دنیا میافتی؟
هوش مصنوعی: به اطراف افرادی که عمل صورت میدهند نرو، زیرا اینکه علم دینداری را با برخی افراد نادان مقایسه کنی، بیهوده است، چرا که آنها داوود، پیامبر خدا، نیستند و تنها عدهای دیوانهاند.
هوش مصنوعی: برو به سوی پیغمبر که برترین شخص در جهان است و نه اینکه از این دریا که غرقکننده است دور بمانی، بلکه مانند خضر، پیامبر جاودانه (که در زندگی جاودانیاش از خطرات عبور کرده است) به دنیای جدید وارد شو.
هوش مصنوعی: چون یونان پر آب شده و به صورت دریا درآمده است، تو نیز مانند کسی که رهی از یثرب (مدینه) را جستجو میکند، در این مسیر حرکت کن؛ زیرا که تنها عدهای از این افراد هستند که میتوانند راه را دریا را ببیند.
هوش مصنوعی: ای دل، تا کی میخواهی همچنان مانند خوکان به جمعآوری زینتها و جواهرات بپردازی؟ به جای این کار، انگشتت را به لب بگذار و آرامش و سکوتی را که از رحمتهای الهی میآید، دریاب.
هوش مصنوعی: در این مکان تاریک و دشوار، من به دنبال خداوند هستم و احساس میکنم که چیزی گمشده دارم، گویی در این دریای ظلمانی، دروازهای را از دست دادهام که باید پیدا کنم.
هوش مصنوعی: شنیدم که دلیلی گم شده به دست کسی در بیابان، و بسیاری از شترها در هر طرف جستوجو کردند و برایش غرامت آوردند.
هوش مصنوعی: چون شتر را پیدا نکرد، از غم به کنار راه خوابش برد و دلش از حسرت شتر در میان صدها نگرانی و آشفتگی شکست.
هوش مصنوعی: پس از گذشتن شب، او از جایش بیرون آمد و دلش پر از غم بود. ناگهان، گوی ماه از بالای آسمان نمایان شد و مانند گوی، روشنایی بخشید.
هوش مصنوعی: اشتر (شتر) در مسیر، نور ماه را دید و به خاطر خوشحالی از دیدن آن، به شدت گریه کرد، مانند ابرهای بهاری که باران میبارند.
هوش مصنوعی: در چهرهاش نوری از ماه میدرخشد و میگوید چگونه میتوانم تو را توصیف کنم، زیرا تو هم نورانی هستی، هم زیبا و هم درخشنده.
هوش مصنوعی: ماهی چون تو در عالم به قدری نادر و بینظیر است که حتی اگر هزار سال بگذرد، هیچکس نمیتواند تو را بهطور کامل توصیف کند و شرح تو هرچقدر که بگویم باز هم کافی نیست.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ، در این راه زندگی، به خاطر لطف و کرمَت، انسانی که مانند ماهی گم شده است، آیا میتواند عقل و فهم واقعیاش را دوباره پیدا کند؟
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند در وصف اسرار ودیعهای که به مانند یک شتر گمشده است، سخن بگوید، مگر اینکه خود دارای دانش و فضیلت لازم باشد.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ، به خاطر آنکه تو او را عزیز میدانی و دوستش داری، از تو میخواهم که این شخص دیوانه و شیدا را از بلاتکلیفی و سردرگمی نجات دهی.
هوش مصنوعی: ای خدا، به خاطر آن کسی که تو را دوست دارد، نوری به روح او برسان تا از این همه تردید و疑惑 رهایی یابد و دلش را به وضوح نشان دهد و اسرار پنهانیاش را فاش کند.
هوش مصنوعی: خداوندا، جان من میخواهد که در سجدهگاه تو، با حالتی از شدت گریه و با چهرهای خونی و پیشانی خاکی حضور یابم.
هوش مصنوعی: وقتی که جان بندۀ خود را از این زندان رها کنی، او را به نور آن حضرت (خدا) نزدیک میکنی و حضورش را به او میبخشی.
هوش مصنوعی: دل عطار سالهاست که به امید فضل و نعمت تو زندگی میکند و اگر تو او را ناامید کنی، در این صورت کجا خواهد زیست؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ازو بی اندهی بگزین و شادی با تن آسانی
به تیمار جهان دل را چرا باید که بخسانی؟
ایا خوشتر ز جان و دل! همه رنج دل و جانی
به رنج تن شدم خرسند اگر دل را نرنجانی
شود بی جان تنم یکسر چو تو لختی بیازاری
تن از آزار جان پیچد تنم را زین قبل جانی؟
اگر چه جانی از انسی همیشه بر حذر باشد
[...]
نگارا ماه گردونی سوارا سرو بستانی
دل از دست خردمندان به ماه و سرو بِستانی
اگر گردون بود مرکب به طلعت ماه گردونی
وگر بستان بود مجلس به قامت سرو بستانی
به آن زلفین شورانگیز مشک اندوده زنجیری
[...]
مسلمانان، مسلمانان، مسلمانی، مسلمانی
از این آیینِ بیدینان، پشیمانی، پشیمانی
مسلمانی کنون اسمیست بر عرفی و عاداتی
دریغا، کو مسلمانی؟ دریغا، کو مسلمانی؟
فرو شد آفتابِ دین، برآمد روزِ بیدینان
[...]
زهی جاهت فریدونی ، زهی ملکت سلیمانی
به عون تو مسلم شد ز هر آفت مسلمانی
غلط گفتم ، خطا کردم، کجا آید به چشم اندر
تو را جاه فریدونی، تو را ملک سلیمانی؟
نجوید دهر جز از رسم تو آثار فرخنده
[...]
معرفی ترانههای دیگر
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.