جشن عید اندرین همایون جای
که بهشتی است در جهان خدای
فرخ و خرم و همایون باد
بر خداوند این همایون جای
مجد دین بوالحسن که طیره کند
چرخ و خورشید را به قدر و به رای
آنکه با عدل او نمی‌گوید
سخن کاه طبع کاه ربای
وانکه با فر او نمی‌فکند
سایه بر کار خویش فر همای
قدر او را سپهر پای سپر
حزم او را زمانه دست‌گزای
پیش جاهش سر فلک در پیش
پیش حلمش دل زمین دروای
کرمش عفوبخش و عذرپذیر
قلمش فتنه‌بند و قلعه‌گشای
در هوای اصابت رایش
آفتاب سپهر ذره‌نمای
در کمیت سیاست کینش
پشه‌ای ز انتقام پیل‌ربای
رعد را ابر گفته پیش کفش
وقت این لاف نیست هرزه ملای
موج را بحر گفته پیش دلش
روز این عرض نیست ژاژ مخای
ذهن او خامه‌ایست غیب‌نگار
کلک او ناطقیست وحی سرای
ای بر اشراف دهر فرمان ده
وی بر ابنای عصر بارخدای
زور عزم تو آسمان قدرت
گل قهر تو آفتاب‌اندای
با کفت حرص را فرو رفته
هر زمانی به گنج دیگر پای
همه عالم عیال جود تواند
وای اگر جود تو نبودی وای
باس تو آتشی است حادثه‌سوز
امن تو صیقلیست فتنه‌زدای
حرمی چون در سرای تو نیست
ایمنی را درین سپنج‌سرای
نیز تبدیل روز و شب نبود
گر تو گویی زمانه را که بپای
دی به رجعت شود به فردا باز
گر اشارت کنی که باز پس آی
گر خیالت نیامدی در خواب
کس ندیدیت در جهان همتای
عقبت نیست زانکه هست عقیم
از نظیر تو چرخ نادره زای
ای صمیم کفت بخیل نکوه
وی صریر دلت دخیل ستای
نعمت آلوده بیش نیست جهان
دامن همتت بدو مالای
زنگ پالودهٔ سر کویست
امتحانش کن و فرو پالای
دست فرسود جود تو شده گیر
تر و خشک جهان جان‌فرسای
ای اثرهای تو ثناگستر
وی هنرهای تو مدیح‌آرای
گر حسودت بسی است عاجز نیست
اژدها از جواب مارافسای
چون بود دولت تو روزافزون
چه زیان از حسود کارافزای
آب جاه تو روشن است از سر
خصم را گو که باد می‌پیمای
گرچه در عشرتند مشتی لوم
وز چه در اطلسند چند گدای
چه بزرگی بود در آن نه‌نه‌اند
هم در آن آشیان و ماوی جای
بلبلان نیز در سماع و سرود
هدهدان نیز با کلاه و قبای
پدران را ندیده‌اند آخر
این گدازادگان یافه درای
وز پی کاروان جاه شما
از پی نان و جامه ناپروای
آن یکی گه نفیر گرد نفر
وان دگر گه رسیل بانگ درای
چه شد اکنون که در لغتهاشان
آسمان شد سما و ماهش آی
به شب و روزشان سپار که نیست
زین نکوتر دو پوستین پیرای
این یکی شرزه‌ایست خیره شکر
وان دگر گُرزه‌ایست هرزه‌گرای
زین سپس بر سپهر گردن‌کش
پس از این با زمانه پهلوسای
تا ز گردش فلک نیاساید
در نعیم جهان همی آسای
مجلس عشرتت به هو یاهو
گریهٔ دشمنت به هایاهای
طبل بدخواه تو به زیر گلیم
وز ندامت ندیم ناله چو نای
هست فرمانت بر زمانه روان
هرچه رایت بود همی فرمای
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده، به تهنیت عید و تمجید از مجدالدین ابوالحسن عمرانی می‌پردازد و فضایل و ویژگی‌های او را برمی‌شمارد. او را به عنوان شخصیتی برجسته و عادل توصیف می‌کند که در کارهای خود از مشکلات گذر می‌کند و حکمت و عزم او برتر از زمانه‌اش است. شاعر به جود و بخشندگی او نیز اشاره می‌کند و می‌گوید که لطف و کرم او می‌تواند تمام دنیا را تحت حمایت خود قرار دهد. همچنین، از آثار خوب او و تأثیرش بر دیگران سخن می‌گوید و برتری او را بر دشمنانش به تصویر می‌کشد. در نهایت، شعر در ستایش قدرت و عظمت او به پایان می‌رسد.
هوش مصنوعی: جشن عید در این مکان شگفت‌انگیز برگذار می‌شود که مانند بهشتی در جهان خداوند است.
هوش مصنوعی: برای صاحب این مکان خوش‌یمن و بسیار شاداب، آرزوی شادی و خوشبختی دارم.
هوش مصنوعی: مجدالدین ابوالحسن که سرنوشت و زمانه (چرخ و خورشید) را بر اساس علم و اندیشه خود تنظیم می‌کند.
هوش مصنوعی: آنکه با عدالت مجدالدین ابوالحسن آشنا نیست، نمی‌تواند حتی از خود چیزی بگوید، زیرا که طبیعتش هم ضعیف و پست است.
هوش مصنوعی: آن کسی که به لطف و فضل او توجهی نمی‌کند و سایه‌اش را بر کار خود نمی‌افکند، مانند همای (پرنده‌ای که نماد سعادت و خوش‌شانسی است) نیست.
هوش مصنوعی: مقدار و ارزش شخصیت او را آسمان به عنوان یک سپر تقدیر می‌کند و زمانه به خاطر تدبیر و دوراندیشی‌اش به او توجه و عنایت ویژه‌ای دارد.
هوش مصنوعی: مقام او به حدی بالاست که سر فلک (آسمان) در مقابلش خاضع است و در مقام حلم (خویشتن‌داری و بردباری) او، دل زمین به او احترام می‌گذارد.
هوش مصنوعی: فساد و خطاهای دیگران را به راحتی می‌بخشد و برایشان عذر می‌آورد، در حالی که او با قلمش توانایی ایجاد تغییرات و رفع مشکلات را دارد و می‌تواند موانع را از پیش رو بردارد.
هوش مصنوعی: هوای برخورد صدای او مانند نور خورشید است که همه چیز را روشن می‌کند و نمایان می‌سازد.
هوش مصنوعی: در عرصهٔ سیاست، کسی که به دنبال انتقام باشد، مانند پشه‌ای است که ممکن است به نظر کوچک و بی‌اهمیت بیاید، اما می‌تواند دردسرساز و خطرناک باشد، مشابه یک فیلی که به دنبال تصاحب چیزی است.
هوش مصنوعی: ابر، رعد را در زمانی که زیر پای کسی است، می‌گوید؛ این ادعا که کسی در جایگاه قدرت است، در واقع بی‌اساس و از روی فخر است.
هوش مصنوعی: دل مجدالدین ابوالحسن عمرانی، طوری شگفت‌انگیز و عمیق است که موج دریا نمی‌تواند به عظمت آن نزدیک شود و این مقایسه بی‌فایده و بی‌محتوا است.
هوش مصنوعی: ذهن مجدالدین ابوالحسن عمرانی مانند قلمی است که حقایق پنهان را می‌نویسد و بیان او چنان است که انگار وحی را به‌صورت سخن در می‌آورد.
هوش مصنوعی: ای کسی که بر همهٔ بزرگان زمان حکومت می‌کنی، و تو بر نسل‌های این عصر همچون خداوند بار و رحمت می‌فرستی.
هوش مصنوعی: عزم و ارادهٔ تو مانند آسمانی است که قدرتی بی‌نظیر دارد و قهر و خشمت مانند نوری درخشان است که تابش آن به آفتاب می‌ماند.
هوش مصنوعی: با دست (مفیدی) که حرص (و طمع) را در خود فرو برده‌ای، هر لحظه به گنجی دیگر قدم می‌گذاری.
هوش مصنوعی: تمام جهان وابسته و نیازمند کرم توست، وای بر ما اگر بخشندگی تو وجود نداشت.
هوش مصنوعی: فضل و بخشش تو همچون آتش خطرآفرینی است که مشکلات و حوادث را می‌سوزاند و امنیتی که تو فراهم می‌کنی مانند آئینه‌ای صاف است که فتنه‌ها و آشوب‌ها را دور می‌کند.
هوش مصنوعی: هیچ مکانی مانند خانهٔ تو امن و امان نیست؛ این عمارت به شدت از خطرات محافظت شده است.
هوش مصنوعی: اگر تو بگویی زمانه را که بماند، دیگر روز و شب به یکدیگر تبدیل نخواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر اشاره کنی که برگردی، روزی به فردا دوباره باز می‌گردد.
هوش مصنوعی: اگر خیال تو در خواب هم به سراغ من نیامده، هیچ‌کس در جهان تو را همتایی نمی‌بیند.
هوش مصنوعی: چرخ (زمان یا دنیا) بی‌نظیر تو را به دنیا نیاورده و از این رو، جایگاهی ندارد که بتواند نسبت به تو برتری داشته باشد، زیرا نسل تو بدون همتای دیگری مانده است.
هوش مصنوعی: ای محبوب (یا دوست) که در دل تو صداقت و خوبی وجود دارد، باید بدانیم که بخیل و خسیس را سرزنش کنیم، زیرا صدای دل تو گواه بر تمام خوبی‌های توست.
هوش مصنوعی: دنیا فقط یک نعمت آلوده است و اگر بخواهی از این دنیا به خوبی استفاده کنی، باید به تلاش و همت خود تکیه کنی.
هوش مصنوعی: برای آزمایش و ارزیابی او، زنگی که در سر کوی او وجود دارد را پاک کن و از آلودگی‌ها برکنار ساز.
هوش مصنوعی: دست بخشش تو خسته و ناتوان شده و در این جهان که پر از سختی و ناامیدی است، به کسی نیاز دارد که کمک کند و او را از این وضعیت رهایی بخشد.
هوش مصنوعی: این بیت به ستایش آثار و توانایی‌های کسی اشاره دارد که باعث می‌شود نعمت و زیبایی در دنیا پخش شود و هنرهای او نیز مورد تمجید و ستایش قرار گیرد.
هوش مصنوعی: اگر حسودان زیادی به تو حسد می‌ورزند، نباید نگران باشی، زیرا اژدها (رمز قدرت و عظمت) از پاسخ دادن به مار (که نماد ضعیف‌تری است) ناتوان نیست.
هوش مصنوعی: وقتی که قدرت و موفقیت تو روز به روز بیشتر می‌شود، چه ضرری دارد که حسودها کار و فعالیت‌های خود را افزایش دهند؟
هوش مصنوعی: قدر و مقام تو مانند آب زلال و روشن است، به خصم (دشمن) بگو که باد (غیرت و شجاعت) تو را به سمت پیروزی می‌برد.
هوش مصنوعی: هرچند گروهی در خوشی و شادمانی به سر می‌برند و در زرق و برق زندگی می‌کنند، اما چند نفر نیازمند هم هستند که در لباس‌های فاخر (مانند اطلس) به گدایی و فقر گرفتار‌اند.
هوش مصنوعی: در آن آشیانه و مکان، چه عظمت و بزرگی وجود دارد که در آن نهان است و جایگاه شخصی خاص و مهم است.
هوش مصنوعی: بلبل‌ها در حال آوازخوانی و شادی‌اند و هدهد هم با کلاهی بر سر و لباسی بر تن، در این حال به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: این جوانان که نسل جدید هستند، هیچگاه پدران خود را ندیده‌اند و از بکسری (هدیه) خود بهره‌مند نشده‌اند.
هوش مصنوعی: شما در پی کاروان بزرگی هستید که برای کسب مقام و اعتبار حرکت می‌کند، در حالی که دیگران فقط به دنبال تامین نیازهای ابتدایی خود مانند نان و لباس هستند.
هوش مصنوعی: در یک زمان صدای زنگ و نعری به گوش می‌رسد و در زمانی دیگر صدای کسی که خوشحال و شاداب در حال خواندن است به گوش می‌آید.
هوش مصنوعی: اکنون چه شده که در زبان‌های آنان، آسمان به "سما" و ماه به "آی" تعبیر می‌شود؟
هوش مصنوعی: با آنها، چه روز و چه شب، در کنار باشید و از زیبایی‌های زندگی لذت ببرید، زیرا هیچ چیز بهتر از این دو مانع دیگر وجود ندارد.
هوش مصنوعی: یکی از این دو، جوانی پرشور و پررنگ است که شکر نرمی و لطافتش را به خود گرفته و دیگر آن، جوانی بی‌هدف و سرگردان است که به هر سو می‌رود.
هوش مصنوعی: از این پس بر آسمان سربلند و با شکوهی که به خود می‌بالد، در برابر زمانه مثل پهلوان قوی و نیرومند خواهم ایستاد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که چرخ فلک متوقف نشود، تو در خوشی‌های این دنیا بی‌وقفه آرامش و آسایش خواهی داشت.
هوش مصنوعی: مجلس خوشی و خوش‌گذرانی‌ات پر از شادی و سر و صداست، در حالی که گریه و شیون رقیبت (دشمنت) به آرامی و به صورت حزین به گوش می‌رسد.
هوش مصنوعی: دشمنی که تو را نمی‌خواهد، در زیر پایت طبل می‌زند و به این درد و نادمتی می‌نالد، مانند نای که از غم و اندوه صدا می‌دهد.
هوش مصنوعی: فرمان تو در دل زمان جاری است و هر چیزی که بخواهی، به آن انجام می‌شود.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خداوند عید روزه گشای
بر تو فرخنده شد چو فر همای
مژده ها داردت ز نصرت و فتح
شاد باش و به عز و ناز گرای
ای بر اطراف مملکت برده
[...]
ای همایون بنای آهو پای
آهویی نانهاده در تو خدای
ایمن از مکر و قصد یکدیگر
در تو شیران و آهوان سرای
سقف تو چون فلک نگارپذیر
[...]
هست گویی به حکم بار خدای
آفتاب اندر این خجسته سرای
آفتابی که دید در گیتی
بر نهاده کلاه و بسته قبای
سایهٔ ایزدست شاه جهان
[...]
بیش از این در میان چاه مپای
دست بر حبل زن، زچاه برآی
بس مبارک بود چو فر همای
اول کارها به نام خدای
ذوالجلالی که پیک درگهش اند
ماه و خورشید آسمان فرسای
آنکه اندر خزان قدرت اوست
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.