سپاس ایزد کاندر ضمان دولت و جاه
به کام باز رسیدی به صدر مسند و گاه
چه داند آنکه ندیدست کاندرین مدت
چه نالهای حزین بود و حالهای تباه
ز فرقت تو دلی بود و صدهزاران درد
ز غیبت تو دمی بود و صدهزاران آه
در انتظار تو چشم عوام گشته سپید
وز افتراق تو روی خواص گشته سیاه
چو صد هزار خلایق ز بهر آمدنت
همه دو گوش به در بر، همه دو چشم به راه
ز شوق خدمت تو بر زبان خرد و بزرگ
سخن همین دو که واحسرتاه و واشوقاه
ز بهر آنکه ز تقدیر آگهی یابند
ز هر دلی به فلک بر هزار کار آگاه
زمانه همچو تویی را به دست بد افکند
زهی زمانهٔ دون لا اله الا الله
بزرگوارا یاری خدای داد ترا
نه زید داد و نه عمرو و نه مال داد و نه جاه
چو کارهای تو دایم خدای ساز بود
ز زید هیچ مساز وز عمرو هیچ مخواه
به اضطرار درین ورطه اوفتاد و برست
یکی اگرچه یکی را نبود هیچ گناه
به علم تست که چندین هزار نفس نفیس
چه زن چه مرد چه پیر و جوان چه شاه و چه داه
ز خون کشته چنانست رود مرو هنوز
که در گذار بمانند ماهیان ز شناه
به دشتهاش ز بس کشته بعد چندین سال
عجب مدار که از خون بود نمای گیاه
ترا که دل به قضای خدای داد رضا
خدای عز و جل داشت زان قضات نگاه
بلی بسوزد چشم قضا ز روی رضا
از آن به عین رضا میکند سوی تو نگاه
تویی که پشت و پناهی به خلق خلقی را
خدای لاجرمت یار بود و پشت و پناه
خلاص داد سپهرت گرت سپاه نبود
به هر طریق که باشد سپهر به که سپاه
ایا ببسته جهان پیش خدمت تو کمر
و یا نهاده فلک پیش خدمت تو کلاه
کجا که نی سمر رسم تست در اقوال
کجا که نی شکر شکر تست در افواه
هوا به قوت حلم تو کوه بردارد
چنان که قوت بیجاده برندارد کاه
نه به ز قهر تو یک قهرمان شرع رسول
نه به ز پاس تو یک پاسبان دین اله
ز شبه و مثل بعیدی از آن نیاری دید
بجز در آینه امثال و جز در آب اشباه
سهر طوق مراد ترا نهد گردن
به طبع بیاجبار و به طوع بیاکراه
به عون رای تو بردارد آفتاب فلک
اگر بخواهد یکباره رسم سایهٔ چاه
حکایتی است زقدر تو اوج گنبد چرخ
تشبهیست به خوان تو شکل خرمن ماه
درازدستی جودت به غایتی برسید
که دست آز و زبان نیاز شد کوتاه
اگر ز حاتم طائی مثل زنند به وجود
که نان چند بدادی به رسم بیگه و گاه
تویی که جان به خطر دادی از حمیت دین
زهی چو حاتم طائی غلام تو پنجاه
نه حاتم آنکه چو حاتم هزار بندهٔ اوست
به بندگانت نویسند عبده و فداه
حدیث قدرت تو بر سخا و قوت او
حدیث حملهٔ شیرست و حیلهٔ روباه
ایا نهاده به عزم درست و طالع سعد
به سوی قبهٔ اسلام روی و حضرت شاه
ز عزم بلخ تو شد عیش ما مصحف بلخ
زهی عزیمت اندهفزای شادی کاه
نعوذبالله از آن دم که این و آن گویند
که خواجه زد به سر راه خیمه و خرگاه
هنوز داغ اراجیف مرو بر دلهاست
گمان بلخ کرا بود و ظن لشکرگاه
مرا مقام سرخس از برای خدمت تست
بر این حدیث که گفتم خدای هست گواه
چو خدمت تو که مقصودم اوست حاصل نیست
مرا یکیست نشابور و بلخ و مرو و هراه
همیشه تا که نباشد مسیر اسب چو رخ
چنان کجا نبود رفتن پیاده چو شاه
به پیل حادثه شه مات باد عمر عدوت
به بازی فلکی از عرای باد افراه
فتاده سایهٔ قدرت بر آسمان و به طوع
چو سایه برده زمین بوست اختران به حباه
مباد و خود نبود تا شبانگاه ابد
شب حسود ترا هیچ بامداد پگاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش ضیاء الدین مودود احمد عصمی میپردازد که پس از مدتها حبس، به مقام و مهر خود بازگشته است. او از درد و رنجهایی که در غیبت این شخصیت بر مردم و خواص گذشته سخن میگوید و تأکید میکند که انتظارات زیادی از او وجود دارد. شاعر به قدرت و جود او اشاره میکند و او را پشتیبان خلق میداند که در سختیها حمایت ایشان را نموده است. همچنین، شاعر با بیانی عاطفی، شخصیت ضیاء الدین را به حاتم طایی تشبیه میکند و از عظمت او در خدمت به دین و مردم سخن میگوید. در نهایت، او دعا میکند که نام و یاد این بزرگوار همیشه باقی بماند.
هوش مصنوعی: سپاس خدا را که در سایه دولت و مقام به خواستههایت رسیدی و دوباره به جایگاهی بلند و محترم برگشتی.
هوش مصنوعی: کسی که در این مدت دوری از تو را تجربه نکرده، نمیداند که چه دردها و نالههای غمانگیزی وجود داشته و حال ما چقدر خراب بوده است.
هوش مصنوعی: از زمانی که تو از ما جدا شدی، دلی به درد و رنج صدهزار نفر دچار شده است و برای نبودنت، هر لحظه صدهزاران آه و ناله بلند شده است.
هوش مصنوعی: چشم مردم ساده در انتظار تو بسیار نگران و بیتاب شده و چهره خواص (روشنفکران) از جدایی تو غمزده و پریشان گردیده است.
هوش مصنوعی: همه مردم، به شوق آمدن تو، با دقت و گوش تیز، منتظر تو هستند و با چشم به راهند.
هوش مصنوعی: به خاطر اشتیاق خدمت به تو، همه، از کوچک و بزرگ، فقط به این دو جمله میاندیشند: «کاش» و «ای کاش».
هوش مصنوعی: برای آنکه مردم از تقدیر آگاه شوند، از دلهایشان به آسمان هزاران کار خبر میدهد.
هوش مصنوعی: زمانه کسی را مانند تو (ضیاء الدین مودود احمد عصمی) را به دست بد (مشکلات و گرفتاریها) افکنده است. چه خوب است که در این زمانهٔ پست، هیچ خدایی جز خداوند یگانه وجود ندارد.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، تو یاری از جانب خداوند دریافت کردی، نه از زید (که احتمالاً اشاره به زید بن حارثه دارد) و نه از عمرو (که ممکن است به عمرو بن خطاب یا عمروهای دیگر اشاره داشته باشد) و نه از مال و ثروت و نه از مقام و اعتبار.
هوش مصنوعی: کارهای تو همیشه در دست خداوند است، پس به زید (مردی از زمانهٔ پیامبر) هیچ وابسته نباش و از عمرو (مردی دیگر از همان زمان) هیچ چیزی طلب نکن.
هوش مصنوعی: چون در شرایط سختی قرار گرفته و به خطر افتاده، از آن وضعیت نجات یافته است، اما این نجات به خاطر گناه هیچکس نیست و شخصی که به این مشکل افتاده، بیگناه است.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که در علم تو (وضوح و دانش تو) به چندین هزار نفس (انسان) گرانقیمت و ارزشمند از هر جنس، سن و جایگاه (زن و مرد، پیر و جوان، شاه و دهقان) اشاره میشود. این نشاندهندهٔ اهمیت و ارزشگذاری به تمام انسانهاست.
هوش مصنوعی: رود مرو به قدری از خون کشتهها سرشار است که ماهیان هنوز در آن شنا میکنند و به خاطر این وضع، در این آبها باقی ماندهاند.
هوش مصنوعی: در دشتهای او، با وجود گذشت سالها از زمان کشته شدن مردم، هنوز هم گیاهها از خون آنها رشد کردهاند. این نشان میدهد که درد و اثر گذشته در آنجا باقی مانده و نمیتوان به سادگی از آن چشمپوشی کرد.
هوش مصنوعی: تو که دل به تقدیر خدا دادی، خداوند بلندمرتبه به خاطر این تسلیم تو، از نظر لطف و توجه به تو مینگرد.
هوش مصنوعی: چشم قضا باید از زیبایی و رضایت تو بسوزد، زیرا قضا به خاطر رضایت تو به تو نگاه میکند.
هوش مصنوعی: تو پناه و یاور مردمی، و خدایی که هیچگاه از بندگانش جدا نمیشود، در سختیها و مشکلات همیشه حامی و یار آنان هستی.
هوش مصنوعی: اگر سپاه (نیرو و قدرت) تو را نجات نمیدهد، باید به هر حال، آسمان (امید و سرنوشت) از سپاه (نیرو) بهتر است. یعنی در شرایط سخت، امید و سرنوشت نیز میتوانند بهتر از قدرت و نظامی بودن باشند.
هوش مصنوعی: آیا جهان به خاطر تو خود را آماده کرده و کمر بسته است، و یا آسمان به احترام تو کلاه گذاشته است؟
هوش مصنوعی: هرجا که نی سمر (شکوفههای نی) به ویژگیهای تو اشاره کند، و هر جا که شکر در گفتار مردم در مورد تو نباشد، نشان میدهد که تو در آنجا وجود نداری. به عبارت دیگر، جمال و محبوبیت تو در هر کجا و در هر سخنی که گفته میشود، نمایان است.
هوش مصنوعی: حلم و خویشتنداری تو به قدری قوی است که میتواند کوه را از جای خود بلند کند، در حالی که حتی قدرت کمتری مثل بیجاده (مادهای که به سادگی قابل جابهجایی است) نمیتواند کاه را جابهجا کند.
هوش مصنوعی: نه از قدرت قهری تو کسی به اندازه یک قهرمان با اصول دین رسول خدا نیست و نه از حمایت و پاسبانی تو کسی به اندازه یک پاسبان واقعی دین خداوند وجود دارد.
هوش مصنوعی: جز در آینه، چیز واقعی و روشنی از شباهتها و نمونههای بعید نمیتوان دید و هیچ چیز دیگر نمیتواند این شباهتها را به ما نشان دهد.
هوش مصنوعی: چنانچه سهر (سهراب) طوقی که خواستهای را بر گردنت بیندازد، به دلخواه و بدون هیچگونه فشار یا اجباری این کار را انجام خواهد داد.
هوش مصنوعی: اگر خورشید آسمان بخواهد به درخواست تو بهیکباره تصمیم بگیرد، دلیلی ندارد که سایهٔ چاه وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: شکوه و عظمت تو به قدری است که اوج آسمان و گنبد آن به حضور و مقام تو شباهت دارد، مانند خوانی که در آن خرمن ماه وجود دارد.
هوش مصنوعی: سخاوت تو به نهایتی رسیده است که طلبکاران از آروز و خواستهشان بینیاز شدهاند و دیگر نتوانند چیزی بخواهند.
هوش مصنوعی: اگر به حاتم طایی، معروف به بخشندگی، مانند او دست به سخاوت بزنند، که به مردم نان داده، در این صورت تو نیز به او از نظر کرامت و بخشش میرسی.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که جان خود را به خطر انداختی تا از دین دفاع کنی، و به واقع تو مانند حاتم طائی هستی که برای خدمت به تو پنجاه غلام دارد.
هوش مصنوعی: حاتم طایی، که معروف به سخاوت و بخشندگی است، تنها کسی نیست که هزاران بنده داشته باشد؛ بلکه به شما (ضیاءالدین مودود احمد عصمی) هم باید بگویند «عبده» و «فداه» (بندهات و فدای تو). در واقع، شما به دلیل بزرگواریتان شایستهتر از حاتم هستید.
هوش مصنوعی: قدرت تو در بخشش و سخا، مانند داستان شجاعت شیر و تدبیر و فریب روباه است. یعنی تو در این زمینه به قدری قوی و بزرگمنش هستی که معادل یک شیر در شجاعت و یک روباه در زیرکی هستی.
هوش مصنوعی: ای کسی که با ارادهای درست و شانس نیکو به سمت قبهٔ اسلام حرکت کردهای، و به پیشگاه شاه میروی.
هوش مصنوعی: اقدام تو برای رفتن به بلخ، خوشی و سرور زندگی ما را بیشتر کرده است. بلخ، که محل نگارش کتاب مقدس قرآن است، به خاطر این تصمیم تو، غم و اندوه را از ما دور کرده و شادی را افزایش داده است.
هوش مصنوعی: به خدا پناه میبریم از آن لحظه که برخی بگویند خواجه به برپایی خیمه و مکان استراحت ضربه زد.
هوش مصنوعی: هنوز اخبار دروغ و افتراء بر دلها تاثیر دارد و کسی نمیداند که گمان بلخ و احتمال لشکرگاه از کجا آمده است.
هوش مصنوعی: منزلت و مقام سرخس برای خدمت به تو، ضیاء الدین مودود، به خاطر این قولی که گفتم، خدا خودش شاهد است.
هوش مصنوعی: خدمت تو که هدف اصلی من است، برای من ارزش بیشتری دارد و در نظر من، نشابور، بلخ، مرو و هراه، که شهرهای مهمی هستند، هیچ اهمیتی ندارند.
هوش مصنوعی: هرگز تا وقتی که راهی برای سوار شدن بر اسب وجود نداشته باشد، رفتن بهصورت پیاده مانند حرکت یک شاه نیست، یعنی در شرایط پر رونق و شکوهمند، حرکت و پیشرفت به سادگی امکانپذیر است.
هوش مصنوعی: به خاطر حوادث و اتفاقات نامطلوب، ای شاه، عمر تو باید به بلاهای مهلک گرفتار شود، مانند بازیای که در آسمانها به راه میافتد و مانند سدی از باد، در میان مشکلات و چالشها قرار میگیری.
هوش مصنوعی: سایهٔ قدرت بر آسمان افتاده و به دلیل خواست و میل، مانند سایه، زمین را هم در بر گرفته است، در حالی که ستارهها در محبت او درخشاناند.
هوش مصنوعی: نترس که شب حسود به تو آسیبی نرساند، زیرا هرگز چیزی جز صبح روشن به تو نمیرسد و شبانگاه ابدی وجود ندارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سماع و بادهٔ گلگون و لعبتان چو ماه
اگر فرشته ببیند دراوفتد در چاه
نظر چگونه بدوزم که بهر دیدن دوست
ز خاک من همه نرگس دمد به جای گیاه
کسی که آگهی از ذوق عشق جانان یافت
[...]
به فرخی و به شادی و شاهی ایران شاه
به مهرگانی بنشست بامداد پگاه
برآن که چون بکند مهرگان به فرخ روز
به جنگ دشمن واژون کشد به سغد سپاه
به مهر ماه ز بهر نشستن و خوردن
[...]
مگر که زهره و ما هست نعت آن دلخواه
که با سعادت زهره است و باطراوت ماه
سعادتی که همه در روان گشاید طبع
طراوتی که همه بر خرد ببندد راه
اگر چه در نسب آدم آفتاب نبود
[...]
ایا بهار من و عید نیکوان سپاه
چو ماه ز ابر همی تابی از قبای سیاه
بصید رفتی و پدرام بازگشتی شام
برنگ و بوی رخ و زلف خویشتن می خواه
میئی که وقت سحر زو نسیم گیرد گل
[...]
تو زاهدی و دو زلف تو آفتاب پرست
به سجده اید شما هر دو درگه و بیگاه
چرا دو چشم تو دیبای لعل پوشیدست
اگر نپوشند ای دوست زاهدان دیباه
ز راه گمشده را زاهدان به راه آرند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.