آمد به سلامت بر من ترک من از راه
پرداخته از جنگ و برآسوده ز بدخواه
چون سرو سهی قامت و شایستهتر از سرو
چون ماه دو هفته رخ و بایستهتر از ماه
سروست اگر گوی زند سرو به میدان
ماهست اگر چنگ زند ماه به خرگاه
تا وقت سحرگه من و او در شب دوشین
بیمشغله و بیغلبه یک دل و یکتاه
در صحبت او به که بوی در شب و شبگیر
با صورت او به که خوری می گه و بیگاه
من باده همی خوردم و او چنگ همی زد
من شعر همی خواندم او ساخت همی راه
تا روز همی گفت که چون بود به یک روز
فتح ملک عادل ابوالفتح ملکشاه
قیصرش همی باج فرستد به خزینه
فغفور همی حمل فرستدش به درگاه
ابناء زمین را به جز او نیست خداوند
شاهان جهان را به جز او نیست شهشناه
از طاعت او هست همه مرتبت و قدر
وز طلعت او هست همه منفعت و گاه
راجع نشود مهر درخشان شده بر چرخ
نقصان نکند نقرهٔ صافی شده در گاه
آنکس که همی کرد به گیتی طلب ملک
وامد به مصاف اندر چون شیر دژ آگاه
آگاه شد از پایگه خویش ولیکن
در بند شهنشاه بد آنگه که شد آگاه
برده ز سرش افسر و برهم زده لشکر
برکنده سراپرده و غارت شده بنگاه
با پنج پسر بسته مر او را و سپاهش
چون کوه به جنگ آمده و پس شده چون کاه
پیش همهشان محنت و نزد همهشان عم
جفت همهشان حسرت و گفت همهشان آه
چون کرد طمع در ملکی ملکت و تختش
همدید ز بند آهن وهم دید ز تن چاه
بیگانه نکوخواه به از خویش بداندیش
زین روی سخن کرد همی باید کوتاه
ای چون پدر و جد، تو سپهدار و جهانگیر
وی چون پدر و جد، تو ولیدار و عدو کاه
چندان که عدو بود ببستی به یکی روز
چندان که جهانیست گشادی به یکی ماه
تا باز شکاری نشود صید شکاری
تا شیر دلاور نشود سخرهٔ روباه
در بند تو زینگونه بماناد بداندیش
از بند بداندیش تو آزاد نکوخواه
تو پشت ملوک عجم و پشت تو ایزد
تو یار خداوند حق و یار تو الله



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با وصفِ بازگشتِ معشوقِ ترکِ شاعر از جنگ و شبی به می و چنگ و شعر گذشته آغاز میشود. معشوق تا صبح ماجرای پیروزیِ یکروزهٔ ملکشاه را بازمیگوید و از همینجا شعر به مدحِ شاه میرسد. شاعر شکستِ مدعیِ پادشاهی را وصف میکند که با پنج پسرش اسیر شد، سپاهش پراکنده و بنهاش غارت گردید، و با اشاره به اینکه او خویشاوندی بدخواه بوده سخن را کوتاه میکند. پایانِ قصیده دعا برای ماندگاریِ پیروزی و یاریِ خداوند برای شاه است.
هوش مصنوعی: معشوقِ ترکِ من به سلامت از سفر نزدم آمد؛ کارِ جنگ را تمام کرده و از دشمن آسوده شده بود.
هوش مصنوعی: قامتش مانند سروِ راست بود و از سرو برازندهتر، و چهرهاش مانند ماهِ شبِ چهاردهم بود و از ماه دلپذیرتر.
هوش مصنوعی: اگر سرو در میدان چوگان بازی میکرد، او همان سرو است، و اگر ماه در خیمه چنگ مینواخت، او همان ماه است؛ یعنی او سروی چوگانباز و ماهی چنگنواز است.
هوش مصنوعی: دیشب تا سحر من و او بیهیاهو و بیمزاحمِ دیگران، یکدل و یکرنگ با هم بودیم.
هوش مصنوعی: بهتر است شب و سحرگاه همنشینِ او باشی و در هر وقت، با دیدنِ رویِ او شراب بنوشی.
هوش مصنوعی: من شراب مینوشیدم و او چنگ مینواخت؛ من شعر میخواندم و او برایش آهنگ میساخت.
هوش مصنوعی: او تا صبح تعریف میکرد که پیروزیِ شاهِ دادگر، ابوالفتح ملکشاه، چگونه در یک روز به دست آمد.
هوش مصنوعی: قیصرِ روم برای خزانهٔ او باج میفرستد و فغفورِ چین به درگاهش خراج میفرستد.
هوش مصنوعی: مردمِ زمین جز او فرمانروایی ندارند و شاهانِ جهان جز او شاهنشاهی ندارند.
هوش مصنوعی: هر مقام و ارجی از فرمانبردن از او به دست میآید و هر سود و جایگاهی از دیدارِ چهرهٔ او.
هوش مصنوعی: خورشیدی که در آسمان برآمده و درخشان شده بازنمیگردد، و نقرهٔ ناب که در بوته پالوده شده کاستی نمیگیرد؛ یعنی بخت و شکوهِ شاه نیز زوال نمیپذیرد.
هوش مصنوعی: آن کسی که در جهان در پیِ پادشاهی بود و مانند شیرِ خشمگین به میدانِ جنگ آمد،
هوش مصنوعی: سرانجام به اندازه و جایگاهِ خود پی برد، اما هنگامی آگاه شد که در بندِ شاهنشاه گرفتار شده بود.
هوش مصنوعی: تاج از سرش برداشته شد، سپاهش پراکنده گشت، سراپردهاش برکنده و بار و بنهاش غارت شد.
هوش مصنوعی: او را با پنج پسرش به بند کشیدند؛ او و سپاهش چون کوه به جنگ آمدند و چون کاه سبک و ناتوان بازگشتند.
هوش مصنوعی: همهٔ آنان گرفتارِ رنج و اندوه بودند؛ حسرت همراهشان بود و سخنشان جز آه نبود.
هوش مصنوعی: چون به سرزمین و تختِ پادشاهی چشمِ طمع دوخت، هم بندِ آهنین دید و هم زندانِ چاه.
هوش مصنوعی: بیگانهٔ خیرخواه از خویشاوندِ بدخواه بهتر است؛ از همین رو باید سخن را کوتاه کرد و بیش از این دربارهٔ او نگفت.
هوش مصنوعی: ای شاه، تو مانند پدر و نیایت سپهسالار و جهانگشایی، و مانند آنان یاورِ دوستان و نابودکنندهٔ دشمنانی.
هوش مصنوعی: همهٔ دشمنان را در یک روز به بند کشیدی و همهٔ جهان را در یک ماه گشودی.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که بازِ شکاری خود شکار نشود و شیرِ دلیر اسیرِ روباه نگردد، یعنی تا جهان برقرار است،
هوش مصنوعی: دشمنت همینگونه در بندِ تو بماند و دوستدارت از بندِ دشمنت آزاد باشد.
هوش مصنوعی: تو پشتیبانِ پادشاهانِ عجمی و خداوند پشتیبانِ توست؛ تو یاورِ حقِ خدایی و خدا یاورِ توست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای گاه وزارت بتو همچون فلک از ماه
آراسته تا بر فلک ماه نهی گاه
ماه فلک فضلی و شاه حشم جود
رخشنده تر از ماهی و بخشنده تر از شاه
از همت تو ماهی و شاهی است فرودت
[...]
پیرا بده انصاف گرت می بدهد راه
با زرق نیامیخته لله و فی الله
ای بس که بگریی که نگردد رخ تو تر
وی بس که بنالی که نباشد دلت آگاه
در دین چه نهی پای و به دنیا چه کشی دست
[...]
ای سنبله ی زلف تو خرمن زده بر ماه
وی روی من از مهر تو طعنه زده بر کاه
خورشید جهانتاب تو از شب شده طالع
هندوی رسن باز تو برمه زده خرگاه
افعی تو در حلقه و جادوی تو در خواب
[...]
آن عارض و رخسار و جبین هست در سه ماه
کز دیده نهائنده نهان کردمت آگاه
گر دیده گنه کرد که از خانه کشیمش
ور اشک بزودیش برانیم ز درگاه
بر شاه گدا را نبود هیچ گرفتی
[...]
رحمتت را تشنه دیدم آبخواه
آبروی خویش بردم از گناه
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.