گنجور

 
ادیب الممالک

ای دلبر طرازی با ما چرا به نازی

عنبر چرا نسائی بربط چرا نسازی

مستعفلن فعولن مستعفلن فعولن

بحر مضارع است این گر خوش همی نوازی

بازی ریسمان را گویند دار بازی

وآنکس که بر فرازش بازیگر است غازی

خیزآب و کوهه موج است، دریا کنار، ساحل

اشناب و آشنا، دان و اشنا آب بازی

بحث و جدل خَویسه یوز و پلنگ پیسه

مثل و شبیه دیسه زیبندگی بَرازی

پرویش کوتهی دان مر بنده را رهی دان

اقبال فرهی دان فخر است سرفرازی

یال است پشت گردن آرنج دست و آرن

پهلو بود تهمتن بالا بود درازی

مخ مغز و الف بینی پیمانه ساتگینی

تاتار، ترک چینی چونان عرب که تازی

عمامه، زند پیچی شاغوله طرهٔ آن

وان را که بهر سرما بندی به چشم ایازی

بلمه است ضد کوسه، رخ گونه، ماچ بوسه

زنبور منک و موسه دوله چلیک بازی

ستخوانِ پشت مازه، میلاوه برمغازه

گلگونه هست غازه، یگزخم گرز غازی

فغواره بی سخن دان فانونس را لگن دان

سور و نشاط دن دان مهر است دلنوازی

بستر دواج باشد چاره علاج باشد

شیشه زجاج باشد نیرنگ چاره سازی

آهنگ شد اراده افزون بود زیاده

تشلیخ دان سجاده ساجد بود نمازی

اصرار سخت روئی بن سکه بچه گوئی

تندی و زشتخوئی در زن بود چَغازی

زیچی بود ظرافت گولی بود خرافت

بی غشی و لطافت هم نازکی است پازی

شت تیمسار باشد دانش بخار باشد

سختی ژَغار باشد تاراج ترکتازی

یام و نَوَند مسرع هم اسب اسکداران

وآن اسپریس باشد میدان اسب تازی

پروین همی بود پرو، مزمار و خامه دان غرو

بر مردم ری و مرو گو مروزی و رازی

واشامه هست مِعجر ور پوشه هست چادر

تورانه ترک و دلبر بس جسته و نیازی

فانه پِغاز باشد جره کراز باشد

درد و گداز باشد در پارسی پَوازی

خوشی بود هژیری بر خواب و فرش پیری

شب بوی زرد خیری، خیرو بود خُبازی

تابوت و تخت کاهو آب گشاده تاهو

عیب و غزال آهو کُندآوری گُرازی

 
 
 
گنجور را از دست هوش مصنوعی نجات دهید!
مولانا

از بهر مرغ خانه چون خانه‌ای بسازی

اشتر در او نگنجد با آن همه درازی

آن مرغ خانه عقل است و آن خانه این تن تو

اشتر جمال عشق است با قد و سرفرازی

رطل گران شه را این مرغ برنتابد

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از مولانا
همام تبریزی

بازیچه نیست آخر آیین عشق‌بازی

با دوست درنگیرد تا روح در نبازی

چون شاهد حقیقی محجوب شد ز غیرت

در بت‌پرستیم دان با نسبت مجازی

تا آفتاب تابان از شرق برنیاید

[...]

ناصر بخارایی

آغاز می‌کند دل، سر نامهٔ نیازی

ای بی‌نیاز او را تشریف ده جوازی

در عقل ما نگنجد ادراک حسن رویت

کی محرم حقیقت گردد خیال بازی

ای از غبار کویت هر ذره آفتابی

[...]

نظام قاری

هر مختصر چه داند آئین عشقباری

کی در هوا مگس را باشد مجال بازی

ارمک بپوش و از حق میخواه جان درازی

دستار بندقی بند از بهر سرفرازی

آن تارها بچنگست از تار و پود والا

[...]

فیض کاشانی

رو بر در تو آریم رانی و گر نوازی

جز تو کسی نداریم سازی و گر نسازی

ای چاره ساز هر چند سازی تو چاره ما

دیگر بتو گرائیم از بهر چاره سازی

از تو شویم‌آباد وز تو شویم ویران

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه