دل بیقرار را گو که چو مستقر نداری
سوی مستقر اصلی ز چه رو سفر نداری
به دم خوش سحرگه همه خلق زنده گردد
تو چگونه دلستانی که دم سحر نداری
تو چگونه گلستانی که گلی ز تو نروید
تو چگونه باغ و راغی که یکی شجر نداری
تو دلا چنان شدستی ز خرابی و ز مستی
سخن پدر نگویی هوس پسر نداری
به مثال آفتابی نروی مگر که تنها
به مثال ماه شب رو حشم و حشر نداری
تو در این سرا چو مرغی چو هوات آرزو شد
بپری ز راه روزن هله گیر در نداری
و اگر گرفته جانی که نه روزن است و نی در
چو عرق ز تن برون رو که جز این گذر نداری
تو چو جعد موی داری چه غم ار کله بیفتد
تو چو کوه پای داری چه غم ار کمر نداری
چو فرشتگان گردون به تو تشنهاند و عاشق
رسدت ز نازنینی که سر بشر نداری
نظرت ز چیست روشن اگر آن نظر ندیدی
رخ تو ز چیست تابان اگر آن گهر نداری
تو بگو مر آن ترش را ترشی ببر از این جا
ور از آن شراب خوردی ز چه رو بطر نداری
وگر از درونه مستی و به قاصدی ترش رو
بدر اندر آب و آتش که دگر خطر نداری
بدهد خدا به دریا خبری که رام او شو
بنهد خبر در آتش که در او اثر نداری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در این غزل دل بیقرار را خطاب میکند و او را به سفر به سوی جایگاه اصلی و رهایی از قفس تن فرامیخواند، حتی اگر دری نباشد، از روزن یا چون عرق از تن. سپس از تنهایی و بینیازی دل مست سخن میگوید و ترشرویان را سرزنش میکند که اگر از شراب حق نوشیدهاند چرا سرمست نیستند. در پایان میگوید مستِ حقیقی از آب و آتش در امان است، زیرا خدا آنها را رام او میکند.
هوش مصنوعی: به دل ناآرام بگو: حال که در این جهان قرارگاهی نداری، چرا به سوی جایگاه اصلی و حقیقی خود سفر نمیکنی؟
هوش مصنوعی: با نسیم خوش سحرگاهی همهٔ مردم جان تازه میگیرند؛ تو چه دلربایی هستی که دم سحری و نفس جانبخش نداری؟ (سرزنشی دوستانه به دل برای بیداری).
هوش مصنوعی: تو چه گلستانی هستی که گلی از تو نمیروید و چه باغ و دشتی هستی که حتی یک درخت در تو نیست؟ یعنی دل باید ثمر و شکوفه داشته باشد.
هوش مصنوعی: ای دل، از ویرانی و مستی چنان شدهای که نه از پدر سخن میگویی و نه آرزوی فرزند داری؛ یعنی از همهٔ پیوندهای خانوادگی و دنیوی بریدهای.
هوش مصنوعی: مانند خورشید جز تنها راه نمیروی و مانند ماهِ شبرو، که ستارگان همراهشاند، خدم و حشم و همراهی نداری.
هوش مصنوعی: تو در این خانهٔ دنیا مانند پرندهای هستی؛ اگر هوای پرواز به سرت افتاد، گیرم که در نداری، از راه روزن پرواز کن و بیرون برو.
هوش مصنوعی: و اگر جان تو چنان در بند است که نه روزنی دارد و نه دری، مانند عرق از تن بیرون بیا، زیرا راهی جز این نداری.
هوش مصنوعی: تو که گیسوی پرپیچ داری، اگر کلاهت بیفتد غمی نیست؛ و تو که مانند کوه پا و استواری داری، اگر کمر و کمربند نداشته باشی چه باک. (بازی با معنای «کمر» به معنای کمربند و میانهٔ کوه).
هوش مصنوعی: چون فرشتگان آسمان تشنه و عاشق تواند، سزاوار است که از نازکی و لطافت سر و سودای آدمیان را نداشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر آن دیدار حقیقی را ندیدهای، چشم و نگاهت از چه روشن است؟ و اگر آن گوهر در تو نیست، چهرهات از چه میدرخشد؟
هوش مصنوعی: به آن ترشروی بگو ترشروییات را از اینجا ببر؛ اگر از آن شراب الهی نوشیدهای، چرا شور و سرمستی نداری؟
هوش مصنوعی: و اگر در باطن مستی و از سر عمد ترشرویی میکنی، بیپروا به آب و آتش درآی، که دیگر برایت خطری نیست.
هوش مصنوعی: خداوند به دریا پیام میدهد که رام او باش و به آتش خبر میدهد که در او اثری نداشته باش؛ یعنی مست حق را آب و آتش آسیب نمیرساند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
خبری است نورسیده تو مگر خبر نداری
جگر حسود خون شد تو مگر جگر نداری
قمری است رونموده پر نور برگشوده
دل و چشم وام بستان ز کسی اگر نداری
عجب از کمان پنهان شب و روز تیر پران
[...]
صنما به جاننثاران ز چه رو نظر نداری
ز رسوم دلبری هیچ مگر خبر نداری
سر ما و شور عشقت، دل ما و نور عشقت
خبر از ظهور عشقت چکینم اگر نداری
عجب است تند خوئی ز توایکه خوبروئی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.