به هر که می نگرم زیر چرخ دلگیرست
که میهمان لئیم از حیات خود سیرست
گهر ز گرد یتیمی تمام می گردد
مس و جود مرا درد باده اکسیرست
پیاله چشم و چراغ است شیر گیران را
به چشم بیجگران گرچه دیده شیرست
کنار کشت مده موسم بهار از دست
که موج سبزه به پای نشاط زنجیرست
مباش سرکش و مغرور و بی ادب که هدف
همیشه از رگ گردن نشانه تیرست
ز پیچ و تاب ندارد گزیر روشندل
ز موج خویشتن آب روان به زنجیرست
چه سود جوهر ذاتی چو کارفرما نیست؟
که بی کش، دم شمشیر پشت شمشیرست
ز خضر وحشت سیلاب می کنم صائب
خرابی دل مغرور من ز تعمیرست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل از ملال مردم زیر آسمانِ بخیل آغاز میشود و سپس مضمونهای جداگانهای میآورد. شاعر میگوید رنج و تنهایی مایهٔ کمال است، غرور آدمی را آماج آسیب میکند، روشندلی با بیقراری همراه است و هنرِ بیکارفرما بیثمر میماند. در پایان صائب از آبادکنندگی خضر میگریزد، چون ویرانی دل مغرورش را از همان تعمیر و آراستگی میداند.
هوش مصنوعی: زیر این آسمان به هر کس نگاه میکنم دلتنگ و افسرده است؛ زیرا مهمانِ میزبانِ خسیس از زندگی خود به ستوه میآید. آسمان میزبانی بخیل است و مردم مهمانانِ ملول او هستند.
هوش مصنوعی: مروارید با گرد تنهایی و یتیمی کامل و بیهمتا میشود. برای مسِ وجود من نیز دُردِ باده، که با «درد» همآواست، همچون کیمیاست و آن را به طلا بدل میکند؛ یعنی رنج و تلخی مرا کامل میکند.
هوش مصنوعی: جام شراب برای دلیرانِ بادهنوش مایهٔ روشنی چشم و شادی است. اما ترسوها آن را مانند چشم شیر، ترسناک میبینند.
هوش مصنوعی: فصل بهار را در کنار کشتزار از دست نده و از آن بهره ببر. موج سبزهها شادی را در آنجا پایبند میکند، چنانکه گویی زنجیری بر پای آن است.
هوش مصنوعی: سرکش و مغرور و بیادب مباش. هدف همیشه به سبب گردنفرازی و رگ گردنش آماج تیر میشود؛ پس غرور آدمی را در معرض آسیب میگذارد.
هوش مصنوعی: روشندل از پیچ و تاب و بیقراری گریزی ندارد. آب روان و زلال نیز با موجهای خودش در بند است.
هوش مصنوعی: وقتی کسی نیست که آن را به کار گیرد، گوهر و استعداد ذاتی چه سودی دارد؟ شمشیرِ بیضربه و بیکاربر، لبهٔ تیزش هم مانند پشتِ کندش بیاثر است.
هوش مصنوعی: صائب میگوید: من مانند سیلاب از خضر، که آبادکننده و تعمیرگر است، میگریزم. ویرانی دل مغرور من از همان آباد کردن و تعمیر است؛ یعنی آبادی و آراستگی، دلم را مغرور و خراب میکند و شکستگی برایش بهتر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کتابه ای ز مسیحا بر این کهن دیرست
که نا امید نباشی که عاقبت خیرست
همیشه کارم در کار خیر تأخیرست
که توبه مانده درست و بهار کشمیرست
درین چمن نرود عهد خوشدلی بشتاب
ز موج سبزه بپای نشاط زنجیرست
نقیض گیری افلاک را چه می دانی
[...]
به دل چو کوه، گران گر چه این کهن دیرست
غنیمت است که سیلاب ما سبکسیرست
دلی که بال و پر همتش نریخته است
اگر چه در ته خاک است، آسمان سیرست
مرا به میکده عزم شکست توبه رساند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.