گنجور

 
فردوسی
فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد »

بخش ۲

عمر سعد وقاس را با سپاه

فرستاد تا جنگ جوید ز شاه

چو آگاه شد زان سخن یزدگرد

ز هر سو سپاه اندر آورد گرد

بفرمود تا پور هرمزد، راه

بپیماید و برکشد با سپاه

که رستم بُدش نام و بیدار بود

خردمند و گُرد و جهاندار بود

ستاره‌شمُر بود و بسیارهوش

به گفتارش موبد نهاده دو گوش

برَفت و گرانمایگان را ببرد

هر آنکس که بودند بیدار و گرد

برین گونه تا ماه بگذشت سی

همی رزم جستند در قادسی

بسی کشته شد لشکر از هر دو سوی

سپه یک ز دیگر نه برگاشت روی

بدانست رستم شمار سپهر

ستاره‌شمُر بود و با داد و مهر

همی‌گفت کاین رزم را روی نیست

رهِ آبِ شاهان بدین جوی نیست

بیاورد صلّاب و اختر گرفت

ز روز بلا دست بر سر گرفت

یکی نامه سوی برادر به درد

نوشت و سخن‌ها همه یاد کرد

نخست آفرین کرد بر کردگار

کزو دید نیک و بد روزگار

دگر گفت کز گردش آسمان

پژوهنده‌مَردم شود بدگمان

گنه‌کارتر در زمانه منم

ازیرا گرفتار آهرمنم

که این خانه از پادشاهی تهیست

نه هنگام پیروزی و فرهیست

ز چارم همی‌بنگرد آفتاب

کزین جنگ ما را بد آید شتاب

ز بهرام و زُهره‌ست ما را گزند

نشاید گذشتن ز چرخ بلند

همان تیر و کیوان برابر شدست

عطارد به برج دو پیکر شدست

چنین است و کاری بزرگست پیش

همی سیر گردد دل از جان خویش

همه بودنی‌ها ببینم همی

وزان خامشی برگزینم همی

بر ایرانیان زار و گریان شدم

ز ساسانیان نیز بریان شدم

دریغ این سر و تاج و این داد و تخت

دریغ این بزرگی و این فرّ و بخت

کزین پس شکست آید از تازیان

ستاره نگردد مگر بر زیان

برین سالیان چارصد بگذرد

کزین تخمه گیتی کسی نشمرد

ازیشان فرستاده آمد به من

سخن رفت هرگونه بر انجمن

که از قادسی تا لب رودبار

زمین را ببخشیم با شهریار

وزان سو یکی برگشاییم راه

به شهری کجا هست بازارگاه

بدان تا خریم و فروشیم چیز

ازین پس فزونی نجوییم نیز

پذیریم ما ساو و باژ گران

نجوییم دیهیمِ کُنداوران

شهنشاه را نیز فرمان بریم

گر از ما بخواهد گروگان بریم

چنین است گفتار و کردار نیست

جز از گردش کژِّ پرگار نیست

برین نیز جنگی بوَد هر زمان

که کشته شود صد هژبر دمان

بزرگان که با من به جنگ اندرند

به گفتار ایشان همی‌ننگرند

چو میروی طَبری و چون ارمنی

به جنگ‌اند با کیش آهرمنی

چو گُلبوی سوری و این مهتران

که کوپال دارند و گرز گران

همی سرفرازند که ایشان کیَند

به ایران و مازنداران بر چیَند

اگر مرز و راهست اگر نیک و بد

به گرز و به شمشیر باید ستد

بکوشیم و مردی به کار آوریم

بریشان جهان تنگ و تار آوریم

نداند کسی راز گردان‌سپهر

دگرگونه‌تر گشت بر ما به مهر

چو نامه بخوانی خرد را مران

بپرداز و برساز با مهتران

همه گِرد کن خواسته هرچ هست

پرستنده و جامهٔ برنشست

همی تاز تا آذرآبادگان

به جای بزرگان و آزادگان

همیدون گله هرچ داری ز اسپ

ببر سوی گنجور آذرگشسپ

ز زابلستان گر ز ایران سپاه

هرآنکس که آیند زنهارخواه

بدار و بپوش و بیارای مهر

نگه کن بدین گردگردان سپهر

ازو شادمانی و زو در نهیب

زمانی فرازست و روزی نشیب

سخن هرچ گفتم به مادر بگوی

نبیند همانا مرا نیز روی

درودش ده از ما و بسیار پند

بدان تا نباشد به گیتی نژند

گر از من بَدآگاهی آرَد کسی

مباش اندرین کار غمگین بسی

چنان دان که اندر سرای سپنج

کسی کو نهد گنج با دست رنج

چو گاه آیدش زین جهان بگذرد

از آن رنج او دیگری برخورد

همیشه به یزدان‌پرستان گرای

بپرداز دل زین سپنجی‌سرای

که آمد به تنگ اندرون روزگار

نبیند مرا زین سپس شهریار

تو با هر که از دودهٔ ما بوَد

اگر پیر اگر مرد برنا بوَد

همه پیش یزدان نیایش کنید

شب تیره او را ستایش کنید

بکوشید و بخشنده باشید نیز

ز خوردن به فردا ممانید چیز

که من با سپاهی به سختی درم

به رنج و غم و شوربختی درم

رهایی نیابم سرانجام ازین

خوشا باد نوشین ایران‌زمین

چو گیتی شود تنگ بر شهریار

تو گنج و تن و جان گرامی مدار

کزین تخمهٔ نامدار ارجمند

نماندست جز شهریار بلند

ز کوشش مکن هیچ سستی به کار

به گیتی جزو نیستمان یادگار

ز ساسانیان یادگار اوست بس

کزین پس نبینند زین تخمه کس

دریغ این سر و تاج و این مهر و داد

که خواهدشد این تخت شاهی به باد

تو پدرود باش و بی‌آزار باش

ز بهر تن شه به تیمار باش

گر او را بد آید تو شو پیش اوی

به شمشیر بسپار پرخاش‌جوی

چو با تخت منبر برابر کنند

همه نام بوبکر و عمر کنند

تبه گردد این رنج‌های دراز

نشیبی درازست پیش فراز

نه تخت و نه دیهیم بینی نه شهر

ز اختر همه تازیان راست بهر

چو روز اندر آید به روز دراز

شود ناسزا شاه گردن‌فراز

بپوشد ازیشان گروهی سیاه

ز دیبا نهند از برِ سر کلاه

نه تخت و نه تاج و نه زرّینه‌کفش

نه گوهر نه افسر نه بر سر درفش

به رنج یکی دیگری برخورَد

به داد و به بخشش همی‌ننگرد

شب آید یکی چشمه رخشان کند

نهفته کسی را خروشان کند

ستانندهٔ روزشان دیگرست

کمر بر میان و کله بر سرست

ز پیمان بگردند وز راستی

گرامی شود کژّی و کاستی

پیاده شود مردم جنگ‌جوی

سوار آنک لاف آرَد و گفت‌وگوی

کشاورز جنگی شود بی‌هنر

نژاد و هنر کمتر آید ببر

رباید همی این از آن آن ازین

ز نفرین ندانند باز آفرین

نهان بدتر از آشکارا شود

دل شاهشان سنگ خارا شود

بداندیش گردد پدر بر پسر

پسر بر پدر هم چنین چاره‌گر

شود بندهٔ بی‌هنر شهریار

نژاد و بزرگی نیاید به کار

به گیتی کسی را نماند وفا

روان و زبان‌ها شود پر جفا

از ایران و از ترک و از تازیان

نژادی پدید آید اندر میان

نه دهقان، نه ترک و نه تازی بود

سخن‌ها به کردار بازی بود

همه گنج‌ها زیر دامن نهند

بمیرند و کوشش به دشمن دهند

بود دانشومند و زاهد به نام

بکوشد ازین تا که آید به کام

چنان فاش گردد غم و رنج و شور

که شادی به هنگام بهرام گور

نه جشن و نه رامش نه کوشش نه کام

همه چارهٔ ورزش و ساز دام

پدر با پسر کینِ سیم آورد

خورش کشک و پوشش گلیم آورد

زیان کسان از پی سود خویش

بجویند و دین اندر آرند پیش

نباشد بهار و زمستان پدید

نیارند هنگام رامش نبید

چو بسیار ازین داستان بگذرد

کسی سوی آزادگی ننگرد

بریزند خون از پی خواسته

شود روزگار مهان کاسته

دل من پر از خون شد و رویْ زرد

دهن خشک و لب‌ها شده لاژورد

که تا من شدم پهلوان از میان

چنین تیره شد بخت ساسانیان

چنین بی‌وفا گشت گردان‌سپهر

دژم گشت وز ما ببرید مهر

مرا تیز پیکان آهن‌گذار

همی بر برهنه نیاید به کار

همان تیغ کز گردن پیل و شیر

نگشتی به آورد زان زخم سیر

نبُرَّد همی پوست بر تازیان

ز دانش زیان آمدم بر زیان

مرا کاشکی این خرد نیستی

گر اندیشهٔ نیک و بد نیستی

بزرگان که در قادسی بامنند

درشتند و بر تازیان دشمنند

گمانند کاین بیش بیرون شود

ز دشمن زمین رود جیحون شود

ز راز سپهری کس آگاه نیست

ندانند کاین رنج کوتاه نیست

چو بر تخمه‌ای بگذرد روزگار

چه سود آید از رنج وز کارزار

تو را ای برادر تن آباد باد

دل شاه ایران به تو شاد باد

که این قادسی گورگاه منست

کفن جوشن و خون کلاه منست

چنین است راز سپهر بلند

تو دل را به درد من اندر مبند

دو دیده ز شاه جهان برمدار

فدی کن تن خویش در کارزار

که زود آید این روز آهرمنی

چو گردون گردان کند دشمنی

چو نامه به مُهر اندر آورد گفت

که پوینده با آفرین باد جفت

که این نامه نزد برادر بَرَد

بگوید جزین هرچ اندرخورد

 
 
انتشار کتاب «گنجور، قدرت بی‌نهایت کوچک‌ها» نوشتهٔ مهدی سلیمانیه

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکی‌درج
تعداد ابیات: ۱۱۲
خلاصه

پس از رسیدن خبر لشکرکشی سعد وقاص به ایران، یزدگرد سوم فرماندهی سپاه را به رستم فرخزاد، پهلوانی خردمند و ستاره‌شناسی دانا، می‌سپارد تا در قادسیه به مقابله با دشمن برود. رستم با بررسی جایگاه ستارگان و گردش آسمان، درمی‌یابد که بخت از ساسانیان برگشته، دوران شکوه ایران به سر آمده و شکست در این نبرد حتمی است. او با دلی پرخون نامه‌ای جان‌سوز به برادرش می‌نویسد و در آن تلخ‌ترین پیش‌بینی‌ها را از آینده‌ی تیره و تاریک ایران بازگو می‌کند؛ روزگاری که تخت پادشاهی جای خود را به منبر می‌دهد، نژادها و فرهنگ‌ها در هم می‌آمیزند، ارزش‌های اصیل و آزادگی جای خود را به فریب و کینه‌توزی می‌دهند و فرومایگان بر مسند قدرت می‌نشینند. رستم که با آگاهی کامل می‌داند قادسیه گورگاه اوست و پیکرش در خون خواهد غلتید، دلاورانه مرگ محتوم را می‌پذیرد و در آخرین وصیت خویش از برادر می‌خواهد که خانواده و گنجینه‌ها را به آذرآبادگان ببرد و تا جان در بدن دارد، پاسدار و نگهبان یزدگرد، آخرین یادگار تخمه‌ی ساسانیان باشد.
برگردان به زبان ساده

# عمر سعد وقاس را با سپاه

فرستاد تا جنگ جوید ز شاه

عمر، سعد وقاص را با سپاهی گران فرستاد تا با پادشاه ایران وارد نبرد شود.

# چو آگاه شد زان سخن یزدگرد

ز هر سو سپاه اندر آورد گرد

چون یزدگرد از این یورش آگاه شد، سپاهیان را از هر گوشه و کنار کشور گرد هم آورد.

# بفرمود تا پور هرمزد، راه

بپیماید و برکشد با سپاه

سپس فرمان داد تا رستم، پسر هرمزد، راهی میدان شود و فرماندهی لشکر را بر عهده بگیرد.

# که رستم بُدش نام و بیدار بود

خردمند و گُرد و جهاندار بود

نام او رستم بود؛ پهلوانی هشیار، خردمند، دلاور و کاردان.

# ستاره‌شمُر بود و بسیارهوش

به گفتارش موبد نهاده دو گوش

او ستاره‌شناس و بسیار هوشمند بود، چنان‌که موبدان دانا نیز با جان و دل به سخنانش گوش می‌سپردند.

# برَفت و گرانمایگان را ببرد

هر آنکس که بودند بیدار و گرد

رستم به راه افتاد و تمام نامداران و پهلوانان هشیار و شجاع را با خود همراه کرد.

# برین گونه تا ماه بگذشت سی

همی رزم جستند در قادسی

بدین سان سی روز گذشت و دو سپاه در دشت قادسیه به نبرد پرداختند.

# بسی کشته شد لشکر از هر دو سوی

سپه یک ز دیگر نه برگاشت روی

از هر دو سو لشکریان بسیاری به خاک افتادند، اما هیچ‌یک از سپاهیان از جنگ روی برنگرداندند.

# بدانست رستم شمار سپهر

ستاره‌شمُر بود و با داد و مهر

رستم که ستاره‌شناس و مردی دادگر و مهربان بود، از حساب و راز چرخ گردون آگاهی داشت.

# همی‌گفت کاین رزم را روی نیست

رهِ آبِ شاهان بدین جوی نیست

با خود می‌گفت که این جنگ عاقبت خوشی ندارد و آبِ بخت و اقبال پادشاهان ایران دیگر در این جویبار روان نیست.

# بیاورد صلّاب و اختر گرفت

ز روز بلا دست بر سر گرفت

اسطرلاب آورد و وضعیت ستارگان را سنجید و از دیدن روزگارِ پربلای پیشِ رو، از شدت اندوه دست بر سر کوبید.

# یکی نامه سوی برادر به درد

نوشت و سخن‌ها همه یاد کرد

نامه‌ای پر از دردمندی به برادرش نوشت و همه‌چیز را در آن بیان کرد.

# نخست آفرین کرد بر کردگار

کزو دید نیک و بد روزگار

نخست بر پروردگار آفرین گفت؛ خدایی که تمام نیکی‌ها و بدی‌های روزگار به اراده‌ی اوست.

# دگر گفت کز گردش آسمان

پژوهنده‌مَردم شود بدگمان

سپس گفت که از گردشِ شومِ این آسمان، حتی انسانِ دانا و محقق نیز دچار شک و بدگمانی می‌شود.

# گنه‌کارتر در زمانه منم

ازیرا گرفتار آهرمنم

در این زمانه گناهکارترین فرد من هستم، زیرا در چنگال سرنوشتی اهریمنی گرفتار شده‌ام.

# که این خانه از پادشاهی تهیست

نه هنگام پیروزی و فرهیست

زیرا این سرزمین در حالِ از دست دادنِ پادشاهی است و دیگر زمانه‌ی پیروزی و فَرِّ ایزدی نیست.

# ز چارم همی‌بنگرد آفتاب

کزین جنگ ما را بد آید شتاب

آفتاب از آسمان چهارم نظاره‌گر است و طالع نشان می‌دهد که به زودی از این جنگ آسیب خواهیم دید.

# ز بهرام و زُهره‌ست ما را گزند

نشاید گذشتن ز چرخ بلند

زیان و آسیبِ ما از جایگاه ستارگان مریخ (بهرام) و زهره است و از تقدیر آسمان نمی‌توان فرار کرد.

# همان تیر و کیوان برابر شدست

عطارد به برج دو پیکر شدست

ستارگان تیر و زحل (کیوان) در برابر هم قرار گرفته‌اند و عطارد وارد برج جوزا (دوپیکر) شده است (این‌ها در علم نجوم کهن نشانه‌های قطعی شکست بود).

# چنین است و کاری بزرگست پیش

همی سیر گردد دل از جان خویش

سرنوشت چنین است و کار سخت و بزرگی در پیش داریم؛ چنان‌که دل از جان سیر می‌شود.

# همه بودنی‌ها ببینم همی

وزان خامشی برگزینم همی

من تمام حوادث تلخ آینده را می‌بینم، اما چاره‌ای جز سکوت ندارم و خاموشی می‌گزینم.

# بر ایرانیان زار و گریان شدم

ز ساسانیان نیز بریان شدم

بر حال و روز ایرانیان زار و گریانم و دلم برای نابودی خاندان ساسانی در آتش می‌سوزد.

# دریغ این سر و تاج و این داد و تخت

دریغ این بزرگی و این فرّ و بخت

افسوس بر این تاج و تخت و این دادگری؛ دریغ از آن شکوه و فرّه و بخت بلند.

# کزین پس شکست آید از تازیان

ستاره نگردد مگر بر زیان

که از این پس از تازیان شکست خواهیم خورد و ستارگان جز بر زیان و نابودی ما نمی‌چرخند.

# برین سالیان چارصد بگذرد

کزین تخمه گیتی کسی نشمرد

چهارصد سال بر این منوال خواهد گذشت و در این مدت، هیچ‌کس در جهان نامی از خاندان ساسانی نخواهد برد.

# ازیشان فرستاده آمد به من

سخن رفت هرگونه بر انجمن

فرستاده‌ای از سوی اعراب نزد من آمد و در شورای ما سخنان گوناگونی مطرح شد.

# که از قادسی تا لب رودبار

زمین را ببخشیم با شهریار

(فرستاده‌ی اعراب گفت:) زمین‌های از قادسیه تا کنار رودبار را به ما بدهید و بقیه را برای پادشاه بگذارید.

# وزان سو یکی برگشاییم راه

به شهری کجا هست بازارگاه

و از آن سمت مسیری برای ما به یک شهر تجاری باز کنید،

# بدان تا خریم و فروشیم چیز

ازین پس فزونی نجوییم نیز

تا در آنجا فقط به داد و ستد بپردازیم و قول می‌دهیم از این به بعد زیاده‌خواهی نکنیم.

# پذیریم ما ساو و باژ گران

نجوییم دیهیمِ کُنداوران

ما حتی می‌پذیریم که به شما باج و خراج سنگین بدهیم، و به هیچ‌وجه چشم‌داشتی به تاج و تخت پادشاهی نداریم.

# شهنشاه را نیز فرمان بریم

گر از ما بخواهد گروگان بریم

ما فرمانبردار شاهنشاه خواهیم بود و اگر برای تضمین بخواهد، به او گروگان هم می‌دهیم.

# چنین است گفتار و کردار نیست

جز از گردش کژِّ پرگار نیست

اما این‌ها فقط حرف و ادعاست و در عمل چنین نخواهند کرد؛ این فریبکاری‌ها فقط نشانه‌ی گردش شوم روزگار است.

# برین نیز جنگی بوَد هر زمان

که کشته شود صد هژبر دمان

از این رو، هر لحظه جنگی درمی‌گیرد که در آن صدها پهلوان شجاع (شیر غرنده) کشته می‌شوند.

# بزرگان که با من به جنگ اندرند

به گفتار ایشان همی‌ننگرند

سردارانی که در این جنگ با من همراهند، به این سخنان و تن دادن به این پیشنهاد صلح هیچ توجهی نمی‌کنند.

# چو میروی طَبری و چون ارمنی

به جنگ‌اند با کیش آهرمنی

پهلوانانی چون «میروی طبری» و جنگجویان ارمنی، تمام‌قد در حال جنگ با این کیش اهریمن‌خو هستند.

# چو گُلبوی سوری و این مهتران

که کوپال دارند و گرز گران

همچنین «گلبوی سوری» و دیگر سردارانی که گرزهای سنگینِ جنگی در دست دارند،

# همی سرفرازند که ایشان کیَند

به ایران و مازنداران بر چیَند

با غرور و تعصب می‌گویند: «این اعراب کیستند و چه کاره‌اند که بخواهند بر ایران و مازندران مسلط شوند؟»

# اگر مرز و راهست اگر نیک و بد

به گرز و به شمشیر باید ستد

(می‌گویند) سرنوشتِ مرزها و نیک و بدِ ما، فقط باید با قدرت گرز و شمشیر در میدان مشخص شود.

# بکوشیم و مردی به کار آوریم

بریشان جهان تنگ و تار آوریم

(می‌گویند) می‌جنگیم، مردانگی به خرج می‌دهیم و دنیا را بر آن‌ها تاریک می‌کنیم.

# نداند کسی راز گردان‌سپهر

دگرگونه‌تر گشت بر ما به مهر

اما کسی از راز چرخ گردون خبر ندارد؛ که آسمان رویِ مهر و محبتش را از ما برگردانده است.

# چو نامه بخوانی خرد را مران

بپرداز و برساز با مهتران

وقتی نامه‌ام را خواندی، عقلت را از دست نده (دستپاچه نشو)؛ بی‌درنگ با بزرگان آماده‌ی اقدام شو.

# همه گِرد کن خواسته هرچ هست

پرستنده و جامهٔ برنشست

تمام ثروت، خدمتکاران و تجهیزات و جامه‌های سواری را جمع‌آوری کن.

# همی تاز تا آذرآبادگان

به جای بزرگان و آزادگان

و با سرعت به سوی آذربایجان، که جایگاه بزرگان و آزادگان است، حرکت کن.

# همیدون گله هرچ داری ز اسپ

ببر سوی گنجور آذرگشسپ

همچنین هرچه گله‌ی اسب داری، با خود به سوی خزانه‌دارِ آتشکده‌ی «آذرگشسب» ببر.

# ز زابلستان گر ز ایران سپاه

هرآنکس که آیند زنهارخواه

هرکس از سپاه ایران یا زابلستان که آواره شد و برای پناهجویی نزد تو آمد،

# بدار و بپوش و بیارای مهر

نگه کن بدین گردگردان سپهر

به او پناه و لباس بده و با او مهربان باش، و همواره مراقبِ بازی‌های این چرخ گردون باش.

# ازو شادمانی و زو در نهیب

زمانی فرازست و روزی نشیب

شادی و ترس هر دو از بازی روزگار است؛ که گاه آدمی را به اوج می‌برد و روزی به زمین می‌کوبد.

# سخن هرچ گفتم به مادر بگوی

نبیند همانا مرا نیز روی

هرچه به تو گفتم را به مادر بگو، زیرا می‌دانم که دیگر زنده روی مرا نخواهد دید.

# درودش ده از ما و بسیار پند

بدان تا نباشد به گیتی نژند

از طرف من به او درود بفرست و بسیار نصیحت و دلداری‌اش بده تا در این دنیا افسرده و غصه دار نشود.

# گر از من بَدآگاهی آرَد کسی

مباش اندرین کار غمگین بسی

اگر کسی خبر مرگ مرا برایتان آورد، در این مصیبت زیاد بی‌تابی و اندوه مکن.

# چنان دان که اندر سرای سپنج

کسی کو نهد گنج با دست رنج

بدان که در این دنیای فانی، کسی که با دسترنج خودش ثروتی جمع‌آوری می‌کند،

# چو گاه آیدش زین جهان بگذرد

از آن رنج او دیگری برخورد

وقتی زمان مرگش فرا برسد و از دنیا برود، شخصِ دیگری وارثِ رنج و ثروت او می‌شود.

# همیشه به یزدان‌پرستان گرای

بپرداز دل زین سپنجی‌سرای

همیشه با خداپرستان نشست و برخاست کن و دلت را از این دنیای فانی بِکَن.

# که آمد به تنگ اندرون روزگار

نبیند مرا زین سپس شهریار

زیرا روزگار من به پایان خود نزدیک شده و پادشاه دیگر مرا زنده نخواهد دید.

# تو با هر که از دودهٔ ما بوَد

اگر پیر اگر مرد برنا بوَد

تو با هرکسی که از خاندان و نژاد ماست، چه پیر و چه جوان،

# همه پیش یزدان نیایش کنید

شب تیره او را ستایش کنید

همگی به درگاه خداوند نیایش کنید و در شب‌های تاریک او را ستایش نمایید.

# بکوشید و بخشنده باشید نیز

ز خوردن به فردا ممانید چیز

تلاش کنید و بخشنده باشید، و از مال دنیا چیزی را برای فردا ذخیره نکنید.

# که من با سپاهی به سختی درم

به رنج و غم و شوربختی درم

چرا که من با سپاه بزرگی در میان سختی، رنج، غم و بدبختی گرفتار شده‌ام.

# رهایی نیابم سرانجام ازین

خوشا باد نوشین ایران‌زمین

از این جنگ جان به در نخواهم برد؛ خوشا نسیم گوارای ایران‌زمین (که حسرتِ دوباره بوییدنش بر دلم خواهد ماند.)

# چو گیتی شود تنگ بر شهریار

تو گنج و تن و جان گرامی مدار

هر وقت دنیا بر پادشاه سخت گرفت، تو ثروت و جان و تنت را از او دریغ نکن و فدایش کن.

# کزین تخمهٔ نامدار ارجمند

نماندست جز شهریار بلند

چون از این خاندانِ ارجمند و نامدار، فقط همین پادشاه باقی مانده است.

# ز کوشش مکن هیچ سستی به کار

به گیتی جزو نیستمان یادگار

در یاری کردن او اصلاً سستی نکن، که در دنیا جز او یادگاری نداریم.

# ز ساسانیان یادگار اوست بس

کزین پس نبینند زین تخمه کس

تنها یادگار ساسانیان اوست و از این به بعد کسی از این خاندان روی کار نخواهد آمد.

# دریغ این سر و تاج و این مهر و داد

که خواهدشد این تخت شاهی به باد

افسوس بر این تاج و تخت و مهربانی و عدالت، که به زودی این پادشاهی بر باد می‌رود.

# تو پدرود باش و بی‌آزار باش

ز بهر تن شه به تیمار باش

بدرود! در سلامت و به دور از آسیب باشی؛ و همواره مراقب جان پادشاه باش.

# گر او را بد آید تو شو پیش اوی

به شمشیر بسپار پرخاش‌جوی

اگر خطری او را تهدید کرد تو سپر بلایش شو و با شمشیر به جنگ دشمنانش برو.

# چو با تخت منبر برابر کنند

همه نام بوبکر و عمر کنند

روزی که منبر را با تخت شاهی برابر کنند و همه‌ی نام‌ها ابوبکر و عمر شوند...

# تبه گردد این رنج‌های دراز

نشیبی درازست پیش فراز

این رنج‌های طولانی ما نابود خواهد شد و بعد از این اوج، سقوط و سراشیبیِ طولانی در پیش است.

# نه تخت و نه دیهیم بینی نه شهر

ز اختر همه تازیان راست بهر

دیگر نه تختی می‌بینی، نه تاجی و نه شهری آباد؛ چون گردش ستارگان کاملاً به نفع اعراب است.

# چو روز اندر آید به روز دراز

شود ناسزا شاه گردن‌فراز

وقتی روزگاران طولانی بگذرد، آدم‌های نالایق و پست، پادشاهانِ قدرتمند و حاکم می‌شوند.

# بپوشد ازیشان گروهی سیاه

ز دیبا نهند از برِ سر کلاه

گروهی از آن‌ها لباس سیاه می‌پوشند و کلاه‌های حریر بر سر می‌گذارند.

# نه تخت و نه تاج و نه زرّینه‌کفش

نه گوهر نه افسر نه بر سر درفش

دیگر نه خبری از تاج و تخت است، نه کفش‌های زرین، نه جواهر، نه دیهیم پادشاهی و نه درفش کاویانی.

# به رنج یکی دیگری برخورَد

به داد و به بخشش همی‌ننگرد

یک نفر زحمت می‌کشد اما کس دیگری از آن بهره می‌برد، و دیگر کسی به عدالت و بخشش توجهی نمی‌کند.

# شب آید یکی چشمه رخشان کند

نهفته کسی را خروشان کند

شب‌‌ها با چشمانی براق کمین می‌کنند و در خفا، انسان‌های بی‌دفاع را به گریه می‌اندازند.

# ستانندهٔ روزشان دیگرست

کمر بر میان و کله بر سرست

دزد روز روشنشان هم شخص دیگری است که کمربند جنگی بسته‌است و کلاه ریاست بر سر دارد.

# ز پیمان بگردند وز راستی

گرامی شود کژّی و کاستی

مردم از عهد و پیمان و راستی برمی‌گردند، و دروغ و پلیدی در جامعه ارزش پیدا می‌کند.

# پیاده شود مردم جنگ‌جوی

سوار آنک لاف آرَد و گفت‌وگوی

مردان جنگجو و دلاوران واقعی پیاده و خوار می‌شوند، اما آدم‌های پرمدعا و حراف قدرتمند و سواره می‌شوند.

# کشاورز جنگی شود بی‌هنر

نژاد و هنر کمتر آید ببر

کشاورزان مجبور می‌شوند بدون داشتن مهارت جنگجو شوند، و اصالت نژاد و هنر بی‌ارزش می‌شود.

# رباید همی این از آن آن ازین

ز نفرین ندانند باز آفرین

همه اموال همدیگر را غارت می‌کنند و دیگر فرق بین کار بد (مستحق نفرین) و کار خوب (مستحق آفرین) را نمی‌فهمند.

# نهان بدتر از آشکارا شود

دل شاهشان سنگ خارا شود

باطن آدم‌ها از ظاهرشان بدتر می‌شود و دل حاکمانشان مثل سنگ خارا سخت و بی‌رحم می‌گردد.

# بداندیش گردد پدر بر پسر

پسر بر پدر هم چنین چاره‌گر

پدر به پسر بدبین و بدخواه می‌شود و پسر هم برای از بین بردن پدر نقشه می‌کشد.

# شود بندهٔ بی‌هنر شهریار

نژاد و بزرگی نیاید به کار

آدم‌های بی‌هنر و پست به پادشاهی می‌رسند و اصالت نژاد و بزرگی به درد کسی نمی‌خورد.

# به گیتی کسی را نماند وفا

روان و زبان‌ها شود پر جفا

در دنیا کسی وفادار نمی‌ماند و روح و زبان مردم پر از ظلم و دروغ می‌شود.

# از ایران و از ترک و از تازیان

نژادی پدید آید اندر میان

از ترکیب نژاد ایرانی و ترک و عرب، نژاد جدیدی به وجود می‌آید؛

# نه دهقان، نه ترک و نه تازی بود

سخن‌ها به کردار بازی بود

که نه اصالت ایرانی (دهقان) دارد، نه ترک است و نه عرب؛ و حرف‌ها و کارهایشان سراسر دروغ و بازی است.

# همه گنج‌ها زیر دامن نهند

بمیرند و کوشش به دشمن دهند

ثروت‌ها را حریصانه پنهان می‌کنند، می‌میرند و حاصل تلاششان به دست دشمن می‌افتد.

# بود دانشومند و زاهد به نام

بکوشد ازین تا که آید به کام

فقط در اسم و ظاهر ادعای دانشمندی و زهد می‌کنند، تا از این طریق به خواسته‌های دنیوی‌شان برسند.

# چنان فاش گردد غم و رنج و شور

که شادی به هنگام بهرام گور

غم و رنج و آشوب همان‌قدر در جامعه آشکار و فراگیر می‌شود که در زمان بهرام گور شادی فراگیر بود.

# نه جشن و نه رامش نه کوشش نه کام

همه چارهٔ ورزش و ساز دام

نه جشنی می‌ماند، نه آرامشی، نه تلاش مفیدی و نه کامیابی؛ همه فقط به دنبال حیله‌گری و پهن کردن دام برای یکدیگرند.

# پدر با پسر کینِ سیم آورد

خورش کشک و پوشش گلیم آورد

پدر به خاطر پول (سیم) با پسرش دشمنی می‌کند؛ غذایشان کشک و لباسشان گلیم خشن می‌شود.

# زیان کسان از پی سود خویش

بجویند و دین اندر آرند پیش

برای سود خودشان به دیگران ضرر می‌زنند و دین را ابزار و سپرِ کارهایشان قرار می‌دهند.

# نباشد بهار و زمستان پدید

نیارند هنگام رامش نبید

فرق بین بهار و زمستان مشخص نمی‌شود (نظم طبیعت و جامعه به هم می‌خورد) و در مجالس شادی شراب نمی‌آورند.

# چو بسیار ازین داستان بگذرد

کسی سوی آزادگی ننگرد

وقتی مدت زیادی از این ماجرا بگذرد، دیگر هیچ‌کس به آزادگی و جوانمردی توجهی نمی‌کند.

# بریزند خون از پی خواسته

شود روزگار مهان کاسته

برای رسیدن به خواسته‌هایشان خون می‌ریزند، و دوران شکوهِ بزرگان نابود می‌شود.

# دل من پر از خون شد و رویْ زرد

دهن خشک و لب‌ها شده لاژورد

دلم پر از خون، رویم زرد، دهانم خشک و لب‌هایم از شدت غصه کبود شده است؛

# که تا من شدم پهلوان از میان

چنین تیره شد بخت ساسانیان

که از وقتی من به عنوان فرمانده انتخاب شدم، بخت ساسانیان این‌قدر تاریک شد.

# چنین بی‌وفا گشت گردان‌سپهر

دژم گشت وز ما ببرید مهر

آسمان این‌طور بی‌وفا شد، خشمگین گشت و مهر و محبتش را از ما برید.

# مرا تیز پیکان آهن‌گذار

همی بر برهنه نیاید به کار

کار به جایی رسیده که تیرِ تیزِ زره‌شکافِ من، دیگر حتی روی بدن برهنه‌ی دشمنان هم کارگر نمی‌افتد.

# همان تیغ کز گردن پیل و شیر

نگشتی به آورد زان زخم سیر

 همان شمشیرم که در میدان جنگ از بریدن گردن فیل و شیر خسته نمی‌شد،

# نبُرَّد همی پوست بر تازیان

ز دانش زیان آمدم بر زیان

دیگر حتی پوست اعراب را نمی‌برد؛ از دانشم (ستاره‌شناسی) جز ضرر روی ضرر چیزی نصیبم نشد.

# مرا کاشکی این خرد نیستی

گر اندیشهٔ نیک و بد نیستی

ای کاش این عقل و آگاهی را نداشتم و اصلاً به فکر عاقبتِ نیک و بدِ کار نبودم.

# بزرگان که در قادسی بامنند

درشتند و بر تازیان دشمنند

بزرگانی که در قادسیه با من هستند، آدم‌های سرسخت و دشمن خونی اعراب‌اند.

# گمانند کاین بیش بیرون شود

ز دشمن زمین رود جیحون شود

آن‌ها خیال می‌کنند که ما پیروز می‌شویم و از خون دشمن روی زمین رودی مثل جیحون راه می‌افتد.

# ز راز سپهری کس آگاه نیست

ندانند کاین رنج کوتاه نیست

اما هیچ‌کس از راز آسمان خبر ندارد و آن‌ها نمی‌دانند که این رنج و شکست کوتاه نخواهد بود.

# چو بر تخمه‌ای بگذرد روزگار

چه سود آید از رنج وز کارزار

وقتی زمان فرمانروایی یک خاندان تمام شده باشد، رنج کشیدن و جنگیدن دیگر چه فایده‌ای دارد؟

# تو را ای برادر تن آباد باد

دل شاه ایران به تو شاد باد

برادر! تنت همیشه سالم و آباد باشد و دل پادشاه ایران از وجود تو شاد باشد.

# که این قادسی گورگاه منست

کفن جوشن و خون کلاه منست

چون می‌دانم قادسیه گورستان من است؛ زره من کفنم و خون من کلاهم خواهد شد.

# چنین است راز سپهر بلند

تو دل را به درد من اندر مبند

راز این آسمان بلند این‌گونه است؛ تو دلت را با غم و درد مرگ من آزرده نکن.

# دو دیده ز شاه جهان برمدار

فدی کن تن خویش در کارزار

اما چشم از مراقبت شاه جهان برندار و بدنت را در جنگ فدای او کن.

# که زود آید این روز آهرمنی

چو گردون گردان کند دشمنی

چون وقتی چرخ روزگار با ما دشمنی کند، این روزهای شوم اهریمنی خیلی زود فرا می‌رسند.

# چو نامه به مُهر اندر آورد گفت

که پوینده با آفرین باد جفت

وقتی رستم نامه را مهر و موم کرد گفت: نامه‌رسان همیشه با خیر و سلامت همراه باشد؛

# که این نامه نزد برادر بَرَد

بگوید جزین هرچ اندرخورد

که این نامه را به برادرم برساند و هرچه غیر از این ناگفته مانده و شایسته است را (با زبان خودش) به او بگوید.
رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)
اطّلاعات
واژگان
تصاویر
مشق شعر
ترانه‌ها
روند بازدیدها
حاشیه‌ها
اطّلاعات
واژگان
تصاویر
مشق شعر
ترانه‌ها
روند بازدیدها
حاشیه‌ها
اطّلاعات
واژگان
تصاویر
مشق شعر
ترانه‌ها
روند بازدیدها
حاشیه‌ها
اطّلاعات
واژگان
تصاویر
مشق شعر
ترانه‌ها
روند بازدیدها
حاشیه‌ها

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

اطّلاعات
واژگان
تصاویر
مشق شعر
ترانه‌ها
روند بازدیدها
حاشیه‌ها
بارگذاری روند بازدیدها
اطّلاعات
واژگان
تصاویر
مشق شعر
ترانه‌ها
روند بازدیدها
حاشیه‌ها

تا به حال ۸۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

یک دوست در ‫۱۷ سال قبل، پنجشنبه ۱ مرداد ۱۳۸۸، ساعت ۱۴:۱۵ نوشته:

درود بر شما
به نظرم باید باشد:
که از قادسی تا لب جویبار -- زمین راببخشیم با شهریار
در برخی نسخه ها هم این ابیات که د ر این جا آمده:
همه پیش یزدان نیایش کنید
شب تیره او را ستایش کنید
را به این صورت دیده ام:
همه پیش یزدان نیایش کنید
جهان آفرین را نیایش کنید
---
پاسخ: با تشکر، «رودباد» در بیت مذکور بنا بر پیشنهاد شما با «جویبار» جایگزین شد. بیت اضافه را در حاشیه باقی می‌گذاریم.

reply flag link

 
یک دوست در ‫۱۷ سال قبل، پنجشنبه ۱ مرداد ۱۳۸۸، ساعت ۱۴:۲۰ نوشته:

با عرض پوزش نوشته قبلم را این طور اصلاح
می کنم که به این ترتیب دیده ام:
همیشه بیزدان ستایش کنید
جهان آفرین را نیایش کنید

reply flag link

 
یک دوست در ‫۱۶ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۲ مرداد ۱۳۸۸، ساعت ۱۶:۳۸ نوشته:

درود و سه پاس از شما بابت زحماتتان،
اجازه بدهید که بگویم صحبتهایی که کرده ام از روی شاهنامه کلاله خاور ( به تصحیح و مقابله و همت حاج محمد رمضانی) بوده است.

reply flag link

 
سعید در ‫۱۶ سال و ۱ ماه قبل، چهارشنبه ۵ خرداد ۱۳۸۹، ساعت ۰۷:۵۹ نوشته:

با تشکر از همة شما ،قافیة مصرع دوم از بیت "ز پیمان بگردند وز راستی
گرامی شود کژی و راستی"؛ "کاستی" میاشد و نه "راستی".
ولی وجود اشکالات کوچک تلاش بزرگ شما را محو نمیکند.
---
پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

reply flag link

 
یونس رستمی در ‫۱۳ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۲۰:۰۶ نوشته:

شاهنامه را کامل و بارها خوانده ام.رستم و سهراب،سیاوش،داستان فرود،و غمناکتر از همه ،مرگ رستم را.اما هیچکدام به اندازه این نامه اشک از چشمانم سرازیر نکرد.کاش همه ایرانیان یک بار هم که شده این نامه را بخوانند.

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۱۷ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۱۱ پاسخ داده:

من با شاهنامه بسیار گریستم  و اینجا  آتشم میکشد
 نهان بدتر از اشکارا شود
دل مردمان سنگ خارا شود
نه تخت و نه تاج و نه زرینه کفش
نه گوهر نه افسر نه بر سر درفش


reply flag link

 
سیاوش در ‫۱۳ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۱، ساعت ۲۰:۲۴ نوشته:

که از قادسی تا لب رودبار
زمین را ببخشیم با شهریار
واژه ی درست "رودبار" است نه جویبار و نه رودباد.
خواهشمند است آن را درست کنید.ببخشیم در این جا یعنی بخش می کنیم و تقسیم می کنیم. رستم فرخزاد می گوید این را به ظاهر می گویند و به باطن خیال دیگری(امکان غارت مکرر) در سر دارند.

reply flag link

 
فریدون در ‫۱۳ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۱، ساعت ۲۰:۲۷ نوشته:

روانت شاد باد فردوسی!

reply flag link

 
امید کارگر در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۱، ساعت ۲۲:۴۹ نوشته:

سلام درود بر بزرگ شاعر سرزمینم
فکر می کنم بریشان جهان تنگ و تار آوریم درست است و نه به ریشان

reply flag link

 
مهدی در ‫۱۲ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۱۰:۴۴ نوشته:

این چه سانسوری هست آخه
چرا نابود می کنیدددد شاهنامه رو :|
چنان بد کجا سرفراز هرب
که از تیغ او روز گشتی چو شب
عمر آنکه بد مومنان را امیر
ستوده ورا خالق بی نظیر
گزین سعد وقاص را با سپاه
فرستاد تا رزم جوید ز شاه

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۱۷ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۴۰ پاسخ داده:

چرا شور میگیردت بابا کمی دانش اندوز و خوانشی باشید  دست کم درباره این نسخه که نسخه مسکو هست و دانشمندان روسی انرا  تصحیح کردند و  عکس نسخه اش هم پایین هست  بنگر - هر کدام از این نسخه ها از روی چندین نسخه معتبر کهن بر گرفته شده و سالها دانشمندان برای ان  کوشش کردند -   البته این بیتهای سسست را که ذکر کردی هر بی سوادی میداند  سخنور درجه صدم هم چنین سست نمیسراید چه رسد به فردوسی  -بیشینه مردم ایران تا سده ده سنی بودند و بزرگان ایران بیشترشان سنی هستند مولوی رودکی خاقانی انوری سنایی نظامی سعدی حافظ و ابوریحان بیرونی و نود درصد بزرگان  سنی بودند  و شعر  پارسی سراسر پر است از مدح  سه خلیفه و دگر یاران  محمد   با اینهمه   این سروده از فردوسی نیست  اصولا  فردوسی  داشته شاهنامه میسروده و شاهنامه تاریخ  باستان است و جای مدح   و سخن دینی نیست  هر سخن جایی  دارد وانگهی از  سستی سروده نیز پیداست که از فردوسی نیست   سخنوران ایران بیشتر شان سنی هستند  مگر  فردوسی  سنی نبوده و اغاز شاهنامه هم  به روشنی میگوید  جوری که نظامی به او گوشه زده میگوید : 
به خوی خوش اموده به گوهرم
بر این زیستم هم بر این بگذرم
به مهر علی گرچه محکم پییم
ز عشق  عمر نیز خالی نیم
 اگر فردوسی از مهر عمر گفته بود  نظامی که صد سال پس از او خرده نمی گرفت
 این سروده نظامی پاسخ سروده فردوسی است که بر این زاد و هم بر ین  بگذرم
این از شگفتیهاست که ان زمان شیعیان بیشتر عرب گرا بودند و فردوسی شیعی است

reply flag link

 
امین در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۲۸ دی ۱۴۰۱، ساعت ۲۰:۰۱ پاسخ داده:

درود بر شما
یک نکته ای عرض کنم که اون شعری که آخر فرمودید اگر منظورتان همون شعر حکیم نظامی در اسکندرنامه ست ، بدین شکل است:
به مهر علی گرچه محکم پیم
ز عشق عمر نیز خالی نیم

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۱۰ پاسخ داده:

سپاس  نمیدونم چرا انگونه نادرست نوشته بودم  گیچ زده بودم گویا یک لحظه -  درست  فرمودید  سپاس که اگاهم کردید  درستش کردم

reply flag link

 
امین در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۱۵:۵۰ پاسخ داده:

درود بر شما
فقط اینکه من دیدم حاشیه شما رو باز هم تغییری که لازمه اینه که ز مهر علی رو به "به مهر علی" تغییر بدید.
در گنجور اینطور آمده و به نظر خودم به مهر منطقی تره تا ز مهر. حالا شاید نسخ مختلف تفاوت داشته باشند...

reply flag link

 
محمد محسنی در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۱۱ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۱۳:۴۵ پاسخ داده:

سرورانی که دیدگاه این هم وطن دانش اندوز و خوانشی را مطالعه کردند، بنده  زیرش این پاسخ رو دارم نگارش میکنم که متوجه باشند این ابیات الحاقی به شاهنامه فردوسی است، و گذر کنند و از خواندن و ترویج  آن خوداری کنند ،این الحاقات در همان چند سال ابتدایی فوت فردوسی صورت گرفته، و حتی در زمان حضور خودش، و تنها دلیل آن حفظ این سند ملی از گزند خلفای راشدی و دین پروران زمان بوده

reply flag link

 
اردشیر در ‫۱۲ سال قبل، شنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۳، ساعت ۲۳:۱۹ نوشته:

به واقع سوزناک ترین بخش شاهنامه این بخش هست
نشده که من این بخش رو بخونم و بغض گلویم را نگیرد
پیوند به وبگاه بیرونی

reply flag link

 
شمس الدین جلیلیان در ‫۱۱ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۳، ساعت ۲۰:۲۶ نوشته:

درود خدا بر روان پاک فردوسی پاکزاد که در آغاز و فرجام شاهنامه ، اندوه بزرگ ایران زمین در گرداب تباهی و غارتگری تازیان ددمنش و پابرهنه ، نمایانده است .

reply flag link

 
abbas در ‫۱۱ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۳، ساعت ۱۸:۰۱ نوشته:

ایا این شعر زیر در دل شعر فردوسی در شعر فوق نمی باشد؟
نهان گشت کردار فرزانگان / پراکنده شد خوی دیوانگان / هنر خوار شد ، جادویی ارجمند / نهان راستی، آشکارا گزند

reply flag link

 
عارف در ‫۱۱ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۳، ساعت ۰۰:۳۶ نوشته:

با سلام٬ واقعا کار شما عالیه٬خسته نباشید.. من از اول شاهنامه رو خوندم٬وقتی این بخش خوندم خیلی ناراحت شدم... روانت شاد باد فردوسی بزرگ...

reply flag link

 
محمّدرضا جبّاری در ‫۱۱ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۵۸ نوشته:

در بیت پنجم، مصراع دوم، سکته‍ای وزنی وجود دارد؛ "گفتارش" را باید "گفتار" قرار داد. "به گفتار موبد نهاده دوگوش"

reply flag link

 
محمّدرضا جبّاری هرسینی در ‫۱۱ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۰۴ نوشته:

در بیت 25 «تخمۀ» را به «تخمه» تغییر دهید.

reply flag link

 
سعید در ‫۱۱ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۰۸ نوشته:

تنها چیزی که میتونم بگم اینکه درود بفرستم به روان پاکم حکیم توس فردوسی و اینکه گله کنم از ایرانیان برای اینکه با اینکه در سراسر تاریخ بشریت انسان فرزانه ای چون فردوسی مشابه و همانندی نداردولی آرامگاه آن آنطور که شایسته این بزرگ مرد است ایرانیان را به خود نمیخواند و شایسته است هر کس که به خراسان و مشهد سفر میکند به زیارت آرامگاه فردوسی نیز برود.
البته همه ما میدانیم که بیشتر به اندیشه فردوسی محتاجیم تا زیارت آرامگاه او. ولی همین کار نیز نشانه ی ارادت هزارساله ی ایرانیان به پدر فرزانه ی خودشان است.
به امید آنکه روزی افکار و اندیشه فردوسی حکیم با زندگی و روح و جان ما آمیخته شود

reply flag link

 
نفیس در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۷:۰۵ نوشته:

درود دوستان اگر اطمینان دارند پاسخ من را بدهند. آایا این رستم که برادر خود نامه نوشته همان رستم دستان است یا رستم فرخزاد ٬ به گمانم رستم فرخزاد است درسته؟؟؟؟

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ ماه قبل، شنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۷ پاسخ داده:

رستم دستان  پسر زال و نوه سام نریمان  فرمانده زابلستان  اسپهبد لشکر ایران  و جهان پهلوان از زابل و سیستان (  زابل  در افغانستان امروزی و نه  زابل ایران که جایی تازه ساز است ) زمانش بسیار کهن و از روزگار استوره  پیشدادی  و پیش از هخامنشیان  است  رستم فرخزاد   از مردم اذربایجان است و  در پایان  زمان ساسانی زندگی میکرده                                                                

reply flag link

 
مینا در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۱:۰۵ نوشته:

نفیس گرامی
رستم فرخزاد است که به جای اعتماد به نفس و تجهیز سپاه به رمل و اسطرلاب و ستاره روی آورده. میگوید:
رهایی نیابم سرانجام ازین ، قبلاً خود را شکست خورده میداند
حکیم توس در جای جای ابیات از ساسانیان ، از قادسیه، عمر ، و اعراب ...... یاد کرده
اگر رستم دستان بود که پوزه ی اعراب را به خاک میمالید..
چو با تخت منبر برابر کنند
همه نام بوبکر و عمر کنند
تبه گردد این رنجهای دراز
نشیبی درازست پیش فراز
نه تخت و نه دیهیم بینی نه شهر
ز اختر همه تازیان راست بهر
ز پیمان بگردند وز راستی
گرامی شود کژی و کاستی
پیاده شود مردم جنگجوی
سوار آنک لاف آرد و گفت وگوی
رباید همی این ازآن آن ازین
ز نفرین ندانند باز آفرین
به عیان میگوید اینان برای غارت و دزدی آمده اند
بداندیش گردد پدر بر پسر
پسر بر پدر هم چنین چاره‌گر
زیان کسان از پی سود خویش
بجویند و دین اندر آرند پیش
حکیم ، سوز جگر خویش را از زبان رستم فرخزاد آشکار می کند

reply flag link

 
Keivan Ba در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۰۳:۵۵ پاسخ داده:

کدام رمل ؟  فردوسی بزرگ بعنوان یک‌شاعر  خالق و‌راوی یک  حماسه و تراژدی است نه نص وقایع ،

نقل قول اگر خدا هم نخواهد این سپهبد بزرگ رو‌نخواندید ؟ این گفتار  نشانی از انسان گرفتار رمل و... دارد   

این مرد تجسم اراده و‌دانش بود برای  شناخت ایشان باید به اسناد  ارمنی و رومی رجوع کرد و‌ مجسمه ایشان رو‌  با طلا ساخت    

 تاریخ طبری ص۲۹و۳۰ جلد پنج اعمش گوید: به روز بند، (سپهبد)رستم (فرخزاد)دو زره پوشید و خود بسر کرد و سلاح برگرفت و بگفت تـا اسـب وی را زین کنند و بیارند و برجست و بر اسب نشست بی آنکه دست به اسب بزند یا پای در رکاب کند آنگاه گفـت: فردا درهمشان می کوبیم.  یکی گفت: اگر خدا بخواهد. رستم گفت: و اگر هم (خدا)نخواهد(در همشان می کوبیم). زیاد گوید: رستم گفت: وقتی شیر بمرد شغال بانگ برآورد.

reply flag link

 
ناشناس در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۳:۳۵ نوشته:

با سلام
رمل و اسطرلاب و ستاره؟!!
شما را به خدا، آخر این چه برداشتی است که از این اشعار دارید. شما که فرق میان رمل و اسطرلاب را نمیدانید چطور اینگونه قاطع بر علیه شان نظر میدهید و به سخره شان میگیرید.(که اگر میدانستید این دو را از پی یکدیگر نمی آوردید.) کجای اشعار فوق حکیم طوس از "رمل" یاد کرد که شما دیدید و ما نتوانسیم ببینیم؟!
علم نجوم، که علمیست بسیار شریف در ایران باستان مورد توجه بزرگان بوده است. تنها موبدان و فرزانگان از آن آگاهی داشتند. اگر در این ابیات به دقت بنگرید میبینید که رستم فرخزاد هم از آن خردمندان بوده است:
که رستم بدش نام و "بیدار بود" / "خردمند" و گرد و جهاندار بود
ستاره شمر بود و "بسیار هوش" / به گفتارش موبد نهاده دو گوش
حال چطور فردی را که خود راوی (حکیم طوس) با صفاتی چون: "خردمند"، "گرد"، "جهاندار"،"بسیار هوش"و... خطاب کرده است، شما "بدون اعتماد به نفس" و "ناآگاه از فنون جنگاوری" میدانید؟!
در اینکه با خواندن این نامه خاطر شما نیز همانند بنده و سایر دوستان از شکست ایرانیان در مقابل اعراب آزرده می شود شکی نیست، اما حقیقتاً انصاف هم نیست که دامان یکی از بزرگان این سرزمین را به لکۀ ننگ بزدلی و ناآگاهی بیالاییم.
هر جا که ذکری از اسطرلاب باشد منظور بهره گیری از علم نجوم (دانش تأثیر ستارگان) است و نه علم رمل! فرزانگان ما از دیرباز به این دانش اشراف کامل داشتند و به نیکی دانسته بودند که در دنیا همه چیز را به اختیار آدمی قرار نداده اند و تقدیر همواره در سرنوشت آدمیان دخیل است. آنان علم نجوم را برای دانستن این تقدیر رقم خورده مورد استفاده قرار می دادند. نمود بارز این اندیشه را می توانید در بازی نرد که بر طبق افسانه های ایران زمین توسط بوزرجمهر حکیم ابداع شده است، مشاهده کنید. بازی نرد در مقابل بازی شطرنج که توسط هندوان ابداع شده بود قرار میگیرد. بازی شطرنج صرفا بر مدار اختیار و تعقل آدمی است. اما نرد عامل تقدیر را نیز دخیل میداند. شما مختارید اما در دایره اجبار تاس! (در شاهنامه حکیم طوس نیز به داستان رویارویی ایرانیان و هندیان اشاره شده است- پادشاهی کسری نوشین روان)

در اشعار فوق نیز رستم فرخزاد فرجام کار را با استفاده از دانش نجوم میبیند. اما همانطور که در متن شعر نیز آمده است وی برای دفاع از کشور قدمی پس نمی نهد، و سرانجام نیز در نبرد با تازیان کشته می شود.

reply flag link

 
مسعود سعیدی در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۴۲ نوشته:

ناشناس عزیز
قرن بیست و یکم است ها
این ستاره شناسی را از کجا آورده ای که میتوانی آینده را پیش گویی کنی
اسطرلاب {استاره یاب} وسیله ی اندازه گیری های مختلف و کارهای نجومی بوده ولی نه پیش گویی شکست ایرانیان.
در سراسر تاریخ . هر کس پیش گویی را تائید کرده یا بازی خورده یا دروغ گفته . رمل هم اگر برای پیشگویی بکار میرفته نیز برای حقه بازی بوده . شما رمال راستگو نخواهید یافت
در شعر هم برای ستایش دیگران غلو جایز است که حکیم توس نیز آبروداری کرده و نخواسته ایرانیان را تحقیر کرده باشد . رستم ، سردار ایرانی، زمانی که شکست را با پیشگویی باور کرده ، البته شکست می خورد.
کمی هم از هزار وچندین سال قبل بگذر و علم امروز را باور بفرما .
تاریخ را بخوان
شاهنامه ی استاد توس تمام تاریخ نیست

reply flag link

 
مهری در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۵۳ نوشته:

تند میروی برادر
مینای عزیز نوشته رستم فرخزاد از رمل و اسطرلاب بهره گرفته . از تاریخ میگوید
که هردو را دستاویز پیشگویی می کردند
ایشان کجا گفته که حکیم توسی از رمل نام برده؟
آهسته تر
اول بخوان بعد قضاوت کن.

reply flag link

 
بی سواد در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۱:۴۹ نوشته:

جناب سعیدی،
از قضا شاهنامه تاریخ واقعی ماست و همه تاریخ ما تا شکست از اعراب

reply flag link

 
مسعود سعیدی در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۱۳ نوشته:

بی سواد جان
من نگفتم شاهنامه تاریخ ما نیست
نوشتم تمام تاریخ نیست
همه ی تاریخ ما را صدها همچون شاهنامه لازم است

reply flag link

 
بی سواد در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۰۷ نوشته:

مسعود جان،
شاهنامه همه تاریخ ماست تا ترکتازی تازیان

reply flag link

 
پویان در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۲:۰۷ نوشته:

با سلام
آقای مسعود سعیدی عزیز
بنده حقیقتاً ارتباط میان قرن بیست و یکم و عدم اعتبار یک دانش (در اینجا نجوم) را متوجه نمیشوم. برای بنده مثل این میماند که فردی بگوید: "دانش جغرافیا دیگر چیست؟، اکنون قرن بیست و یکم است!" این که الان در قرنی جدید به سر میبریم دلیل بر غلط بودن یک دانش قدیمی نمیشود. چه آن دانش ریاضیات باشد چه جغرافیا و چه نجوم.
بنده در هیچ کجای عرایضم ادعای پیشبینی و پیشگویی نکردم، فقط از دانشی که در نزد بزرگان بوده است ذکری به میان آوردم. اگر متنی را که بنده نوشته بودم بار دیگر مطالعه بفرمایید، متذکر خواهید شد که در هیچ کجای آن بنده اسطرلاب را وسیله شکست ایرانیان معرفی نکرده ام. نمیدانم شما چطور به این نتیجه رسیده اید؟
برادر گرامی، آقای سیعدی؛ شما که از تاریخ میگویید باید لااقل بزرگانی چون جاماسب حکیم، جناب فخر رازی، جناب ابورحیان بیرونی، حضرت خواجه نصیرالدین طوسی، جناب غیاث الدین جمشید کاشانی و.... را به خوبی بشناسید. تمامی حضراتی که نامشان را برده ام کتب متعددی در باب نجوم (هم اندازه گیری موقعیت ستارگان و هم تأثیرات ستارگان) دارند.
آیا این بزرگان نیز حقه باز و فریب خورده بودند؟
نکته اینجاست که مردمان همواره و به راحتی به هر کسی که ادعای دانستن این علم را میکرده است اعتماد میکردند. و البته آدم های شیاد و کلاهبردار نیز این نکته را به خوبی دریافته بودند و از این ناآگاهی مردم کمال سوء استفاده را می کردند (همچنان که اکنون). بنده کاملاً علت این نگاه شما را درک میکنم و به شما حق می دهم که اینگونه با دانش شریف نجوم محاجه کنید.
کلام شما کاملاً متین است، در ادبیات صنعت اغراق بسیار مرسوم است خصوصاً در اشعار حماسی، اما این صنعت را همواره شعرا به پای کسی خرج می کند که لایق آن باشد. شکست ایرانیان از اعراب بی آبرویی نبود که حکیم طوس بخواهد با ذکر چند صفت برای یک سردار آن را کم رنگ کند. ایرانیان با تمام نیرو در مقابل تازیان ایستادگی کردند؛ و این شرافت است نه بی آبرویی.
بنده در هیچ کجا عرض نکرده بودم که علم امروز را باور ندارم، باز هم نمیدانم شما چطور استنتاج کردید؟
بنده نمیدانم شما تا چه حد تاریخ میدانید، لذا نمیگویم که: اگر بیشتر از شما ندانم کمتر هم نمیدانم! میپذیرم که شما بیشتر از حقیر به تاریخ اشراف دارید. بنابراین شما باید به مراتب بهتر از بنده بدانید که ایران ِ انتهای ساسانی آن ایران متحد گذشته نبود. شکاف اجتماعی و طبقاتی چنان میان مردم جدایی افکنده بود که سبب فروپاشی و انحطاط جامعه شده بود. شما حتماً از من بهتر میدانید لذا خاطرتان را با اطاله کلام مکدر نمیکنم. شیرازه ی ایران ما پیش از حمله تازیان از هم گسسته بود و اعراب فقط در حکم تیر خلاصی بودند بر پیکر نیمه جان وطن.
سایه عالی مستدام

reply flag link

 
پویان در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۲:۲۵ نوشته:

با سلام
خانم مهری عزیز
توصیه سرکار عالی را به دیده منت می پذیرم. حق کاملاً با شماست هرگز نباید عجولانه و از سر شتاب حرفی زد و یا متنی را نوشت.
لذا از شما درخواست دارم که خود نیز به گفته خود عمل کنید و یکبار دیگر و البته اینبار "آهسته تر" نوشته خانم مینا و بنده را بخوانید. اگر همچنان معتقد بودید که بنده «گز نکرده بریده ام»، آنگاه به طور مشروح پاسخگوی فرمایشات شما خواهم بود.

reply flag link

 
مهری در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۹:۲۷ نوشته:

پویان گرامی
چه خوب که آشنا شدی
من در دو مورد با شما هم عقیده نیستم . نوشته بودید:
{هر جا که ذکری از اسطرلاب باشد منظور بهره گیری از علم نجوم (دانش تأثیر ستارگان) است و نه علم رمل! فرزانگان ما از دیرباز به این دانش اشراف کامل داشتند و به نیکی دانسته بودند که در دنیا همه چیز را به اختیار آدمی قرار نداده اند و تقدیر همواره در سرنوشت آدمیان دخیل است. آنان علم نجوم را برای دانستن این تقدیر رقم خورده مورد استفاده قرار می دادند}
اول اینکه رمل را علم دانستید که من به قول مسعود خان سعیدی حقه بازی میدانم
دوم ، از نوشتار شما بر میآید که با علم نجوم میتوان پیشگویی کرد و از تقدیر باخبر شد که من باور ندارم از حرکت ستارگان بتوان سرنوشت کشوری را از قبل دانست. و یا از اتفاقی در آینده اطلاع یافت نظام طبیعت راه خود میرود حدس را میتوان زد و برآورد کرد آنهم با تجربه و روشن بینی ، ولی پیشگویی با یقین ، نه
نوشته اید: {شما که فرق میان رمل و اسطرلاب را نمیدانید چطور اینگونه قاطع بر علیه شان نظر میدهید و به سخره شان میگیرید.(که اگر میدانستید این دو را از پی یکدیگر نمی آوردید.) کجای اشعار فوق حکیم طوس از “رمل” یاد کرد که شما دیدید و ما نتوانسیم ببینیم؟!
در نوشتار مینا خانم ، هیچ تمسخری ندیدم
نظر من این بود که ایشان رمل را به شاهنامه نسبت ندادند .
تا نظر جنابعالی چه باشد
با احترام

reply flag link

 
مسعود سعیدی در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۹:۵۳ نوشته:

پویان خان عزیز
شما هم بد نیست آنچه گفتید مرور کنید . از نوشته ی شماست : ” ! فرزانگان ما از دیرباز به این دانش اشراف کامل داشتند و به نیکی دانسته بودند که در دنیا همه چیز را به اختیار آدمی قرار نداده اند و تقدیر همواره در سرنوشت آدمیان دخیل است. آنان علم نجوم را برای دانستن این تقدیر رقم خورده مورد استفاده قرار می دادند.“
تمام دانشمندانی که نام بردید علم نجوم میدانستند ولی دانستن تقدیر از علم نجوم بر نمیاید ، آنان نیز نجوم را برای دانستن تقدیر مورد استفاده قرار نمی دادند .
آنان پایه گزار علم امروز بوده اند .
از خیام نام نبردید چرا؟
نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچاره تر است
زنده باشید

reply flag link

 
پویان در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۰۲ نوشته:

با سلام
خانم مهری عزیز
در ابتدا بابت وقتی که گذاشتید تا پاسخ بنده را بدهید، از سرکار عالی سپاسگزاری می نمایم.
بله؛ بنده در اولین نوشته ام عرض کرده بودم که "هر جا ذکری از اسطرلاب باشد منظور بهره گیری از علم نجوم است." شاید باید این نکته را هم متذکر میشدم که در اشعار شعرا غالباً این گونه است. زیرا اسطرلاب علاوه بر کابرد های نجومی در بسیاری از علوم و فنون دیگر از جمله: مساحی، معماری، دریانوردی و... کاربرد داشته است. اما همانطور که عرض کردم در شعر، غالباً کاربرد نجومی آن منظور نظر است.
حقیقاً در باب نظر شخصی شما راجع به علم رمل، بنده نمی توانم نظری بدهم و یا حتی نمی توانم سعی نمایم که آن را به شما بقبولانم، شما باید خود به این نتیجه برسید که علم رمل صحیح است یا نه (البته از روی تحقیق، نه به صرف آنکه در جامعه چگونه تلقی می شود). بنده نیز با شما و دوست عزیزمان آقای مسعود سعیدی کاملاً بر سر حقه بازی هایی که به نام این گونه علوم می شود نظری مشترک دارم. بسیارند کسانی که از این طریق اقدام به سوء استفاده از ناآگاهی مردمان می کنند. اما این دلیل بر عدم اعتبار و صحت این علوم نمی شود. کما اینکه از هر علم دیگری نیز میتوان سوء استفاده کرد. (فی المثل نظریه نسبیت خاص جناب انیشتین (E=m*c^2) منتج به ساخت سلاح اتمی گردید، در حالی که قصد خود ایشان چیز دیگری بود و موارد فراوان دیگری که در تاریخ علم می توان مشاهده کرد.)
در خصوص فرمایش دوم تان؛ بله همانطور که در نوشته پیشین نیز عرض کرده ام، با دانستن علم نجوم می توان تا حد زیادی از تقدیر رقم خورده اطلاع پیدا کرد. اساساً «یکی» از کارکرد های علم نجوم همین بوده است و از این جهت نیز بسیار مورد استفاده ( و البته سوء استفاده) قرار میگرفته است. اما از آنجا که در این موضوع نیز بحث بر سر تجارب شخصی است و باور های فردی لذا دست بنده بسته است. شما باید خودتان، محققانه با این موضوع روبرو شوید تا ببینید که مورد پذیرش تان قرار میگیرد یا خیر.
در جوابی که برای خانم مینا نوشته ام عرض کرده بودم که چرا معتقد هستم که ایشان فرق میان کارکرد رمل و اسطرلاب را نمی دانند. (فعلاً بحث بر سر این موضوع نیست)؛ نظر شما بر آن است که در نوشته ایشان اثری از تمسخر ندیده اید؛ بنده نوشته خانم مینا را عیناً در اینجا نقل میکنم: "رستم فرخزاد است که به جای اعتماد به نفس و تجهیز سپاه به رمل و اسطرلاب و ستاره روی آورده."
انصافاً شما با خواندن این جمله چه احساسی نسبت به این علوم ( خصوصاً نجوم) پیدا میکنید. هم بنده و هم شما به خوبی میدانیم که در فضای جامعه ی امروز واژگان توأمان "رمل و اسطرلاب" برای افاده معنای خرافی بودن و نداشتن اساس و اعتبار برای یک موضوع به کار گرفته میشود. اعتراض بنده به خانم مینا دقیقاً بر سر همین نکته بود که در کجای ابیات فوق از شاهنامه، حکیم طوس از "رمل" یاد کردند؟ اگر واژه "رمل" آمده است، چطور بنده نتوانستم آن را ببینیم؟ و اگر نیامده است چرا ایشان برای بر کرسی نشاندن رأی خود، آن را مصادره به مطلوب می کنند در حالی که در متن اشاره ای بر آن نرفته است.
بنده هم به مانند شما معتقدم که در ابیات فوق حکیم طوس ابداً نامی از "رمل" نبرده اند. لذا آوردن واژه "رمل" در کنار اسطرلاب را نادرست میدانم.
مشتاق شنیدن نکات سرکار خانم خواهم بود.
پاینده باشید

reply flag link

 
پویان در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۱۲ نوشته:

باسلام
برادر گرامی جناب آقای مسعود سعیدی
از اینکه مرحمت کرده و در پاسخ به بنده یادداشتی را مرقوم فرمودید، کمال تشکر را دارم.
در ابتدا عرض کنم که بنده با شما در این که شاهنامه تمامی تاریخ ما نیست اتفاق نظر تام و تمام دارم و به درستی فرمودید که "تاریخ ما را صدها همچون شاهنامه لازم است."
و اما بحث علم نجوم
یکی از کارکردهای علم نجوم را همانطور که پیشتر ذکر کرده ام، پیشبینی حوادث آینده می دانم. البته برای اثبات کلی این موضوع نام چند تن از بزرگانی که به این دانش اشراف داشته اند را در نوشتار پیشین خود ذکر کرده ام. شما نیز به درستی از حکیم عمر خیام یاد کردید. ایشان بی هیچ تردیدی یکی از بزرگترین منجمان، ریاضیدانان و فیلسوفان ایران می باشند.
و نیز اشاره صحیحی داشتید مبنی بر اینکه حاصل کار این حضرات اساس و سنگ بنای علوم امروز بوده است.
البته بزرگان یاد شده هدفشان از به کارگیری ریاضیات و نجوم ، استخراج هر چه دقیق تر زیگ (زیج) بوده، که در گاهشماری و نیز حکم در باب تأثیر ستارگان مورد استفاده قرار میگرفته است.
تمام وجه اختلاف میان نظر بنده و شما بر سر کارکرد علم نجوم است. شخصاً بر این گمانم که شما مادامی که از نزدیک برخوردی با این گونه علوم نداشته باشید، طبیعی است که پذیرش آنها برایتان دشوار خواهد بود.
در باب رباعی زیبایی که آورده اید لازم میدانم عرض کنم که حکیم عمر خیام به زیبایی تمام در این شعر از سلسه مراتب عقل در هستی سخن می گوید. کاملاً درست اشاره رفته، خود چرخ هم "اندر ره عقل" از ما هزار بار بیچاره تر است. اگر مراتب عقول را آنگونه که در نزد حکما مطرح بوده است در نظر آورید معنای تازه ای از این رباعی مستفاد خواهید نمود. آنگاه روشن می گردد که چرا چرخ در نسبت با آدمی بیچاره تر خطاب شده است.
حتم دارم که با اشعار زیر نیز برخورد داشته اید:
افلاک که جز غم نفزایند دگر / ننهند بجا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما / از دهر چه میکشیم نایند دگر
--------------
گر بر فلکم دست بدی چون یزدان / برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی / کآزاده بکام دل رسیدی آسان
--------------
گر کار فلک به عدل سنجیده بدی / احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون / کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی
برقرار باشید

reply flag link

 
مسعود سعیدی در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۲۵ نوشته:

پویان گرامی
درود برشما
خلاصه عرض کنم : تفاوت دید شما با من و بانو مینا و همچنین مهری بانو در باور تأثیر ستارگان بر زندگی روزمره ی ماست که از حرکت و وضعیت آنها میتوان آینده را پیش بینی کرد
حکما آنچه کرده اند و گفته اند تا در میزان فهم این بنده تراز نشود ، ناباورم ” بااجازه ی دوست عزیزو هم فکرم جناب ناباور“
حرکت و موقعیت مشتی خاک ، آب ، هوا و گاز را بنام ستاره یا کره ، چه ثابت و چه سیّار را مؤثر در زندگی ما خاکیان نمی دانم چه رسد به پیش بینی
اگر چه حکما گفته باشند. چون به قول شما برخورد نزدیک با این علوم نداشته ام ، باورمند نیستم
چنانچه علم ستاره شناسی امروز هم تائیدی ست بر باور من
اگر حتی عمر خیام هم دلیل بیاورد ” که نیاورده “ تا در ترازوی عقل نسنجم باز هم ناباورم
تفاوت هزار و دو هزار سال قبل با قرن بیست و یکم همین بود
زنده باشید

reply flag link

 
بیبسواد در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۳۱ نوشته:

جنابان پویان و محمد شعیدی
استدعادارم برام من بی سواد منانع و مدارک اضافی که برای تاریخ ایران دارید (‌بجز شاهناهه تا زمان اعراب () از نظز کمک بدستگیری ما نی سوادان اعلام نبفرمایید> میدانید که به علم هم ذکوت تعلق میگیرد

reply flag link

 
مهری در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۴۲ نوشته:

سعیدی گرامی
جانا سخن از زبان ما میگویی
ممنونم

reply flag link

 
مینا در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۴۵ نوشته:

ما باتو هم دلیم ، اگر از دگر گلیم
مسعود خان سعیدی

reply flag link

 
محسن در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۳۴ نوشته:

آورده شده است:
ز ایران وز ترک وز تازیان - نژادی پدید آید اندر میان
نه دهقان نه ترک و نه تازی بود - سخنها به کردار بازی بود
قابل توجه است که در شاهنامه مکررا از واژه دهقان به معنی ایرانیزاده استفاده شده است. لذا به توجه به نحوه بکارگیری صنایع ادبی توسط فردوسی، و همچنین با رجوع به منابع دیگر، ابیات زیر صحیح تر به نظر میرسند:
ز "دهقان" وز ترک وز تازیان - نژادی پدید آید اندر میان
نه دهقان نه ترک و نه تازی بود - سخنها به کردار بازی بود

reply flag link

 
بیبسواد در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۳:۲۷ نوشته:

نمونه آنکه سخنهایش بکردار بازیست، خود سرکارید!!
ایران در این بیت اسم جمع است( ایرانیان ) ازین رو روایت درست باید به شرح زہر باشد:
از ایران و ترکان و از تازیان
نژادی پدید آید اندر میان
نه دهقان ، نه ترک ، و نه تازی بود
سخن ها بکردار بازی بود
توجه کنید در بیت نخست جمع و در بیت دوم مفرد آوده است او که خلاف مایان سخنانش بکردار بازی نبوده است

reply flag link

 
ناشناس در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۰:۰۱ نوشته:

محسن جان
نظرت را پسندیدم
ایران نمیتواند جمع باشد ، ایرانیان جمع است
ممنون از نظرت

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ ماه قبل، شنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۵ پاسخ داده:

ایران  جمع ایر ااست و  در نوشته های پیشین بسیار چنین امده ایرمرد یعنی مرد ایرانی و ایرزن یعنی زن ایرانی . ایران بجر جمع به معنی ایری و اریایی  هم هست  مانند گیل  که جمعش گیلان است گیله مرد  و  گیلکی میگوییم .  ایرانیان نامیست که  همه شهروندان ایران را در بر میگرفته  و اشوریان و تازیان و ارمنیان  را نیز در بر میگرفته برای  جمع ایرانیتباران   پارسی میگفتند (اینکه میگویند  پارسی را یونانیان و عربها گفتند  گپی ناراست و نادرست است  ایرانیان  نیز خود را پارسی مینامیدند و در شاهنامه و نوشته های پهلوی و نزد همه  ایرانی تباران را پارسی میگفتند  اریا و ایران و اریان  شامل اشوریان و یهودیان نیز میشده    تا جایی که  به گفته مسعودی اشوریها میگفتند اریان نام ماست (این درست نیست اما  اما  ایرانی تباران ایرانشهر  به تنهایی پارسی نامیده میشدند  ) و البته من نیز  در اینجا  دقان را درست میدانم  چرا که در بیت پیش گفته ز دهقان و از ترک و از تازیان
 دهقان  به معنی پارسی (همه ایرانی تباران ایرانشهر ) است 

reply flag link

 
پویان در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۳:۲۷ نوشته:

با سلام
مسعود عزیز
همانطور که پیشتر نیز عرض کردم، کاملاً نظر شما و سایر دوستان را درک می کنم و البته نظرتان برایم قابل احترام است. اگر چه که خود خلاف آن می اندیشم. امید دارم که این شکار سرکش نیز به تور صید خردتان درافتد تا بتوانید با میزان عقل درباره آن قضاوت کنید.
پاینده باشید

reply flag link

 
بهروز ناغانی در ‫۱۰ سال و ۷ ماه قبل، یکشنبه ۸ آذر ۱۳۹۴، ساعت ۰۳:۴۹ نوشته:

دوستان لطفا هر مساله ی تاریخی را در بستر زمانی ان مورد بررسی قرار دهید
درسته که امروزه پیشگویی خلاف منطق است
اما در گذشته این مرسوم بوده و علم به حساب می امده
در ضمن رستم فرخزاد این نامه را در اواسط جنگ نوشته,گویی اینکه با توجه به اوضاع نابه سامان ایران در ان روزگار و برتری نسبی اعراب تا میانه ی جنگ قادسیه براورد کرده بود که ایرانیان شکست خواهند خورد

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ ماه قبل، شنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۱۳ پاسخ داده:

بابا شاهنامه شعر و ادبیات است  این ناپختگان چسبیدند به یک بیت و برای خود  هر یک چیزی میگوید  انگار گزارش دقیق داریم که رستم  استرلاب اورد و نگاه کرد و بی  استرلاب و استخاره کاری. نمیکرد  اخر این چه نادانی است  به هر دو  سویه میگویم چه انان که دفاع کردند و چه انان که انتقاد کردند .  منتقدان  سخنشان نادرست بود  و مدافعان سخنشان  نادرست و  بدتر  و زشتر بود  چون هر دو  بنای سخنشان را بر یک چیزی که ضرورتا حقیقت تاریخی نبوده گذاشتند  حقیقت تاریخی اینست که رستم  کوشید و شکست خورد حالا شاید  از اشفتگی اوضاع ایران و پیروزی عربها در  سوریه و مصر  پیشبینی کرده که شکست میخورد  اما اینها  دگر چیزی نیست که ما صد در صد بدانیم که ایا اینگونه بوده یا نه  درباره نامه هم  بی گمان  میان جنگ نوشته  و جنگ  یک ساعت و دو ساعت که نبوده  چندین روز طول کشیده  از یاد نبریم عربها پیش از  قادسیه   سوریه و اردن و لبنان و فلسطین و یمن  و  مصر را گرفته بودند  و سپاه عربها  شامل همه مردم عرب میشد برعکس سپاه ایران که  تنها بخشی از سپاهیان بودند  یعنی عربها به گونه ای بود که همگی با خانواده می امدند به جنگ  تنها زنان و بچه ها  پشت  جبهه بودند شمار عربها نسبت به ایرانیان بسیار اندک تر بود اما  شمار  سپاهیان عرب شامل همه مردان عرب بود و شمار سپاه ایران تنها همان لشکر ساسانی بود

reply flag link

 
شمس الدین جلیلیان در ‫۱۰ سال و ۷ ماه قبل، یکشنبه ۸ آذر ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۳۶ نوشته:

با درود به پیشگاه دوستان آقای ناغانی نامه ی رستم فرخزاد و پیش گویی نابسامانی های ایران در چهارصد سال آینده که تا روزگار پادشاهی محمود را دربر می گیرد ، بسیار فراتر از یک پیش گویی و گونه ای نیش و سرزنش فردوسی به محمود است
شود بنده ی بی هنر شهریار. نژاد و بزرگی نیاید به کار

reply flag link

 
انوش در ‫۱۰ سال قبل، یکشنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۲۴ نوشته:

درود، خسته نباشید، من در هیج جا ندیدم که تازی را عرب گفته باشد، آنچه که من از تاریخ و ادبیات می دانم، تازی همان تاجی و توزی است، و مردم جنوب ایران و دشتستان بودند، مشروح در
پیوند به وبگاه بیرونی
تندرست و پیروز باشید

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۱۷ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۲۸ پاسخ داده:

شما ندیده اید چون بسیار بسیار اندک کتاب میخوانید وگرنه  تنها از نوشته های کهن ده ها نویسنده چون بوریحان بیرونی و طبری  و حمزه اصفهانی و صاحب مجمع التواریخ و ابن بلخی و بلعمی و دینوری انگاه که از نژاد  اژیدهاک سخن میگویند  تبار او را به کسی به  نام  تاز/ تاج  میرسانند و میگویند   عربان بدو منسوبند و از اینجا  عربان  را تازی گویند (این گفته پیشینیان است یعنی دقیقا تصریح میکنند که عربان را  تازی میگویند ) - این نوشته های کهن و معتبر را گفتم وگرنه هزاران کتاب دگر نیز گفته - هیچ گاه عربان را توزی و توجی نگفته اند انان را تازیک تاجیک تازی گفته اند   توز یا توج  شهری  در شاپور خره فارس  بود  نزدیک دشتستان بود و ربطی به تازی ندارد ان شهر نامش توز و یا توج بود (بسته به لهجه  توز یا توج میگفتند) این شهر  با امدن ترکان سلجوقی ویران شد - چه  شیرین میگویید انچه که من از تاریخ و ادبیات میدانم خوب انچه میدانید بسیار اندک است وگرنه چنین نمی گفتید

در نوشته های پهلوی بارها درباره حمله عربها گفته شده  نمونه می اورم بنگرید  انان چه نام دارند  


 مسعودی در مروج الذهب (تألیف حدود 332 ه‍.) گوید  بیوراسب بن أروادسب بن رستوان بن نیاداس بن تاج ابن فروال بن سیامک  بن کیومرث، طبری میگوید

 

گویند که وی بیوراسب پسر اروند اسب پسر زینکاو پسر ویروشک، پسر تاز، پسر فرواک، پسر سیامک، پسر مشی، پسر کیومرث بود. و دیگران پیوند او را به کیومرث برند و نام پدران وی را جور دیگر آرند و گویند ضحاک پسر اندر اسب پسر ریهدار، پسر ویدریسنگ پسر تاج پسر فریاک پسر سیاهمک پسر ماذی، پسر کیومرث بود … و تاج همان است که تاجیکان / تازیکان را به او خوانند و او پدر تازیان است
در فصل ۳۲ بندهش آنجا که از سلسله ٔ نسب شاهان سخن می رود نسب نامه ٔضحاک بدین گونه امده : دهاک ،پسر ارونداسپ ، پسر زئی نی گاو ، پسر ویرفشک ، پسر تاز، پسر فرواک ، پسر سیامک ، پسر مشیه ، پسر گیومرث. در آثارالباقیه بدینگونه آمده : ضحاک بیوراسب نامدار به اژدهاک ، پسر علوان (ارونداسپ )، پسر زینکاو، پسر بریشند، پسر تاز پدر عرب عاربه و پسر افرواک ، پسر سیامک ، پسر میشی است حمزه اصفهانی چنین گوید : بیوراسف بن ارونداسب بن ریکاو بن ماده سره بن تاج بن فروال بن سیامک . میبینیم که همگی نام نیای تازیانرا تاج / تاز گفته اند و از این رو انان را تازیک /تاجیک گویند تازیک/تازی چون تاریک/ تاری است
بنگرید ببنید تازیکان که هستند


بنگرید در نبیگهای پهلوی
در شهرستانهای ایرانشهر
šahrestān[ī] simrān frēdōn ī ādwēnān kard, u-š maswar simrān šāh ōzad, u-š zamīg ī simrān abāz xwēšīh ērān-šahr āwurd, u-š dašt tāzīg pad xwēšīh ud ābādīh be ō baxt-husraw ī tāzīg šāh dād

-
۲-
šahrestān ī hērat šāpuhr ī ardašīrān kard, u-š mihr-zād ī hērat marzbān pad war ī tāzīgān be gumārd.
-
۳
šahrestān ī *asūr ud šahrestān ī weh-ardašīr [ardašīr] ī spandyādān kard, u-š ōšag ī hagar marzbān dō-sar ud bor-gil pad war ī tāzīgān be gumārd.
از زند بهمن یسن
۴-
čiyōn turk ud tājīk ud hrōmāyīg pad čērīh ud stambagīh ud xwadāy-dušmenīh rawēnd ud ātaxš zanēnd
چون ترک و تاجیک و رومیک ، به چیری و ستمگری و خدای دشمنی روند و آتش را بزنند
۵-
har se ō ēd gyāg rasēd turk ud tājīk ud hrōmīg
آن هر سه(دشمنان ایران)، ترک و تازیک و رومیک در یک‌جای رسد

-۶-

pādixšāyīh az ōyšān dawāl-kustīgān ud tājīkān ud hrōmāyīgān be ō ōyšān rasēd.
پادشاهی، از دوال‌کستیان ( چرمین کمران /ترکان) و تازیکان و رومیان به ایشان رسد




از کتاب گزیدگهای زادسپرم
۷-
har war-ē ud har āb-xānag-ē <ē> wuzurgīh ōwōn čand ka *aswār-ē ī tagīg pad asp-ē ī tāzīg *pērāmōn hamē gardēd, tazēd, pad čehel rōz be ayābēd,
-
۸-
abar sardag ī aspān, fradom tāzīg,
در سرده اسپان  نخستین  تازیک است
-
۹-
کارنامگ ارتخشیر بابکان

andar ān gāh pus-ē pad arabestān būd abāg was spāh az tājīkān pad drayā widārag mad ud abāg ardaxšīr ō kōxšišn ēstād.
اندر آن گاه، پسری بود به عربستان، بود، با بس سپاه از تاجیکان به دریا گذاره آمد و با اردشیر به کوشش استاد

بندهش

az madan ī tājīkān ō ērān-šahr, rawāgēnīdan ī-šān dušdēnīh, dušxwāhīh, az kayān hudēnīh ud az dēn-burdārān *āzarmīgīh ānāft ud *wirēzān būd ud bawēd. saxwanān ī *gāhān zofr wany, hučimagīh tisān menišn weh ī kunišn rāst, čim-saxwan az *ayādagīh ud dānišn ī pāyram uzīd.

از آمدن تاجیکان به ایرانشهر و رواج بخشیدن ایشان دشدینی و دشخواهی را، از کیان نیکودینی و از دین‌برداران آزرم فرا برده و گریزان شد و شود. سخنان گاهان ژرف نابود، و روش نیکوی چیزها – اندیشۀ نیکو، کردار راست و سخن چیمی – از یاد و دانش مردم بدر شد.





reply flag link

 
مهرداد کیان نژاد در ‫۱ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۲۷ دی ۱۴۰۳، ساعت ۰۳:۳۶ پاسخ داده:

درخت هرچه پربار تر، سر افکنده تر.

با احترام و ادب هم میشه پاسخ سوال بقیه رو داد. این همه ناز و تبختر و تحقیر در جمله اول‌تون آدم رو به خنده میندازه! چند پاسخی از شما به دیگران که فقط تو همین صفحه دیدم همین لحن و ریخت رو دارن! با خودتون و بقیه مهربونتر باشین😂

reply flag link

 
رهام در ‫۹ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۲۶ نوشته:

ببخشید کسی می تواند در مورد کلبوی و سوری در بیت :چو کلبوی سوری و این مهتران
که گوپال دارند و گرز گران
توضیح دهد آیا سور همان روستای امروزی از توابع تویسرکان و همدان می باشد ؟
با تشکر

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۱۷ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۲۳ پاسخ داده:

کلبوی سوری  - نه عزیز صدتا روستا در ایران شاید بیشتر باشد که نام سوری دارند مگر هر که باید  گمان کند روستای اوست -   در زمان ساسانیان  عراق عرب و سوریه را سورستان مینامیدند و کسانی که از انجا بودند را سوری میگفتند -

reply flag link

 
سروش در ‫۹ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۱۹ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۳۲ نوشته:

با سلام
این ابیات بسیار زیبا هستند. بنده بارها و بارها آن را خوانده ام. اما باید عرض کنم که این ابیات در هیچ یک از نسخ خطی قدیمی شاهنامه نیامده است و بنا بر گفته بزرگان، بعدها وارد متن شده است. از شکل و محتوا هم کاملا مشهود است که از زبان فردوسی بیان نشده است.
اما با این حال بسیار زیباست.

reply flag link

 
قاسم در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۵۰ نوشته:

ای کاش با حس مسئولیت بیشتری نظرمونو ابرازمیکردیم آخه دوست عزیز چندباردرشعر نام سعد وقاص برده شده حتی در اشعار دیگه ای ازچندنفر دیگه از فرماندهان تازی هم نام برده شده آنوقت شمابدون توجه به این نشانه ها میگیدمنظور ازتازی در اشعار فردوسی عربهانیستن نه جناب یک ذره هم شک نداشته باش که تازیان دقیقااعراب تازه مسلمانی بودند که برای کشورگشایی به کشورعزیزمون یورش بردن وچون به آدمای فقیر وبی چیزی بودن ودرحقیقت پشت سرشون چیزی برای ازدست دادن نداشتن که بخوان براش غصه بخورن ازاینطرف سرزمین ایران هم همیشه آب ازلب ولوچه شون آویزون میکردبراهمین باخوی وحشی گریشون باتمام توانشون می جنگیدن

reply flag link

 
تاریخ پارسی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۲۸ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۴۴ نوشته:

درود
بسیار سپاسگذارم بابت قرار دادن این اشعار بی نظیر فردوسی. که خوندن اون باعث از خود بی خود شدن هر ایرانی واقعی میشه.

reply flag link

 
مجید در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۴۵ نوشته:

با درود به همه دوستان
بنده واقعا شگفت‌زده شدم از اینکه می‌بینم برخی دوستان ،که اتفاقا باسواد و بادانش هم هستند، پیش‌بینی آینده از روی ستارگان را باور دارند، یا لااقل محتمل می‌دانند!
قطعه‌ای از کتاب "سفر در دل ادیان" نوشته "ن.فخر" که برای رده سنی دوازده‌سال به بالا نوشته شده است را تقدیم همه عزیزان می‌کنم؛
"مصریان باستان عقیده داشتند که ابتدا آب همه جا را فراگرفته بود ؛ سپس تپه‌ای سر از آب بیرون آورد و بر روی این تپه همۀ موجودات زنده قرار داشتند و همۀ اینها کار خدایان آنها بود. آنها اعتقاد داشتند که آسمان و زمین بر روی هم افتاده بودند یعنی ستارگان و خورشید و ماه همگی روی زمین بودند. آنگاه خدایان ، آسمان را از روی زمین جدا کردند و در جای خود قرار دادند تا دور زمین بچرخد و همین خدایان هم وظیفۀ حرکت دادن آن را بر عهده داشتند.
بعضی از اقوام هم ، حرکت اجسام آسمانی را کار خدایان نمی‌دانستند بلکه آن اجسام را خود خدایان میدانستند.
مردم قدیم ، محل قرارگیری این اجسام در آسمان را نشانه‌ای از تصمیم‌های خدایان و اتفاقاتی می‌دانستند که قرار بود در آینده روی زمین بیفتد. آنها با نگاه کردن به آسمان و جایی که ستارگان و سیارات قرار داشتند سعی می‌کردند پیش‌بینی کنند که چه اتفاقات خوب و بدی قرار است برایشان روی دهد."!

reply flag link

 
علی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۵ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۲۹ نوشته:

اسطرلاب جهت اندازی گیری جهت و ارتفاع ستاره ها و سیاره ها بکار میره و اسباب علم نجوم یا ستاره شناسی هست. رمل وسیله طالع بینی و خرافاتی به اسم تاثیر ستاره ها بر سرنوشت هست. در قدیم به تاثیر سیاره ها و مکان قرار گیریشون در سرنوشت معتقد بودن که البته کاملا غلط و خرافات هست ولی متاسفانه به علت جهل و بیسوادی هنوز هم افرادی معتقدن ستاره ها و سیارات در سرنوشتشون موثر هستن. شاهنامه هم تاریخ مدون ایرانی ها نیست و مخلوطی از اساطیر و افسانه ها و داستانهای عهد ساسانی و قبل از آن هست که فردوسی با استادی به نظم دراورده.

reply flag link

 
آریا در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۶ نوشته:

من هرگاه به اینجای شاهنامه رسیدم غمگین شدم و سوز این ابیات منو اذیت میکنه و نکته های زیادی در این ابیات شاهنامه است و واقعا از اینجای تاریخ که شکست خوردن اجداد ما از اعراب کمر تاریخ ایران شکسته و دیگه فرهنگ و شکوه ایران رو به نابودی رفته و آیین اعراب تحمیل بما شده هزار ساله و چقد سوزناک میگه چه بلائی هایی سر ایران میاد و نصو این حرفها این نامه به حقیقت پیوسته،نکته های زیادی داره این نامه

reply flag link

 
شاپور در ‫۸ سال قبل، شنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۴ نوشته:

با سلام وخسته نباشید خدمت مسولین سایت
بسیار زیبا والبته دردناک

reply flag link

 
آرش در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۵۲ نوشته:

درود
در خواندن و شنیدن تاریخ گذشتگان اگر نتوانیم خود را در زمان آنان ببینیم ممکن است گرفتار برداشت های بسیار نادرست شویم
درباره ی ستاره شمر بودن ، از اطمینانی که به شکست دارد می گوید (این اولین نبرد نبود) و با این حال مبارزه با تمام توان و از خود گذشتگی

reply flag link

 
نوروز فولادی در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۲۷ نوشته:

از ایران وز ترک وز تازیان
نژادی پدید آید اندر میان
نه دهقان نه ترک و نه تازی بود
سخنها به کردار بازی بود
شاه بیت و شاهکار شاهنامه و بزرگترین پیام أة برای ما ایرانیان خرد خفته عمین دو بیت است. مفهوم آن از بین رفتن نژاد و هویت و تاریخ ایرانی در دوران اعراب است. ایرانی که بی هویت است و در آن سخن ها در عمل بازی هستند. آن چه که اکنون بعد از هزار سال به راستی و درستی در جامعه ما دیده می شود در بسیاری بسیاری از ما از دولتمردان گذشته تا به حال و مردم در قرون متماددیده شده و می شود حرف ها و سخن ها بی مایه و بی پایه و در عمل هیچ و هیچ پوچ بوده و هست. بزرگترین و برترین پیام شاهنامه و سرور سخن فردوسی به مردم ایران همین پیام رسا و برگزیده است. ایران بعد از حمله اعراب بی هویت و شناسنامه شده است. تلاش فردوسی تنها توانسته است که زبان که یکی از عناصر تشکیل دهنده هویت است زنده کند و از آن پس این بی هویتی همچنان ادامه دارد. ما باید هویت سازی کنیم که آن را در عمل به بازی گرفته ایم و در سخن شعارش کرده ایم. شاد باشید

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۰۲ پاسخ داده:

 ان دوره عرب نبوده دوره ترکان بوده - از  این سالیان چهارصد بگذرد

reply flag link

 
۷ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۰۵ نوشته:

ریخت درست;
از ایران و از ترک وز تازیان
ا/زی/ران
و/از/تر
ک/وز/تا
ز/یان
و یا;
از ایران و ترکان وز تازیان
ا/زی/را
ن/تر/کا
ن/وز/تا
ز/یان
اینگونه که اینک در گنجور آمده نادرست است.

reply flag link

 
۸ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۳۰ نوشته:

از 8 به دوست نادیده 7
اجازه فرمایید ریخت درست همان باشد که در گنجور آمده است:
از ایران و ترکان واز تازیان.....
وهمه جمع و در بیت بعدی هر سه مفرد:
نه دهقان نه ترک و نه تازی بود.....
با پوزش

reply flag link

 
۸ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۴۰ نوشته:

و دریغا ! سخنان هنی به کردار بازی است
سخنان دینداران، کشور داران ، دین فروشان ، میهن فروشان
و دهگانان که رسدشان هر روز کم و کمتر و شمارشان
چنان که دانایان.

reply flag link

 
۷ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۰۹ نوشته:

نگاه زیرچشمی به همان گنجور

reply flag link

 
۸ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۱۰ نوشته:

نژاد ویژگی مردمان است و نه جای بود و باش آنان
ازین رو در بیت :
از ایران و ترکان و از تازیان .....
ایرا ن اسم جمع است به مانای ایرانیان و نه سر زمین ایران به گونه اسم مکان.

reply flag link

 
۷ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۴۹ نوشته:

اگر در گنجور آمده بود:
از ایران و ترکان وز تازیان
که کشمکشی نبود.
گنجور هم کتاب نیست که نسخه این و آن یکی نباشد.
چیزی که در گنجور آمده:
از ایران وز ترک وز تازیان
نژادی پدید آید اندر میان
که نادرست است.

reply flag link

 
۸ در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۵۳ نوشته:

کشمکشی در کار نیست ، دادو ستد دیدگاه هاست
خوسا وخرما که به دیدگاهی بسیار نزدیک رسیدیم.

reply flag link

 
غالب در ‫۷ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۷:۳۲ نوشته:

منظور فردوسی از
زیان کسان از پی سود خویش
بجویند و دین اندر آرند پیش
چه کسانیه؟ ممنون

reply flag link

 
هوشنگ گودرزی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۹ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۱۰:۳۴ نوشته:

مصرع نخست از بیت اول غلط املایی دارد. لطفا تصحیح فرمایید: وقاس - وقاص

reply flag link

 
Elen در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۴۲ نوشته:

من متوجه نشدم, برادر رستم فرخزاد همان یزردگرد هست؟

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۰۰ پاسخ داده:

نه برادر رستم فرخزاد برادر رستم است   یزدگرد پسر شهریار پسر خسرو پرویز است

reply flag link

 
سلمان در ‫۶ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۸، ساعت ۰۲:۰۶ نوشته:

عزیزجان که میگی سانسور کردید، سانسور نیست و تفاوت تصحیح‌های مختلفه. اون بخشهایی از شاهنامه
که تمجید اعراب را میکنه همه اضافه شده توسط مذهبیون در طول بیشتر از هزار ساله. که کارشناس‌های شاهنامه میتونند تشخیص بدهند که اون ابیات با سبک شعر فردوسی جور نیست یا وقتی با داستان مربوط نیست و معلومه بهش چسبونده شده اون ابیات را میگذارند کنار. این بخشی از کار تصحیح است

reply flag link

 
رضا در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۸، ساعت ۰۰:۱۴ نوشته:

سلام وعرض ادب.به نظربنده درمتن بیت .نه جشن ونه رامش نه کوشش نه کام .مصرع بعد اینگونه صحیح تر به نظر میرسد.همه چاره ورزند وسازند دام.بجای همه چاره ی ورزش وسازکام

reply flag link

 
مرتضا در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۰۵:۰۱ نوشته:

برخی دوستان چنان می گویند نام فلان شخصیت بزرگ را خراب نکنید انگار که شاهنامه همه واقعیت است .برادر ،حضرت فردوسی افسانه ای به نظم درآورده . خودش میگه افسانه است بعد ما اصرار داریم که نه رستم بوده و سیمرغ واقعیت داره .

reply flag link

 
۸ در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۱۶:۳۰ نوشته:

جناب مرتضآ
ممکن است بفرمایید " خودش " کجا گفته است شاه نامه ها افسانه است ؟

reply flag link

 
حامد نوری در ‫۵ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۷ شهریور ۱۳۹۹، ساعت ۰۲:۴۸ نوشته:

سلام دوستان ادیب و فرهیخته
تعجب می کنم از عقاید بعضی ها ، آن هم در عصر کنونی.
واقعا شما فکر می کنید سیمرغی بوده و کودکی را در کوه قاف پرورش داده و مانند ادم ها سخنگو بوده و دسته پری داده که هر موقع آتش بزنید به کمکتان میام. حداقل کمی فکر کنید که اون بچه بدون شیر در قله کوه چطوری زنده مانده. حتما فکر می کنید سیمرغ پستاندار بوده و زال را شیر داده. تو را به جان هر که دوست دارید :
اول اندیشه وانگهی گفتار

reply flag link

 
خسرو در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۶ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۲۷ نوشته:

دوستان گرانقدر حاشیه های بسیاری در مورد علم نجوم و اسطرلاب تا رمل اینجا باقی گذاشتند اما هیچکس به این نکته اشاره نکردند که علم نجوم خوش یمنی و یا نحس بودن روزهای آتی رو کاملا پیش بینی میکنه . و حتا با درجات خوش یمنی و بد یمنی مختلف اینجا فردوسی بعد از چهارصد سال و با کلام خود دارد از زبان رستم فرخزاد نقل قول میکند اینکه رستم این چنین صحبتی کرده باشد یعنی بدون تلاش از قبل تسلیم شده باشد و اراده ای در کار نبوده را نمیدانم چطور به او سایر شهیدان قادسیه نسبت داده اید ؟رستم نیز بر علم نجوم احاطه داشته و میدانسته در چهار روز آینده وجود نیرو های افلاکی و خاکی بر ضد سپاه ایران خواهد بود همین . نه پیشگویی اینجا واقع شده نه جادوگری نه کاهلی . که اتفاقا در روز های مورد نظر در جهت سپاه ایران طوفان شن شدیدی اتفاق میافتد

reply flag link

 
مهدی عسگرپور در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۸ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۳۳ نوشته:

با درود
از دیدگاه من این نامه به گونه ای رمزآمیز نوشته شده تا به دست دشمنان نیوفته ، ویژه ترین بخش آن دستور رستم به برادرش برای بردن پادشاه به خاور و نگهبانی از جان اوست که در پایان نامه آورده شده است. دشمنان رستم بیگانگان نبودند، آنها ایرانیانی بودند که پیرو جنبش مزدکی و کودتاگران و نیز خاندان شاهی اشکانی که پس از کودتای بهرام چوبین نتوانسته بودند، شاهنشاهی را از ساسانیان بگیرند. ویژه ترین دشمنان مزدکیان بودند که با همدستی کلیسای کاتولیک و دولت روم ، بارها به کشورشان خیانت کردند و همین ها بودند که بیگانگان را برای جنگ با ارتش ایران بسیچ نمودند. برای همین هم هست که رستم می گوید : ز بهرام و زهره است ما را گزند ، نشاید گذشتن ز چرخ بلند
در زمان کهن هفت گوی گردنده در آسمان را نماد هفت کشور جهان می دانستند. بهرام نماد کشور خاقان و زهره نماد کشور روم بود. رستم می گوید که جنگ پیش آمده با تازیان، از سوی این دو کشور ترتیب داده شده است و چون چرخ سیاست و تدبیر آنها بلندتر از سیاست دربار و کشور آشفته ماست از این رو در این جنگ راهی جز شکست نداریم زیرا رستم به خوبی می دانست آنهایی که در برابر او میجنگند ایرانیان مزدکی هستند که بیگانگان را دور هم گرد آورده اند و چگونگی جنگیدن با ایرانیان را به آنها آموزش داده اند. و نیز در پایتخت نیز مزدکیان پس از کشته شدن خسرو پرویز در جای جای دربار رخنه کرده اند و دارای توان اداری و سیاسی می باشند، برای همین بود که از برادرش خواست تا شاه را از پایتخت آشوب زده که به دست مزدکیان اداره می شود دور سازد.
همچنین رستم می گوید : همان تیر و کیوان برابر شده است ، عطارد به برج دو پیکر شده است
تیر یا عطارد نماد کشور تازیان و حبشه بود و کیوان دورترین گوی گردنده در آسمان دارای بلندترین چرخ ( دورترین مدار) نشانه توانمندی به شمار می آمد که البته نماد کشور هند هم بود که در اینجا به معنی توانمندی می باشد نه هندوستان.
رستم می گوید که تازیان در چرخ ( مدار) توانمندی جای گرفته اند و وارد برج دو پیکر که نشانه پادشاهی در شاهنامه است شده اند. یعنی از این پس آنها پادشاه جهان خواهند شد.
اکنون از خود می پرسیم که چرا دولت روم و کلیسای کاتولیک با همدستی دولت خاقان و البته با همکاری مزدکیان میهن فروش سرزمین مان ایران را نابود کردند؟

reply flag link

 
مهدی عسگرپور در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۰۱:۰۰ نوشته:

یکی از دلایل دشمنی کلیسای کاتولیک با شاهنشاهی ساسانی جنگی بود که در زمان انوشیروان رخ داده بود. در این جنگ فرمانده ارتش ایران پس از گرفتن شهر اورشلیم ، صلیبی که عیسی مسیح بر آن کشته شده بود را با خود به تیسپون آورد. پس از پیروزی خسرو پرویز بر بهرام چوبین با یاری رومیان؛ پادشاه روم از او خواست تا آن صلیب را به اورشلیم برگرداند. پاسخ خسرو پرویز بسیار جالب است:
چو پور پدر رفت سوی پدر
تو اندوه این چوب پوده مخور
ز قیصر چو بیهوده آمد سخن
بخندد برین کار، مرد کهن
همان دار عیسی نیرزد به رنج
که شاهان نهادند آن را به گنج
از ایران چو چوبی فرستم به روم
بخندد بما بر همه مرز و بوم
در واقع قیصر میخواست با این کار کارناوال تقدس صلیب ( تکه چوب پوسیده ای که 600 ساله بود) راه بیاندازد و خود را میان مردم محبوب کند
خسرو پرویز به او میگوید که این کارهای خنده دار و بچه گانه را کنار بگذار و صلیب را برای او نفرستاد. این موضوع یکی از دلایل اصلی جنگ های بعدی با رومیان و در پی آن دشمنی کلیسای کاتولیک با پادشاهی ایران بود و سرانجام برای از میان بردن ساسانیان نقشه ای حساب شده کشیدند و با یاری مخالفان ایرانی حکومت، و اجیر کردن راهزنان ارتش ایران را شکست دادند.

reply flag link

 
محسن در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۷ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۱۶ نوشته:

با سلام خدمت همه دوستان ، به نظرم فردوسی در این شعر قصد داشته مصیبت ها و بلاهائی رو که اعراب سر ایران آوردند ، در قالب  نظم بیان کنه ، و و منظورش از ستاره خوانی و غیره توسط رستم فرخزاد فقط بهانه ای بوده تا بتونه اوضاع اسف بار ایران رو طی چها صد سال آینده ( از زمان فتح ایران ) توصیف کنه .

reply flag link

 
Hamed Amini در ‫۴ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۴۷ نوشته:

سلام

از بی اطلاعی و نداشتن دانش شاهنامه خوانی بعضی دوستان در عجبم

اولا رستم فرخزاد مردبزرگ پهلوان نامی ایران بوده و تا توان داشته ازموجودیت ایران دفاع کرده و فردوسی حکیم از زبان رستم شرح وقایع بوجود آمده وستم رفته بر پدران مارا بیان کرده 

دوم علم ستاره شناسی واقعا از مظاهر علم دنیای قدیم بوده و درهمه اقوام متمدن رواج داشته و بودند کسانی که پیشگویی میکردند براساس گردش ستارگان ولی حکیم توس ازبان رستم حتی امروز راهم بیان کرده که جای تامل دارد 

سوم مگر گروهی که سیاه می پوشند و عمامه دارند همانها نیستند که از پارچه کلاه برسردارند و مفتخورند

reply flag link

 
امیرعلی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۵:۴۶ نوشته:

بیت ۱۷

ز چارم همی بنگرد آفتاب 

به جنگ بزرگانش آید شتاب

reply flag link

 
کیومرث مهر میترایی در ‫۳ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۱۱ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۵۵ نوشته:

من در عجبم که دشمنان ایران و فرهنگ ایران چقدر نفرت دارند از فرهنگ چندین هزار ساله ایران و از آن میترسند که با دستپاچگی و با کامنتهای خود سمپاشی میکنند.!

همینطور که بعضی از اساتید بزرگوار در کامنت ها فرمودند که علم نجوم و ستاره شناسی و ریاضیات تاریخی هزاران ساله در تمدن ایران آریایی داشته و تمام بزرگان و موبدان به آن آگاه بودند و در لایه های فرهنگ ایران بوده و خواهد بود . درود بر روان پاک فردوسی بزرگ و همه ی ایرانیان آزاده و پاکنژاد.

reply flag link

 
علیرضا جعفری در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۲۱:۲۹ نوشته:

خرمنی ده خرمجا ها می‌بره باد 

کسی نی گردش بکه صددادبیداد

کجاست زادفرخ یل نامدار 

که بیند سپاه قدرقدرت ایران

کز ترانه مدی گیر تا بحر هند

شده در ید شیر مردان پارس 

شده نسل آرش کنون زادحاج

که فرمان برندش هوا و فضا 

reply flag link

 
مجتبی در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۰۷ نوشته:

بهترین درودها

تقریبا بیشتر نظرات رو خوندم خیلی جالب بود

و به نظرم نکات جناب مهدی عسگرپور متفاوت و جالبتر اومد

تشکر از سایت گنجور که این زمینه رو فراهم کرده و کامنتها از ۱۵ سال پیش تا حالا داخلش هست

reply flag link

 
زاهد ظاهرنشین در ‫۲ سال و ۱۰ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۵۰ نوشته:

سلام و عرض ادب.

از ایران و ز ترک و تازیان.    نژادی پدید اید اندر میان.

نه دهقان نه ترک و نه تازی بود    سخنها به کردار بازی بود(اخوند)

همه گنجنها زیر دامن نهند.    بمیرند و کوشش به دشمن (لبنان، فلسطین، سوریه و عراق ) دهند.....!!!!!!

 

 

reply flag link

 
حمیدرضا در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۳۰ نوشته:

«رهایی نیابم سرانجام ازین

خوشا باد نوشین ایران زمین»

پاینده ایران 

reply flag link

 
رضا از کرمان در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۵۹ نوشته:
دربارهٔ که این خانه از پادشاهی تهیست ...

سلام 

   یکی از حزن انگیز ترین  بخش های شاهنامه از این بیت به بعده جای بسی افسوس و تامل .!!!!!

reply flag link

 
سیف اله محسنی در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۶ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۲۱ نوشته:

از گنجور مطالب بسیاری آموختم و سوالات بسیاری دارم که بیشتر پاسخ ها را در حاشیه ها پیدا می کنم ، واقعا نام برازنده ای هست، 

reply flag link

 
آرتمیس در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۰۴ نوشته:

در این شعر دردناک سوزناک سند دیگری وجود دارد مبنی بر زرتشتی بودن فردوسی پاک‌ نهاد (یا اعتقاد به یکی از ادیان کهن ایران‌زمین اما احتمالا زرتشتی). به طبع زمان و شرایط فردوسی پاک‌زاد هیچ گاه مستقیم این قضیه رو بیان نکردند.

چون میروی طبری و چون ارمنی

به جنگ‌اند با کیش آهرمنی

reply flag link

 
Najibullah Hakimy در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۱۷ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۵۹ نوشته:

ایرانی های کنونی از نسل ترکان، ایرانی های باستان و اعراب هستند و ایرانی ها در گذشته تماما شغل دهقانی داشتند 

reply flag link

 
رضا از کرمان در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۱۷ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۴۱ پاسخ داده:

آقا نجیب الله عزیز سلام 

 درباره تبار ونسل ایرانیان که فرمودید نظر خاصی ندارم ضمن اینکه منکر اختلاط خونی مردمان یک سرزمین در پی تهاجمات ومراودات بیگانگان نیستم  ولیکن مساله قابل تامل دهقان بودن تمامی مردمان وساکنان ایران زمین که فرمودید ،غیر قابل قبوله چطور میشه  دریک کشور همه دارای یک شغل باشن دامپروری،صنعت،تجارت، خدمات،سپاهی‌گری،طبابت...و هزاران شغل دیگه چطور از سوی شما  نادیده گرفته شدن اصلا امکان زندگی در چنین جامعه فرضی که فرمودید وجود داره مقصود شغل نیست به نوعی مترادف نجیب زاده است .

شاد باشی

reply flag link

 
محمد محسنی در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۲:۲۰ پاسخ داده:

درود بر شما اگر اشتباه نکنم در شاهنامه لفظ دهقان برای تمام ایرانیان به کار می‌رفته نه به این خاطر که ایرانیان همه دهقان بودند اما ایرانیان اولین کسانی بودند که با فعالیت کشاورزی یکجا نشین شدند من تصور می‌کنم لفظ دهقان در شاهنامه به این علت باشه

reply flag link

 
بابک چندم در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۳۱ پاسخ داده:

Najibullah Hakimi @

پاسخ شما را در مورد ایرانیان که اولاد فلان و بهمانند را در این حاشیه دادم:

فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد بزه‌گر » بخش ۱۴

اما در مورد "شغل" ایرانیان که فرمودی همگی دهقان بودند!

دهقان که بعدها معنای زارع، کشاورز، برزگر را بر خود گرفت در اصل و در زمان ساسانیان نه  زارع/کشاورز و نه شغل بوده... 

دهگان/دَهیگان (dhgān/dahigān) طبقه ای از زمین داران/ ملّاکین بودند و هر کدام صاحب یک بخش (ده) که گویا تعدادی آبادی را در بر می گرفته....

زنده یاد دکتر احمد تفضلی بر این نظر بود که فردوسی در شاهنامه دهقان را برابر نجبا/ایرانی اصیل به کار گرفته...

reply flag link

 
برمک در ‫۱ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۲۱ نوشته:

 

یکی نامه سوی برادر به درد

نوشت و سخن‌ها همه یاد کرد

نخست آفرین کرد بر کردگار

کزو دید نیک و بد روزگار

دگر گفت کز گردش آسمان

پژوهنده‌مَردم شود بدگمان

گنه‌کارتر در زمانه منم

ازیرا گرفتار آهرمنم

که این خانه از پادشاهی تهیست

نه هنگام پیروزی و فرهیست

ز چارم همی‌بنگرد آفتاب

کزین جنگ ما را بد آید شتاب

ز ناهید و تیر ما را گزند

نشاید گذشتن ز چرخ بلند

چنین است و کاری بزرگست پیش

همی سیر گردد دل از جان خویش

همه بودنی‌ها ببینم همی

وزان خامشی برگزینم همی

دریغ این سر و تاج و این داد و تخت

دریغ این بزرگی و این فرّ و بخت

کزین پس شکست آید از تازیان

ستاره نگردد مگر بر زیان

reply flag link

 
مهدی در ‫۱ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۲۷ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۴۶ نوشته:

در پاسخ جناب عسگرپور :

سلام

مطالب خوبی نوشتید تا که حدودی درست هست. اما ایراداتی هم دارد‌ (در نگاه اولیه اینگونه برداشت می شود). مثلا این طور که نوشته اید انگار بهرام چوبین بی دلیل شورش کرد. بهرام قبل ازین توسط خود همین شاهان ساسانی به عنوان فرمانده منصوب شده بود و در کمپین های نظامی علیه بیزانس و بعد از آن قبایل ترک که در شرق به نواحی تحت اختیار ساسانی (مثل سمرقند  و ...) هجوم می آوردند، پیروزی های بزرگی به دست آورد. بعد از آن شورش های اقوام خزر در نواحی قفقاز را خنثی کرد و پس از آن باز هم ارتش بیزانس یا همان روم شرقی را در نواحی گرجستان شکست داد. این ها باعث افزایش محبوبیت او شد و این حسادت خاندان شاهنشاهی ساسانی ( به طور خاص خود شاه ) را برانگیخت. به طوری که یکی از شکست های بعدی او بهانه تحقیر او قرار دادند و به دنبال آن بحث های شورش و ... شکل گرفت. یا همین خسرو دوم شاه ساسانی اصلا با قتل پدرش به شاهی رسید که بعد کینه بهرام را هم در دل داشت. منظور اینکه هر بخش از تاریخ ایران و خاندان های ایرانی قسمت های خوبی و بدی داشته اند و لزوما نمیتوان گفت کدام خاندان خوب است یا بد. افراد به طور خاص با اقداماتشان باید مورد بررسی قرار بگیرند. پس از اعراب خاندان سامانی نسل خود را به بهرام چوبین نسبت میداد و در شکوفایی زبان فارسی تلاش کرد و استاد بزرگ حکیم توس قبل دربار غزنوی به همین دربار سامانی برای شروع کارش مراجعه کرد.

مثال دیگر درباره خاندان های اشکانی که خدمت بزرگی به ایران کردند شخصی به نام سوخرا است. شاه پروز با شکست در برابر اقوام شرقی هفتالیت مجبور به پذیرش شرایط آن ها شد. او اسیر شد خواهرش را به غرامت به آن ها تحویل داد. تا مدتی امپراطوری ساسانی طبق شرایطی که پروز به طور حقیرانه پذیرفت مدت ها به آن ها باج و خراج باید می پرداخت. اصلا اوضاع تا حدی عجیب بود که خراج آزادی او را مجبور شدند از روم قرض بگیرند ! سوخرا انتقام همه این ها را از کوشنواز فرمانده هفتالی ها گرفت و اعاده حیثیت کرد. البته درست است که بعد ها از قدرتی که به دست آورد سو استفاده کرد.

در مورد مزدک مطمئن نیستم ولی زیر نظر همین شاه کاوه یکم ساسانی فعالیت میکرد. و در مقطعی هم میگفتند موبدان زرتشتی اقلام را احتکار می کردند و این زندگی مردم را سخت کرده بود او شورش کرد و به همین دلیل به ارتداد از دین زرتشت متهم شد. بعد ها خرمی ها ( یا سرخ پوشان ) که به رهبری بابک خرمدین علیه حاکمان ظالم عرب شورش کردند در دین شان از اندیشه های مزدک بهره می بردند.

بله درست است که قطعا در زمان شکست از اعراب، خاندان های صاحب ثروت و قدرت به خاطر منافع خودشان به وطن خیانت کرده اند. اما اینقدر مطمئن و صریح همه افراد و خاندان ها رو با یک چوب نرانید و متهم نکنید. خاندان های اشکانی اساس حکومت ساسانیان بودند و توسط اردشیر بزرگ متحد شده و ساتراپ بندی شدند و مفهوم شاهنشاهی به وجود آمد. در خاندان ساسانیان چندین شاه فقط برای بازی قدرت به قتل رسیدند و بزرگان و بعضا موبدان هم در آن ها دست داشته اند که احتمالا به منافع خود برسند. همانطوری که تمام ساسانی ها افراد خوبی نبودند تمام اشکانی ها هم لزوما بد نبودند. هر فرد را با کارنامه اش بسنجید. 

reply flag link

 
مهدی عسگرپور در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۲۳:۴۰ پاسخ داده:

با درود و احترام به شما دوست گرامی که نوشتار من را خوانده اید. من در نوشته ی خود به هیچ عنوان به دنبال بد نشان دادن بهرام چوبین که از مردم شهر ری و خاندان های اشکانی بود، نبودم. بر هیچ کس پوشیده نیست که بهرام با دلاوری و نوآوری های رزمی  خود ایران را از هجوم دشمنان بسیاری در امان نگه داشت. حتی خودم این گونه می انگارم که این خسرو پرویز بود که به ایران خیانت کرد و برای بدست آوردن دوباره شاهنشاهی به دشمن بزرگ میهن مان روم پناه برد و به هم میهنان خویش تاخت. اگر او پادشاهی بهرام را می پذیرفت و پای رومیان را به ایران نمی گشود چه بسا چند دستگی میان مردمان این سرزمین بوجود نمی آمد و خاندان های ایرانی این گونه با هم دیگر دشمن نمی شدند. فردوسی می نویسد در زمان خسرو پرویز ایران ابر قدرت جهان بود و اگر گنج هایی را که داشت برای مردم ایران خرج می کرد همه در رفاه و آسایش زندگی می کردند ولی او این گنج ها را صرف اهداف نظامی نمود بگونه ای که بخشی از مردم ایران دست به مهاجرت به دیگر سرزمین ها زدند. البته این را نیز باید گفت که کشور ما در آن زمان درگیر یک جنگ جهانی شده بود. افتادن تنگه ی یمن به دست ایران و نیز حاکمیت ایران بر جاده ابریشم  چنان موجودیت روم را به خطر انداخته بود که با اتحاد با خاقان و همدستی با مزدکیان توانستند ایران را شکست دهند. 

درباره ی خاندان های اشکانی هم باید بگویم به دلیل پشتیبانی از بهرام چوبین با ساسانیان درگیر شدند و با دشمنی ای که خسرو پرویز با دو دستگی ایجاد کردن در میان سپاهیان ایران بوجود آورد این شکاف ژرف تر شد. بگونه ای که بسیاری از اشکانیان با مزدکیان برای سرنگونی ساسانیان همکاری کردند.

درباره ی مزدکیان باید بدانید ایدئولوژی آنها جهان وطنی بود و به چیزی به نام مهین باور نداشتند و به دلیل کشتار بزرگی که در زمان انوشیروان از آنها شده بود به دنبال سرنگونی ساسانیان بودند و در این راه با رومیان همکاری بسیار کردند. آنها به اندازه ای قدرت داشتند که شیرویه پسر خسرو پرویز که از مادری مسیحی زاده شده بود هم مزدکی بود. آنها سازمان دهی بسیار خوبی داشتند و در میان مردم نیز هوادارانی داشتند. بیشتر مردمی که هوادار آنها بود فریفته ی شعارهایی چون برابری و برادری بودند که نمونه ی این گونه حکومت ها را در زمان روسیه کمونیستی دیده ایم که پس از دست یابی به قدرت به گونه ی دیگری رفتار می کند. فرق فلسفه ی شاهنشاهی با چنین حکومت های پوپولیستی در آن است که شاه را خردمندان، پهلوانان و جنگاوران (نخبگان جامعه)  انتخاب می کنند درحالیکه این گونه حکومت ها بیشتر توسط گروه های پایین جامعه که بیشتر به دنبال منفعت و سودجویی چند روزه ی خود هستند، به قدرت می رسند و پس از آلوده شدن رهبران شان به ثروت و قدرت، مردم فراموش می شوند و خودشان نیز بازیچه دست بیگانگان می گردند. 

در پایان دوباره از شما سپاسگزارم که دیدگاه من را خوانده و ایرادهای آن را بیان فرمودید. ما باید از تاریخ عبرت بگیریم و با موشکافی شکست های گذشته اجازه ی تکرار آنها را ندهیم.

دوستی داشتم که می گفت تاریخ به این دلیل تکرار می گردد که ما نیز همان کاری را می کنیم که نیاکانمان انجام داده اند پس دوباره همان نتیجه را خواهیم گرفت. 

ایران سرزمینی است که باشندگان آن نخستین ارزش های انسانی را بوجود آورده اند. خردمندی ، سخت کوشی ، دین داری، میهن پرستی، ارزش هایی است که هر انسانی نمی تواند تنها با آموزش در یک نسل آنها را به انجام رساند بلکه نیازمند کوششی چند هزار ساله و پاس داری از این ارزش ها در طی چند نسل می باشد. ما نیز بایستی بکوشیم که این میراث کهن نیاکانمان را پاس بداریم و آن را به درستی به دست آیندگان برسانیم.

reply flag link

 
مهدی در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۳۳ پاسخ داده:

با عرض سلام و درود مجدد‌. وقت بخیر. 

 


ممنونم از پاسخ. که با زبانی و ادبیاتی خواندنی بیان کردید. متوجهم وقتی کسی متن را با دقت می نویسد ( مثل کاری که شما کرده اید)، به دور از جهت گیری خاص نظرش را بیان می کند. پاسخ من ازین جهت بود که مدتی بود چه در بخش دیدگاه و نظرات اینجا و چه شبکه های اجتماعی دیگر نتیجه گیری های سطحی و کلی بعضی از افراد را می دیدم که بلافاصله دنبال مقصر کردن یک نفر یا یک گروه می گردند تا شاید خود پرسش رو پاسخ داده و به انگاری به یک آرامش نسبی برسند. حال آنکه شاید گاهی باید بنگریم دسته ای از اشتباهات و کوته بینی های یک ملت و دولت سبب شکست و از بین رفتن شکوه آن ها شده است ( چیزی که گمان میکنم شما هم به آن اشاره دارید). بعد ازینکه خودم دیدگاه را نوشتم و قبل ازینکه دیدگاه بعدی شما را بخوانم، دوباره با ریزه کاری بیشتر داستان مزدک را بررسی کردم. بله در نهایت من هم می پذیرم که مزدک در کارش دروغ هم بوده و آنچه که ادعا میکرده شاید هیچ وقت به حقیقت بدل نمیشد. ولی به هر روی، مزدک خود از اندیشه های مانی نیز بهره برد. مانی که پیامبری ایرانی بود. شاپور یکم ( به زانو در آورنده روم که شاه آن ها را اسیر کرد ) او را بسیار دوست داشت ( حالا یا به دلایل سیاسی و به دنبال کم کردن قدرت موبدان بود یا شاید واقعا به او اعتقاد داشت ). که پس از شاپور مانی به طرز وحشتناکی کشته شد. شاید بشود اینگونه برداشت کرد آیین مانی، شورش مزدک و پس از این ها شورش بهرام، همگی نماد و گواه بر این بوده ایران شهر نیازمند دست بردن در شیوه پادشاهی و مردم داری خود بوده و آن ها را به طور کامل جدی نگرفته ( واقیعتی برای ایران که به نظر محدود به یک زمان یا دوره خاص نیست ). حتی در شاهنامه هم خود استاد بزرگ فردوسی اشاره می کند به دوره ای که گویی شاهنشاه بهرام گور از عدالت دور شده و پیامدهای پس از آن چه بوده. داستان خسرو پرویز هم مشابه همین است. ایران ابر قدرت بود ولی آیا با شرایط پایدار ؟ در بازه کوتاهی چندین شاه عوض شد، و چندین شورش بزرگ رخ داد. هر کسی تا مدتی خود را شاهنشاه اعلام میکرد. از خاندان های قدرت مناطق مختلف. خاندان هایی که بعضا حتی به دلایل ازدواج و ... اصلا با یکدیگر و خاندان شاهی هم حتی نسبت فامیلی داشتند. اما چیزی که مهم هست شاهی واقعا شاه بزرگی است که علاوه بر دستاوردهای بزرگش و رضایت مردمانش، بتواند جانشین و میراث پایداری از خود به جای بگذارد. ( کاری که شاه عباس بزرگ و نادرشاه افشار هم به نظر از انجام آن ناتوان بودند ) شاید اگر خسرو و پدرش به درستی بهرام را مدیریت میکردند، یا اگر بهرام سعی میکرد به روش دیگری شاه را متوجه اشتباهش کند و شاه هم بالاخره با درس گرفتن از شورش های گذشته اصلاحاتی که خسرو انوشیروان دادگر آغاز کرده بود، ادامه می داد، هیچ گاه پایان اینگونه نمی شد. خسرو پرویز خودش پدرش را با کمک دایی هایش از خاندان اسپهدان ( که خاندان اشکانی است و رستم فرخزاد سردار بزرگ از همین خاندان است ) کنار زد. بعدها پسر خود خسروپرویز پدر و تمام برادرانش را کشت تا با خیال راحت شاه شود که پس ازین ایران روز خوش ندید. 

 

در این پاسخ نقدی به نوشتار شما نداشتم و صرفا یک دیدگاه کلی را بیان کردم. که شاید ایرادهای زیادی هم در آن وجود داشته باشد. اما گاهی میبینم که افراد می گویند اشکانیان که اصلا پارس نبودند! خاندان بویه که اصلا دیلمی بود ! سامانیان که تاجیک بودند ( که من فکر میکنم واژه خراسانی برای آن ها درست باشد ) و مثل های بزرگی ازین دست. من خودم اهل قوم یا گروه خاصی نیستم و لهجه ای هم ندارم. ولی نمیفهمم چرا گاهی ما فکر میکنیم تاریخ ایران را باید با دسته بندی های عجیب و غریب کوچک کنیم به جای آنکه دنبال سبب اشتباهات باشیم و از آن ها درس بگیریم. و این ناراحت کننده است. شاید اصلا دلیل نبودن داستان آرش کمانگیر در شاهنامه این باشد که از منابع در دسترس استاد بزرگ حذف شده بود ( احتمالا به دلیل تحریم تاریخ اشکانی توسط ساسانی ) ، او فقط اینگونه می گوید " ازیشان جز از نام نشنیده ام / نه در نامه ی خسروان دیده ام ". یا " بزرگان که از تخم آرش بدند / دلیر و سبکسار و سرکش بدند ".

 

مثال های دگیری هم یاد داریم حتی در خود اشکانی مثل سورنا که بعد از پیروزی بزرگ به دلیل ترس از محبوبیت ش کشته شد. یا همین داستان سردار زبده سوخرا ( باز هم از خاندان اشکانی ) که باز هم در زمان ساسانیان اتفاق افتاد‌ه بود.

 

در هر صورت ممنون از وقتتون

با احترام

reply flag link

 
رضا از کرمان در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۳ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۱:۳۱ نوشته:
دربارهٔ بدانست رستم شمار سپهر ...

درود 

 علیرغم نظرات در حاشیه های قبلی باید گفت دوستان الان که وضعیت جامعه ایران را میبینی به اسطرلاب وعلم ستاره شناسی باید ایمان کامل آورد !!!!

reply flag link

 
جهن یزداد در ‫۳ ماه قبل، یکشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۲:۱۲ نوشته:

دهگان / دهقان  از دهیه و دادن و دهشن است  ریشه آن دا/دی/ده  بچم  ساختن  پدید اوردن افرینش نهادن افزودن سرپرستی  اجرا کردن  ترتیب  تالیف  پرورش است برای همین  مادر و دایه و دادا و داداش(برادر بزرگ  و دده خواهر بزرگ و داذا(خاله ) پدر و عمو (دادا/ددی/ تاتا) و دایی و استاد و معلم و کشاورز و شاه  و سرپرست را  دایه و دهگان نامیده اند. ده نیز به چم جهان  و کشور و دولت  است  ریشه آریایی آن  dhe است  : واژگان  سانسکریت  dadhati « نهادن»؛ اوستایی dadaiti «نهادن»؛ فارسی باستان ada « پدید اوردن ساختن افرینش»؛ هیتی dai- « نهادن»؛ یونانی tithenai «نهادن، تنظیم کردن، قرار دادن»؛ لاتین facere «ساختن، انجام دادن؛ اجرا کردن»؛ "ایجاد کردن" لیتوانیایی dėti " نهادن" لهستانی dziać się " انجامش" روسی delat' "انجام دادن" آلمانی بالای کهن tuon، آلمانی tun، انگلیسی کهن don " . انجام دادن to do.  "



در نگاه پارسیان دهیبدی(جهانداری) از هوشنگ مانده بود و دهگانی(دایگانی سرپرستی ابادگری پرورش نویسندگی تالیف و بسیاری معانی دیگر) از وهکرت برادر هوشنگ . روز و ماه ویژه آنان ماه تیر و روز تیرگان بود  در این روز  مرد همه رخت و جامه کاتبان و دیپلماتها  می پوشیدند(یکی از معانی دهقانی نویسندگی و دیپلماسی بود)
(ایران دهیبد نام شاهنشاه ایران بود)

 برای دانستن معنی دهقان  بنگریم به نوشته بیرونی.
بیرونی میگوید در نگاه پارسیان  دهوپدیه (دهبدی)  و دهگانی مانند نوشتن و خواندن است دهقانی و نوشتن یک چیز است شاه میخواند(دیکته دیکتاتور در معنی اصلی خود) دهقان مینویسد اجرا میکند 
بیرونی در اثار الباقیه میگوید 
 دهوپدیه (دهبدی) پاس جهان و نگاهداری و داشتن جهان است  و دهگانی  ساختن جهان و کاشتن و بخشش انست این دو  با هم همزادند و بدین دو است ساز جهان وهمگامی و هم انجامی و درستی تباهیش -و نوشتن و خواندن  نیز بهم ماند و این دهوپدیه از هوشنگ آمد و دهگانی از برادرش ویکرد و نام  این روز تیر  ستاره نویسندگان است  و دراین روز هوشنگ برادرش را خواند و دهگانی را به او بخشید و این  دهگانی با  نوشتن یکی است و این روزرا به پاسداش و بزرگداشتش جشن گیرند و  مردم را خواست که  دران به  آرایه دهگانان  رخت بپوشند و شاهان و موبدان و دهگانان تا روزگار گشتاسپ بدین جامه ماندند به بزرگداشت نوشتن و دهگانی

آثار باقیه ص۲۷۱ بند ۲۶-

الدهوفدیة اللتی معناها حفظ الدنیا و حراستها و التامر فیها و الدهقنة اللتی معناها عمارة الدنیا و زراعتها و قسمتها هما توءمان بهما یعمر الدنیا و یدوم قوامها و یصلح فسادها و کتابة تلوها مقترنة بهما فاما الدهوفدیة فقد صدرت عم اوشهنج و الما الدهقنة فصدرت عن اخیه ویکرد و اسم هذا هذا الیوم تیر و هو عطارد نجم الکتاب و فیه نوّه اوشهنج باسم اخیه فی ذلک الوقت و قسمت له الدهقنة و هی و الکتابة شی واحد فیصرو هذا الیوم عیدا اجلالا له و اعظاما و فیه اوعز الی اهل دنیا بان یتزیو بزی الکتاب والدهاقین فبقی الملوک و الدهاقنة و الموابذة و غیرهم یتزیون بلباس الکتاب الی ایام بشتاسف اجلالا للکتابة و اعظاما للدهقنة و فیه یغتسل الفرس

  بیرونی، آثارالباقیه، 102


اوشهنج فیشداد و معنی فیشداد اول حاکم  فعقد له بالصطخر فقیل لاصطخر کذابوم شاه (کجا بوم شاه) ای  انه ارض الملک
زعم الفرس انه  هو و اخوه ویکرت کانو نبیین

، وتفرق أعقابهم، ووصفنا الأبیات الثلاثة التی شرفها کسری علی سائر من بسواد العراق وهم مشهورون فی أهل السواد الی وقتنا هذا، وأشراف السواد بعد الأبیات الثلاثة من الشهارجة الذین شرفهم ایرج وجعلهم أشراف السواد، ثم الطبقة الثانیة بعد الشهارجة وهم الدهاقین وهم ولد وهکرت بن فردال بن سیامک بن نرسی ابن کیومرث الملک، وکان لولد وهکرت عشر بنین، فأبناء هؤلاء العشرة هم الدهاقین، وکان وهکرت أول من تَدَهقن، والدهاقین تتفرع علی مراتب خمس ومن ذکرنا کانت ملابسهم تختلف علی قدر مراتبهم، وقتل یزدجرد الآخر من ملوکهم علی حسب ما ذکرنا، وله خمس وثلاثون سنة، وخلف من الولد: بهرام، وفیروز، ومن النساء أدرک، وشاهین، ومرداوند، وأکثر عقبه بمرو، والأکثر من أبناء الملوک وأعقاب الطبقات الأربع بسواد العراق الی الآن یتدارسون أنسابهم، ویحفظون أحسابهم

مسعودی

reply flag link

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.