گنجور

حاشیه‌ها

سید مصطفی سامع در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۱۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۵۵:

شعر شماره ۱۵۵

درِ توبه

کنم آغاز هر کاری بنام خالق قدوس 
بود نام  دلارایش  کلید گنج دقیانوس 

اگر خواهی ترا پر نور گردد گور تاریک ات
شود روشن ز بسم‌الله بسان  تابش فانوس


به تن بنما لباس بندگی و پادشاهی کن
چه زیبا  خلعتی باشد مهیا کن تو آن ملبوس

بیا بر درگه ی یزدان انیس تو بود رحمان
بخوان آن ذات بی پایان ، ترا منان شود مانوس

در توبه به روی عاصیان باز است شتابی کن
زند دریای رحمت جوش، مشو از خالقت مایوس 


رها کن نفس اماره مرو بر راه دون سامع
کمین در راه تو باشد شیاطینِ  بد منحوس

پنجشنبه ۶-۲-۱۴۰۳

سید مصطفی سامع در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۸:

مصحف ناطق 

حمد خدا کن دلا رهبر تو مرتضاست 
بر در رب سر بسا میر تو شمس هُدا ست

اینکه تویی پیروی شاه جهان شکر گو
سالک این راه باش راه علی بی بلاست

غیر ره  مرتضی هر که در آن راه رفت 
رفته به سوی فنا، راه علی دان بقاست

شمه ی از فضل او گویمت ای جان شنو 
نفس نبی در نُبی مظهر ذات خداست

بدر و حنین و احد ، خندق و خیبر همه
فاتح هر یک ز آن کیست؟ امیر ولاست

آنکه به جای نبی خفت شبی بی هراس 
حفظ تن شاه دین بهر علی پر بهاست

بر سر منبر کسی غیر علی این نه گفت
حرف سلونی فقط از شه خیبر گشاست

گفت به روز غدیر  بر همه خاص و عام 
بعدِ منِ مصطفی  رهبر تان مرتضاست

خشک شود بحر آب از صفت و مدح شاه 
مدح علی در کتب بی حد و بی انتهاست

کیست به غیر علی وارث علم نبی ؟
عالم اعلم یقین بعد رسول خدا ست

آمدن و رفتنش راز عجیب است وبس 
کعبه و مسجد ببین زاد و شهادت او راست

مهر جواز صراط  در کف والای اوست 
قاسم نار و بهشت   در صف روز جزاست 

یاور بی یاوران بهر یتیمان برد
بر سر دوش علی کیسه ی پر از غذاست

مصحف ناطق بود دست خدا سامعا 
معیت حق بدان با وصی مصطفاست

پنجشنبه ۶-۲-۱۴۰۳

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۲۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۶۲:

مرا دو دیده به راه و دو گوش بر پیغام
تو مُستریح و به افسوس می‌رود ایام
مُستریح: راحت و آسوده و بی‌خیال
در جای دیگری به این شکل آمده است:
مرا دو چشم به راه و دو گوش بر پیغام
تو فارغی و به افسوس می‌رود ایام
مستریح و فارغ، مترادفند و نیز دیده و چشم دو به دو با هم مترادفند و هر دو صحیح است اما چون از آغاز با آواز راکِ استاد شجریان به شکل دوم شنیده‌ام ذهنم به این شکل بیشتر خو گرفته است.

 

به کام دل نفسی با تو التماس من است
بسا نفس که فرورفت و برنیامد کام
التماس در زبان عربی: درخواست، استدعا – با آن معنا که در فارسی به کار می‌رود اندکی تفاوت دارد.

 

مرا نه دولت وصل و نه اِحتمال فراق
نه پای رفتن از این ناحیت نه جای مَقام
کلمه «مقام» به ضم (مُقام) سه معنا دارد:
مُقام اسم مفعول (برپاداشته شده) یا اسم مکان (جای ایستادن، جای برپا داشتن) یا مصدر میمی به معنای اقامت کردن و ماندن
و در اینجا معنای سوم مد نظر است چون اگر به معنای دوم (اسم مکان) بگیریم مفهوم جا و مکان را در خود مستتر دارد بنابراین کلمۀ «جای» در قبل از آن حشو و زائد می‌باشد و این از هر شاعری خصوصا از سعدی به دور است.

 

چه دشمنی؟ تو که از عشق دست و شمشیرت
مطاوعت به گریزم نمی‌کنند اَقدام
مُطاوِعت: تبعیت، فرمانبرداری
اَقدام: پاها
پاها برای گریختن از من فرمانبرداری نمی‌کنند.

 

اگر زبان مرا روزگار دربندد
به عشق در سخن آیند ریزه‌های عظام
عِظام: جمع عَظم (استخوان)
به عشق: به وسیلۀ عشق
به قدرت عشق، ریزه‌های استخوان به سخن در می‌آیند.

 

زنده باد نام سعدی که جز عشق و دوستی و انسانیت چیزی در وجودش نبوده است.

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۱:۴۳ دربارهٔ آذر بیگدلی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵۴:

خیر به جز حسرت، این نهال ندارد

سپیتامن آرین در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۲۲:۳۳ در پاسخ به سپیتامن آرین دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۸۶:

مستوفی هم بلخ و هم قونیه را شهرهای ایرانی معرفی کرده

نسیم صبح سعادت در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۲۰ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲:

در بیت

پرده‌ی پندار می‌باید درید  

توبه‌ی تزویر می‌باید شکست

معنی مصراع دوم مغشوش به نظرم می‌رسد. می‌توان نسخه‌ی پشتیبانی مبنی بر :

تا کی از تزویر باشم خودنمای

تا کی از پندار باشم خودپرست

پرده‌ی پندار می‌باید درید

لوحه‌ی تزویر می‌باید شکست

 

یافت؟

سپیتامن آرین در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۰۴ در پاسخ به ناشناس دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۸۶:

این شعر مولانا دلالت بر چی دارد؟

 

آن ترک سلامم کند و گوید: « کیسن »

گویم که: « خمش کن که نه کی دانم و نی بی »

آن معتزلی پرسد، معدوم نه شیء است ؟

بیخود بر من شیی بود، و با خود لاشی

مولوی

مائده کریمی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۰۳ در پاسخ به محمد محمدی دربارهٔ سعدی » گلستان » باب پنجم در عشق و جوانی » حکایت شمارهٔ ۲۰:

بله قاضی همجنسگرا بوده

سپیتامن آرین در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۳۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۸۶:

جهت اطلاع جهال

بخشی از شهرهای ایران در شاهنامه

که بیانگر حدود قلمرو ایرانی بوده:

 

بزرگان که از #بردع و #اردبیل

بپیش جهاندار بودند خیل

ز #بغداد گردان جنگاوران

که بودند با زنگهٔ شاوران

سپاهی گزیده ز گردان #بلخ

بفرمود تا با کمانهای چرخ

سپرهای #گیلی بپیش اندرون

همی از جگرشان بجوشید خون

ز بغداد و گردن فرازان #کرخ

بفرمود تا با کمانهای چرخ

دگر لشکری کز #خراسان بدند

جهانجوی و مردم شناسان بدند

شه #غرچگان بود برسان شیر

کجا ژنده پیل آوریدی بزیر

بزرگان که از کوه #قاف آمدند

ابا نیزه و تیغ لاف آمدند

سپاهی ز تخم فریدون و جم

پر از خون دل از تخمهٔ زادشم

 

فردوسی

سپیتامن آرین در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۳۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۸۶:

#حمدالله_مستوفی قزوینی دانشمند قرن هفتم در “نزهه القلوب” طول و عرض ایران را این‌گونه برمی‌شمارد : “ملک ایران زمین، در واقع بر میان ربع مسکونست طولش از قونیه روم است  تا جیحون بلخ . مسافت مابین طول ایران  به حساب بطلمیوسی هشتصد و پنجاه و شش فرسنگ بود  و به قیاس ابوریحان ششصد و چهل و هفت فرسنگ از جیحون بلخ تا سلطانیه سیصد و چهل و شش فرسنگ و از سلطانیه تا قونیه روم سیصد و یک فرسنگست. و عرضش از عبادان بصره است  تا باب الابواب تمورقپو و  مسافت مابین العرضین که عرض ایران زمین باشد  به حساب بطلمیوسی سیصد و پنجاه و هشت فرسنگ

سپیتامن آرین در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۳۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۸۶:

در کتاب مسالک الابصار نوشته شهاب الدین احمد بن فضل الله عمری، رئیس دیوان انشای سلاطین مملوکی مصر و شام که ایران و ایرانی را در آن دوران، یعنی نیمه نخست قرن هشتم هجری تعریف کرده است. یعنی همان سالهایی که حافظ در شیراز شعر می سرود. 

فی مملکة الإیرانیین وهی العراق والعجم وخراسان)، هذه المملکة طولا من نهر جیحون المحیط بأخر حد خراسان إلی الفرات القاطع بینهما وبین الشام. وعرضا من کرمان المتصل بالبحر الفارسی المنقسم من البحر الهندی إلی نهایة ما کان بید بقایا الملوک السلجوقیة بالروم علی نهایة حدود العلایا وأنطاکیة من البحر الرومی".

ویفصل فی الجانب الشمالی بین هذه المملکة وبین بلاد القبجاق النهر المجاور الباب الحدید وهو المسمی باللغة الترکیة دمر قابو ، وبحر طبرستان وهو المسمی بحر الخرز والقلزم ).

أخبرنی الفاضل نظام الدین أبو الفضائل یحیی بن الحکیم الطیاری : أن هذه المملکة تکاد تکون تربیعیة)، فیکون طولها بالسیر المعتاد أربعة أشهر، وعرضها

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۳۱ دربارهٔ مشتاق اصفهانی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۶۴:

یک لحظه نگیرد اشک جا در صفِ چشمانم

Mh فلانی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۴۱ دربارهٔ قطران تبریزی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۲۰۵ - در مدح شاه ابوالخلیل جعفر:

گرچه داد ایران را بلای تُرک ویرانی

شود از عدلش آبادان چو یزدانش کند یاری

(مرگ ویرانی نمی آفریند )

شعر را تصحیح کنید

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۰۸ در پاسخ به ناشناس ... دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۷۷:

سلام

به مصرع بعدش هم نگاه کنید مشخص می شود که چنین نیست

کاخر به دهان حلو می‌گوید مُر

ابوتراب. عبودی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۰۶ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » تک‌بیتهای برگزیده » تک‌بیت شمارهٔ ۶۱۴:

باسلام و عرض ادب محضر شما عزیزان جان

 

سرقت بوسه عجب سرقت پر منفعتی

که اگر بـاز ستاننـــد ! مضاعف بشـود

 

با احترام ،ابوتراب عبودی

 

فاطمه رضائیان در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۳۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۸۷:

این شعر را حضرت مولانا در فراق شمس می‌سرایند درست است ؟

امیرحسن خدادادی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۱۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۴:

ای آفتابِ خوبان، می‌جوشد ...

در نسخه بایگانی شده —قزوینی-غنی— «می‌جوشد» ذکر شده است، ولی از نظرِ من، چنین آمد:

«ای آفتابِ خوبان، مِی جوشَدَ انْدَرونم؛ یک ساعتم بِگُنجان، در سایه‌یِ عِنایت.»

بدین معنا که، ای آفتاب خوبان، مرا توانایی شراب شدن هست؛ یک وقتی مرا در سایه‌ی عنایت خود قرار بده. چراکه، انگور لِه شده، برای تخمیر و شراب شدن، بایستی در سایه باشد.

خواهشمندم مرا تصحیح کنید اگر برداشتم اشتباه است.

نیما حسینی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۵۵ دربارهٔ فرخی سیستانی » دیوان اشعار » قطعات و ابیات بازماندهٔ قصاید » شمارهٔ ۳۳ - نیز ازاوست:

به به به این شیوایی 

پروانه اسماعیل زاده در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۰۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۰:

پیوند به وبگاه بیرونی

در اینجا دلکش این غزل را خوانده است.

نتوانستم در قسمت مربوطه بفرستم.

وکیل در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۷:۱۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۵:

بنام حضرت دوست 

ضمن تشکر از تفسیر و معانی همه دوستان 

به نظر حقیر این غزل اوج نیازمندی انسان به خالق و حوادثی که از ابتدای خلقت بمنظور  کمک به انسان اتفاق افتاده به رشته تحریر درآمده 

۱
۶۸۹
۶۹۰
۶۹۱
۶۹۲
۶۹۳
۵۶۹۰