گنجور

غزل شمارهٔ ۱۵۹

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

نقد صوفی نه همه صافی بی‌غش باشد

ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد

صوفی ما که ز ورد سحری مست شدی

شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد

خوش بود گر محک تجربه آید به میان

تا سیه روی شود هر که در او غش باشد

خط ساقی گر از این گونه زند نقش بر آب

ای بسا رخ که به خونابه منقش باشد

ناز پرورد تنعم نبرد راه به دوست

عاشقی شیوه رندان بلاکش باشد

غم دنیای دنی چند خوری باده بخور

حیف باشد دل دانا که مشوش باشد

دلق و سجاده حافظ ببرد باده فروش

گر شرابش ز کف ساقی مه وش باشد

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ناشناس نوشته:

گر محک تجربه آید میان

ناشناس نوشته:

شعر بسیار زیباست

همایی نوشته:

نقد صوفی نه همه صافی بی‌غش باشد
ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد

صوفی:پشمینه پوش ابوسعید ابوالخیر می فرماید:یکسو نگریستن و یکسان زیستن شبلی گوید :صوفی آن است که اندر دوجهان هیچ چیز به جز خدای نبیند.
غش:درفارسی به معنی ماده بدلی را در چیز گران
قیمت داخل کرده باشند
مستوجب :لایق ومستحق
یعنی انسان جایز الخطا می باشدحتی در میان همه اقشار کسی پیدا می شود که صاف و صادق نباشد وحتی در میان صوفیان هم ریا وتزویر وجود دارد

…………………………………………..
صوفی ما که ز ورد سحری مست شدی
شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد
می گوید:طبع صوفی تحول پذیر است هر چند در هنگام سحر با خدا راز و نیاز می کند ممکن است
در موقعیت دیگر از او خطایی هم سر بزند
……………………………………………..
خوش بود گر محک تجربه آید به میان
تا سیه روی شود هر که در او غش باش
محک:بکسر میم وبه فتح میم :وسیله ای بر ای سنجیدن خالصی وناخالیصی طلا
می فرماید:برای شناخت مردم با ید تجربه وآزمون پیش آید تا افراد خوب از بد شناخته شوند وگر نه با
حرف وادعا نیست با عمل و آزمایش است
………………………………………
خط ساقی گر از این گونه زند نقش بر آب
ای بسا رخ که به خونابه منقش باشد
نقش برآب کردن در معنی حقیقی یعنی بر روی آب
نقاشی کرد ن در معنی مجازی کار بیهوده کردن
خونابه :کنایه از اشک خونین
اگر خط چهره ساقی بدین گونه در آب نقش ببندد
چه بسیار چهره ها به اشک خونین منقش گردد.
…………………………………………
ناز پرورد تنعم نبرد راه به دوست
عاشقی شیوه رندان بلاکش باشد

کسی که در ناز نعمت بزرگ شده نمی تواند به محبوب خو دست یابد کسی می تواند ادعای عاشقی کند که تحمل سختی و رنج داشته باشد
در مراحل سیر وسلوک عرفانی تحمل سختی و ریاضت لازم است .
……………………………………………….
غم دنیی دنی چند خوری باده بخور
حیف باشد دل دانا که مشوش باشد
باده در عرفان:نشئه ذکر است
برای چه غم این دنیای پست و دنی را می خوری
از باده ذکر الهی بخور وحیف است که آدم دانا پریشان ومضطرب باشد.
………………………………………..
دلق و سجاده حافظ ببرد باده فروش
گر شرابش ز کف ساقی مهوش باشد

شراب:در عرفان کنایه از سکر،وآن محبت وجذبه ی
حق است.
اگر باده فروش به دست آن زیبا روشراب به حافظ بدهد حافظ چنان مجذوب وبی قرار خواهد شد
که خر قه وسجاده خود را در بهای آن خواهد داد.

مهرزاد شایان نوشته:

وزن غزل نادرست است
وزن صحیح:
فاعلاتن ، فعلاتن ، فعلاتن، فعلن
بحر رمل مثمن مخبون اصلم

منبع شما چه بوده ؟

آیداجون نوشته:

عالی بود. واقعا متشکرم. خیلی به دردم خورد.به خاطر همین نمرم ۲۰شد.دوم راهنمایی هستم.

علیرضا نوشته:

عالی بود.

فرشید نوشته:

ممنونم که این شعر رو گذاشتید،چون که باعث شد ادبیاتم را خوب بشوم.

بابک نوشته:

درود..
ابیات ۲ و۳ در کتابی که من دارم جابجاست.

اکبر تک دهقان نوشته:

هنر حافظ فقط در زییابی فوق العاده آن نیست، بلکه در تازه گی و جاودانگی آن هم هست!

کمال نوشته:

فالی درمدح این غزل:
ای صاحب فال،انسان خوشبختی هستی و
راحت گول ظاهردیگران رامی خوری واین،،،،
هیچ خوب نیست توبایداطرافیانت رابا،،،،،،،،،،
آزمایش محک بزنی ونیک وبدراازیکدیگرجدا
نمایی،فرصت هاراازدست ندهیدوپیوسنه در،،
کیسب علم ودانایی باشید،سعی کن کمترغصه
مال دنیاوکم وزیادآن رابخوری زیرا،ارزش عمرو
زندگی بیشترازاین هاست.

روفیا نوشته:

سلام همایی گرامی
به گمانم در بیت اول حافظ نمیگوید حتی در میان صوفیان …
بلکه میگوید بسیاری از صوفیان …
میفرماید خرقه پوشی برای چه ؟؟؟

ناشناس نوشته:

سلام روفیای عزیز، در بیت اول حضرت حافظ می فرمایند ” الزاما” همه صوفیان صاف نیستند . واژه ” نه همه” دال بر احتمال است نه اکثریت. با تشکر.

شمس الحق نوشته:

با عنایت به مصرع دوم بیت که با [ای بسا] آغاز شده است ، نظر روفیا بیشتر قرین به صحت است تا جناب همایی و چنین است ابیات دوم و سوم که بر همان معنی دلالت دارد و به نقد اعمال صوفیان پرداخته است .
بدیهیست جای بحث و تفسیر بیشتر حافظ شناسان محترم همیشه وجود دارد .

روفیا نوشته:

آقای شمس الحق گرامی
سلام
تا جایی که میدانم حافظ عزیز دل خوشی از تصوف نداشت .
و احمد کسروی هم دل خوشی نه از حافظ داشت نه از تصوف !!
من هم از لباس مخصوص ، عنوان مخصوص ، درجه مخصوص ، فرقه مخصوص و هر چیز مخصوصی که مرا محدود به خود کند و نشان دهد که من این هستم یا آن ، دل خوشی ندارم .
ما تا روز آخر زندگیمان مهلت داریم حقیقت را بپوییم و بجوییم .
ولی مثل بچه ها زودتر از موعد مقرر برگه امتحانی مان را تحویل میدهیم و با غرور خنده داری میگوییم : ” آقا معلم تموم شد ”
کسی باید به ما بگوید : هنوز وقت داری بچه جان ! برای زود تحویل دادن برگه امتحانی امتیازی نصیبت نخواهد شد !

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

غم دنیایِ دَنی چند خوری؟…………
حیف باشد دلِ دانا که مشوّش باشد

باده بخور! : ۲۲ نسخه (۸۰۱، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۲، ۸۲۳، ۸۲۴، ۸۲۷ و ۱۵ نسخۀ متأخّر یا بی‌تاریخ) قزوینی، عیوضی، سایه، خُرّمشاهی

باده بخواه! : ۱۴ نسخه (۸۰۳{بخوان}، ۸۱۳، ۸۱۴-۸۱۳، ۸۱۶، ۸۳۶، ۸۴۳ و ۸ نسخۀ متأخّر یا بی‌تاریخ) خانلری، نیساری

باده بنوش! : ۲ نسخه (۸۲۵، ۸۵۷)
خوشدل باش! : ۱ نسخۀ بی‌تاریخ

غزل ۱۵۵ و بیت فوق در ۴۰ نسخه آمده است. از نسخ کاملِ کهنِ مورّخ، نسخۀ مورخ ۸۱۸ اصل غزل را ندارد.
******************************************
******************************************

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

نقد صوفی نه همه صافیِ بی‌غش باشد
ای بسا خرقه که ……………. آتش باشد

شایستۀ : ۳۰ نسخه (۸۰۳، ۸۱۳، ۸۱۴-۸۱۳، ۸۲۲، ۸۲۴، ۸۲۵، ۸۳۶، ۸۴۳ و ۲۲ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری

مستوجبِ : ۱۰ نسخه (۸۰۱، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۷ و ۵ نسخۀ متأخّر یا بی‌تاریخ) قزوینی، سایه، خُرّمشاهی

غزل ۱۵۵ و بیت فوق در ۴۰ نسخه آمده است. از نسخ کاملِ کهنِ مورّخ، نسخۀ مورخ ۸۱۸ اصل غزل را ندارد. دگرسانی دیگری در مصرع نخست این است:

صافیِ بی‌غش : ۳۰ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۴-۸۱۳، ۸۱۹، ۸۲۲، ۸۲۴، ۸۲۵، ۸۲۷، ۸۴۳ و ۲۱ نسخۀ متأخّر یا بی‌تاریخ) قزوینی، خانلری، عیوضی، نیساری، خُرّمشاهی

صافی و بی‌غش : ۹ نسخه (۸۱۳، ۸۱۶، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۳۶ و ۴ نسخۀ متأّخر یا بی‌تاریخ) سایه
بادۀ بی‌غش : ۱ نسخۀ بسیار متأخّر (۸۹۳)
*****************************************
****************************************

کانال رسمی گنجور در تلگرام