دکتر صحافیان در ۹ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۶:
در نهانخانه عشرت، صنمی خوش دارم
کز سر زلف و رخش نعل در آتش دارم(۳۲۶)
در خلوت لذتبخش عشق(ایهام: مکان خلوت، میکده یا خرابات و درون یا دل عاشق)بتی زیبا و دلپسند دارم که از سر گیسو و چهره جذابش بیقرارم چونان اسبی که نعل در آتش داشته باشد.
۲- عاشقی وارسته و رهایم که آشکارا شراب مینوشد. آری این مرتبه بلند و منصب عالی را از آن معشوق حوریصفت دارم.
۳- اگر تو اینگونه آشفتهحال و خرابم میکنی، من با آه سحرگاهی، زلفت را پریشان میکنم(پریشانی زلف زیبایی بیشتر، پریشانی عاشق، دریافت بیشتر)
۴-اگر سبزه چون زنگار گونهات (زنگار:رنگی شبیه به زنگ که به سبزی بزند) اینگونه جلوهگری کند، من هم در همراهی، با خون دل چهره زردم را رنگارنگ میکنم(ترکیب رنگ زرد و سرخ رنگ زنگار پدید میآید-،خانلری: ور چنین)
۵- اگر به آرامکده رندان رها و آسوده میخواهی گام نهی، از تو با شراب اصل و صافی و شیرینی شعر پذیرایی خواهم کرد.(ایهام شراب: حال خوش ناشی از دریافت شعر)
۶- تیرهای ناز و کرشمه و طناب موهای زیبایت را فراهم کن، که من با دل مجروح بلا دیده عشق جنگهای بیشمار دارم.
۷- ای حافظ! اکنون که اندوه و شادی جهان سست و گذارست، بهتر است که به حال خوش دست یابم.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۱۶ روز قبل، شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۳۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۵:
اگر خاک کف پای معشوقم را به دست آورم بر لوح نقاشی چشمم خطی هنرمندانه و رازآلود نقش میکنم(خط غبار یکی از هفت قلم جدید، بسیار ریز که در پیامهای سری به کار میبردند یا برای آنکه بتوانند آن را بر پای مرغ نامهبر ببندند. شرح شوق،۳۱۹۵)
۲- در آرزوی دیدارت غرق دریای عشق شدم و امید دارم امواج اشکهایم مرا به ساحل وصال برساند.
۳-اگر فرمان دهد معشوق به ستاندن جانم، همان لحظه به نفسی جان تسلیمش کنم(ایهام:پروانه: فرمان و حشره- دم: لحظه- دمیدن صبح که شمع خاموش میشود- دم آتش-به دمی: خون به قرینه جان دادن)
۴- از پیمان عشق سرپیچی نکن و از آن شب که از روی اندوه دست به دعا بردارم اندیشه کن!
۵- زلفهای سیاه زیبایت قول دادند، که آرامش به عاشفان دهند ولی آرام و قرار از من گرفتند.
۶- ای نسیم، بویی از شراب زیباییاش به من رسان که این بوی شفابخش برای دفع خمار من بینظیر است(خانلری:شفا میدهد از رنج خمارم)
۷- اگر دوست طلای تقلبی دلم را بیعیار شمارد، بیدرنگ از چشمانم نقره اشک روان خواهم کرد(خانلری: در رهش از دیده شمارم)
۸- از من دوری نکن که پس از مرگ نیز، باد نمیتواند خاک گورم را از آستانت دور کند.
۹-ای حافظ! لب نوشین او جان عزیز من است پس آن لحظه که این جان را بر لب نهم و ببوسمش عمر دوباره یافتهام.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲۳ روز قبل، شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۴:
اگر چه در کمند موهای زیبایش، گرفتار شدم و کارم فرو بسته است، اما پیوسته گشایش از مهربانیاش میجویم(گشاد: رها کردن تیر- بسط عرفانی- باز کردن کمند هنگام پرتاب شاید بتوان گفت تصویری از کمند خم اندر خم اراده شده است. شرح شوق، ۲۱۹۱)
۲- چهره سرخم را شادابی نینگار، که چون جام شراب، انعکاس دل خونین است(خانلری: عکس برون میدهد)
۳- نوازنده با پرده دلنواز موسیقی از خود بیخودم خواهد کرد، وای بر من اگر اجازه حضور در پیشگاه سلطان عشق نیابم.(بیخودی مقدمه حضور است، اما باید تداوم داشته باشد)
۴- برای کسب لیاقت حضور، همه شب و هر شب از دلم پاسبانی میکنم، تا در پرده فکرم جز خیالش نباشد(تمرکز دائمی عاشق. ر.ک.چرا عشق ۸)
۵- من آن شاعر جادوگفتارم که با افسون سخن، شیرینی از قلمم میبارد(بیت اضافه در خانلری: به صد امید نهادیم درین بادیه پای/ ای دلیل دل گمگشته فرو مگذارم)
۶- چشمان طالع من با افسانه عشقش به خواب شیرین رفته است، تنها نسیم توجه او میتواند بیدارم کند.
۷- چون با تو در هیچ مسیری نمیتوانم دیدار کنم، پیامم را به چه کسی دهم تا به معشوق رساند(و دیدار را خود رقم زند- خانلری: در گذر باد)
۸- مدعی دیشب میگفت: عشق حافظ همه ظاهری و ریایی است ولی من جز با خاک درگاهش انسی ندارم(تمرکز دائمی- خانلری: با که به رو در کارم: رویم در کار ساییده شدن خاک درگاه اوست)
دکتر صحافیان در ۲۶ روز قبل، چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۳:
ز دست کوته خود زیر بارم
که از بالا بلندان شرمسارم(۳۲۳)
دستم از وصال کوتاه است و من زیر بار سنگین عشق و شرمسار دلبران سروقامت(مقایسه با غزل ۳۰۸: دست ما کوتاه و خرما بر نخیل- معشوق پیوسته در زیر بار فراق سازنده و کوتاه دست از وصال ویرانگر)
۲- به امید آنکه سلسله موی معشوق دستگیریام کند وگرنه دیوانهوار سر به بیابان خواهم نهاد.
۳-اوضاع روزگار را از من بپرس، که از غمهایش شبها سناره میشمارم و نمیخوابم.
۴- جام شراب، مرا از راز این روزگار آگاه کرد. به شکرانه این آگاهی، لب جام را میبوسم(و دوباره کامی و آگاهیای دیگر)
۵- اگر برای میفروشان دعا میکنم، کاری نکردهام جز بجا آوردن حق نعمت آگاهی.
۶-از بازوی توانمندم سپاس دارم، که توانی برای آزردن دیگران ندارد(سعدی:چگونه شکر این نعمت گزارم/ که زور مردم آزاری ندارم)
۷- چون حافظ شیدا سری مست و دیوانه دارم، ولی به عنایت خداوند در آن سرا امید بستهام.
بیت اضافه در خانلری:
تو از خاکم نخواهی برگرفتن
به جای اشک اگر گوهر ببارم
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۱ ماه قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲:
در دار بافندگی چشمم، چهره زیبایت را نقاشی کردم. آری چون تو معشوقی به این زیبایی ندیدم و نشنیدم(خانلری:خیال روی تو)
۲- در شوق رسیدن به تو چون باد شمال به سویت روان هستم، ولی به گرد قامت زیبا و خرامانت نرسیدم.
۳- در شب موهایت امید از روز عمر بریدم. به طمع رسیدن به شراب دهانت، از آرزوهای دلم گسستم(ایهامها:عمر: به درازی زلف- دور:دوره و گردی دهان-کام: دهان)
۴- برای اشتیاق به چشمه شیرین دهانت،چه اشکها میریختم در حالیکه از لبان یاقوتی میفروش تو، چه فریبهایی میخوردم(خانلری: ز شوق)
۵- و تو با غمزه و ناز چه تیرها بر دلم انداختی و من در سر کویت، چقدر بار اندوه عشق کشیدم.
۶-ای نسیم صبح! با خود غبار کویش را بیاور، که بوی خون دل مجروحم را از آن خاک میشنوم.
۷-چون آهویی وحشی از آدمیان بریدم و این گناه چشمان سیاه و گردن دلپسندت بود که مرا شیفته و بیخود کرد.
۸- از غم عشق، چون غنچه در خود پیچیدم که از کویش نسیمی بر من عبور کرد و من به شوق این بوی، پرده بر دل خونینم بریدم(ایهام به شکوفایی)و رازهای خویش آشکار نمودم(پیچیدگیها و ظرافتها به سبک هندی و بیدل دهلوی نزدیک میشود)
۹- سوگند به خاک پای و روشنایی چشم حافظ(برگرفته از آن خاک)، که بدون چهره جانفزایت، نوری در چشمم نیست.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۱ ماه قبل، شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱:
گرچه با دلی زخمدیده از عشق پیر و ناتوان شدهام، اما هر گاه چهره دلگشایت را یاد میکنم جوان میشوم(حال خوش یار، سرمستی و جوانی آور است)
۲- شکرگزار خداوندم که هر چه از او خواستم با همت(خواست، کوشش و دعا)و رسیدن به نهایت خواسته خود، کامروا شدم.
۳- ای شاخه گل جوان(ایهام به پادشاه و شعر مدحی با توجه به تاکید آخر بیت مبنی بر شهرت در سایه او) میوه پادشاهی بچین که من در سایه تو بلبل خوش آواز جهانم.
۴- ابتدا از همه جهات وجودم بیخبر بودم(بالا و پایین عمده شش جهت است) اما در مکتب غم عشقت آگاه و نکتهدان شدم(اهمیت غم عشق که آورنده حال خوش است: پیران ماوراءالنهر گفتهاند: شرک را منزل بطر است و ایمان را منزل حزن، اندوه حصاری است از حمایت حق مر بنده را از بلاها. اسرارالتوحید، ۲۹۰- یکی از پیران فراآفتاب آنگاه که فروخواست شد، همیگفت: امروز بر هیچ اندوهگنی تافتی؟ بر هر چیزی زکات است و زکات عقل درازی اندوه بود.ترجمه رساله قشیریه، ۲۱۰)
۵- سرنوشت ازلی به خرابات معانی میکشاندم،گرچه به گونههای مختلف دیگر(چون علم و تقوا) روی آورده باشم(خانلری: چندان)
۶- آری از روزی که در خرابات، ساکن کوی پیر مغان شدم در نور و معنا به رویم باز شد(خانلری: زان روز)
۷- و پس از آن در شاهراه پادشاهی جاودانه(شهرت همیشگی حافظ)، بر تخت اقبال نشستم و با جام شراب(غزلیات)دوستان را کامروا میکنم.
۸- از وقتی آشوب چشم زیبایت مرا فراگرفت از بدی فتنه آخرالزمان ایمن شدم.(تضاد رایج بین عشق و زهد، فتنه آخرالزمان چیزی که اهل زهد نگران آن هستند و عشق ایمنی دهنده در هر حال)
۹- من از گذشت زمان پیر نشدهام. یار از بیوفایی چون عمر شنابان میگذرد و فرصت دیدار برایم نمیگذارد.
۱۰-معشوق، دیشب مژده عنایت و توجه داد و گفت: حافظ برگرد من بخشش گناهت(در برابر خداوند یا پادشاه یا معشوق) را ضامن شدهام.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۱ ماه قبل، شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۵۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۰:
دیشب با سیلی از اشکهای فراق، مانع خواب میشدم تا به یاد گونه زیبایت نقشی بر آب زنم(هر چند کاری بیحاصل و زودگذر اما تنها تلاش عاشق برای تسکین درد فراق)
۲- در حالی که خرقهام را از شدت وجد سوزاندم، ابروی زیبای معشوق که چون محراب حقیقی عبادت است در نظرم میآمد و جام شرابی به یاد آن سر میکشیدم.
۳- هر پرنده فکرم را که از شاخه سخن میپرید، دوباره با زلفان زیبایت که چون مضراب شکار پرندگان است صید میکردم و به رشته سخن در میآوردم.
۴- از دور چهره زیبای معشوق در نظرم جلوهگر میشد و من بوسه بر رخسار ماه میزدم(تشبیه ضمنی چهره یار به مهتاب-باوری قدیمی که ماه افراد را دیوانه میکند در زبان فرانسه هم lunatique به معنای دیوانه است)
۵- چشم از ساقی و گوش از مطرب برنمیدارم تا تفال نیکی هم برای دیدار و هم برای شنیدن صدایش و خبر دیدارش دریافت کنم(فالگوش: در چهارشنبهسوری، کسی به صحبتهای رهگذران گوش فرامیداد و از آنها فال نیک یا بد میزد. شرح شوق، ۳۱۶۶)
۶- آری چهره زیبایت را تا سپیده بامداد در نگارخانه چشمم تصور میکردم و نقش میزدم.(وقت و دم به یک معنا ولی دم معنای دمیدن صبح یا طلوع دارد)
۷- آری ساقی شراب با صدای این غزل زیبا کاسه شراب را دور میداد و من این سرود دلکش را میسرودم و شراب ناب سر میکشیدم.
۸- در این لحظه وقت بر حافظ خوش گشت، تفال به کامروایی و یافنن مراد برای دوستان زدم تا پاینده و دولتمند باشند(خانلری: خوش بود حال حافظ،و فالی به بخت نیک)
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۱ ماه قبل، جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۵۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۹:
سالیان زیادی از سلوک و مذهب رندان وارسته پیروی کردم، تا عقل کلی فتوا داد که خواستههایم را زندانی کنم(ایهام به وادی فقر)
۲- خود به پیشگاه سیمرغ(حضرت حق) نرسیدم بلکه این مرحله دشوار را با همراهی پرنده سلیمان یعنی هدهد(ایهام به موهبت حق و نقش پیر) پیمودم.
۳- اکنون ای گنجینه وفا و زیبایی، بر دل زخمی عاشقم سایه موهبتی بیفکن، که من خانه دل را برای تو ویران کردهام(خانلری: گنج مراد- آبادانی پس از ویرانی کامل اشاره به وادی فقر و فنا- ایهام به شکستن قلب)
۴- توبه کردم که بوسه بر لبان ساقی شرابم(آورنده حال خوش)نزنم ولی اکنون سخت پشیمانم که چرا گوش به سخنان ابلهانه دادم.
۵- بهره و مراد خویش را در غیر آنچه معمول و معروف است بجوی(موهبت حق از جایی است که تصور نمیکنی)چرا که من این خاطر مجموع و آسودگی خاطر را از زلف پریشان یار به دست آوردم(خانلری: از خلاف آمد عادت)
۶-آری اختیار زهد و پارسایی، یا مستی و مخموری در دست من و تو نیست آنچه سلطان ازلی خواسته است آن را انجام میدهم.
۷- و از لطف ازلی او بهشت را طمع دارم، هر چند فراوان خدمتگزاری میخانه کردهام(تسلیم در برابر خواست خداوند در همه چیز حتی هدایت و گمراهی)
۸- اکنون که در زمان پیری همنشینی با یوسف التیامم میدهد، به خاطر شکیبایی در کلبه اندوههای فراق است.
۹- و چون حافظ سحرخیزی و آشتیجویی با جهان را از پادشاهی انس با قرآن یافتهام(خانلری: هبچ حافظ نکند در خم محراب فلک/ این تنعم که من از دولت قرآن کردم)
۱۰- اگر در مجلس غزلسرایان صدرنشین و سرآمد هستم، جای تعجب نیست چون سالها خدمتگزار صاحب دیوان یعنی وزیر بزرگ بودهام(ایهام: صاحب دیوان یعنی خداوند با توجه به لسان الغیب بودن حافظ)
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۸:
ممعشوق من! آنگاه که مرا میبینی هر لحظه دردم فزونتر میشود و میلم به وصال هر لحظه با دیدنت بیشتر(خانلری: در دم زیادت میکنی دردم)
۲- از سر و سامان من عاشق هیچ نمیپرسی؟ نمیدانم در جستجوی چه هستی. برای مداوای درد فراق هیچ تلاشی نمیکنی مگر درد فزاینده مرا نمیدانی؟!
۳- روا نیست مرا بر خاک، خوار و نزار باقی گذاری و بروی. بر من گذری کن و تفقدی کن تا جان فدای خاک راهت کنم(خانلری: بنشانی مرا بر خاک و بگذاری)
۴- تا بدنم خاک نشده است، دست از دامن تو و عشق آتشینت برنمیدارم، پس از آن نیز که از خاک گورم عبور کنی، غبارم دامنت را خواهد گرفت(تمرکز جاودانه عشق، ر.ک. چرا عشق؟ ۸)
۵- از غم عشق تو نفسم بند آمد تا کی این وعده و فریب؟! مرا هلاک کردی و نمیپذیری؟!(خانلری: دم میدمی)
۶- یک شب در تاریکی زلفان سیاهت، در جستجوی دل گم شدهام بودم، وانگهی چشم به رخسار تو دوختم و جام هلالی(رخسار یا ابروی هلالی یار)سر کشیدم.
۷- ناگاه تو را در آغوش کشیدم و گیسوانت تاب و شکنی زیبا برداشت آنکاه لب بر لب تو نهادم و همه وجودم را فدای تو کردم.
۸- تو با حافظ به حال خوش برس و به رقیب بگو از ناراحتی جان دهد. آری آنگاه که از تو گرمای عشق را حس میکنم، چه پروا و هراسی از سخنان دلسرد کننده رقیب دارم؟!
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، سهشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۷:
آشکارا و بیپرده میگویم و از سخن خویش خرسندم؛ بندگی عشق میکنم و از دو جهان رها و آزاد هستم.
۲- پرنده بوستان بهشتم چگونه شرح جدایی دهم از آن وطن امن؟ و اینکه چگونه در این جهان پر از دام و بلا افتادهام؟!(همان ناله نی بریده شده که ادبیات عرفانی از آن مشحون است: پیش ز زندان جهان با تو بدم من همگی/کاش بر این دامگهم هیچ نبودی گذری. دیوان شمس)
۳-فرشتهای ساکن کوی قدس بودم، آدم با گناه نخستین مرا به این ویرانسرا آورد(خرابآباد: متناقضنما- ایهام: کل بیت زبان حال ابلیس ر.ک.مقاله زبان حال ابلیس در بیتی از حافظ.سجاد آیدانلو. نشریه پژوهشهای ادبعرفانی پاییز ۱۳۹۷-۳۸)
۴- سایه درخت بهشت، دلبری حوریان و کنار حوض کوثر را به شوق کوی تو فراموش کردم.
۵- بر صحیفه دلم جز الف که یادآور قامت زیبای توست نوشته نیست. آری حرف دیگری استادم به من نیاموخت(الف کنایه از آستان احدیت، رمز رهایی از تعلقات و منشا همه حروف-چند نسخه: یار)
۶- ستاره اقبالم را هیچ منجمی نشناخت. خدایا از مادر دهر با کدام طالع به جهان آمدهام؟(خاص بودن روح خداجوی)پیوند به وبگاه بیرونی
۷- از آن زمان که بنده درگاه میکده عشق شدم هر لحظه غمی جدید به من تبریک میگوید(غم عشق، زاینده و شیرین است و عاشق درمانش را نمیخواهد)
۸- مردمک چشمم پیوسته خون دل میخورد و این اندوه بیپایان سزاوار من است که دل به فرزند دلبند آدمیان دادهام(خانلری:میخورد خون دلم مردمک چشم و سزاست)
۹- معشوق من چهره حافظ را با زلفهای زیبایت از اشک پاک کن وگرنه این سیل پیاپی اساس هستیام را خواهد برد.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۷ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۷:
فاش میگویم و از گفته خود دلشادم:
بنده عشقم و از هر دوجهان آزادم(۳۱۷)
آشکارا و بیپرده میگویم و از سخن خویش خرسندم؛ بندگی عشق میکنم و از دو جهان رها و آزاد هستم.
۲- پرنده بوستان بهشتم چگونه شرح جدایی دهم از آن وطن امن؟ و اینکه چگونه در این جهان پر از دام و بلا افتادهام؟!(همان ناله نی بریده شده که ادبیات عرفانی از آن مشحون است: پیش ز زندان جهان با تو بدم من همگی/کاش بر این دامگهم هیچ نبودی گذری. دیوان شمس)
۳-فرشتهای ساکن کوی قدس بودم، آدم با گناه نخستین مرا به این ویرانسرا آورد(خرابآباد: متناقضنما- ایهام: کل بیت زبان حال ابلیس ر.ک.مقاله زبان حال ابلیس در بیتی از حافظ.سجاد آیدانلو. نشریه پژوهشهای ادبعرفانی پاییز ۱۳۹۷-۳۸)
۴- سایه درخت بهشت، دلبری حوریان و کنار حوض کوثر را به شوق کوی تو فراموش کردم.
۵- بر صحیفه دلم جز الف که یادآور قامت زیبای توست نوشته نیست. آری حرف دیگری استادم به من نیاموخت(الف کنایه از آستان احدیت، رمز رهایی از تعلقات و منشا همه حروف-چند نسخه: یار)
۶- ستاره اقبالم را هیچ منجمی نشناخت. خدایا از مادر دهر با کدام طالع به جهان آمدهام؟(خاص بودن روح خداجوی)
۷- از آن زمان که بنده درگاه میکده عشق شدم هر لحظه غمی جدید به من تبریک میگوید(غم عشق، زاینده و شیرین است و عاشق درمانش را نمیخواهد)
۸- مردمک چشمم پیوسته خون دل میخورد و این اندوه بیپایان سزاوار من است که دل به فرزند دلبند آدمیان دادهام(خانلری:میخورد خون دلم مردمک چشم و سزاست)
۹- معشوق من چهره حافظ را با زلفهای زیبایت از اشک پاک کن وگرنه این سیل پیاپی اساس هستیام را خواهد برد.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، سهشنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۰۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۶:
معشوق زیبای من موهای دلکشت را به باد نسپار، تا وجودم را به باد نیستی ندهی. کرشمه و ناز را بنیاد نیفکن که بنیانم را از جا میکند(خانلری: ناز بنیاد منه تا نبری بنیادم)
۲- با همه همپیاله نشو، تا خون دل نخورم. از عشق دیرینم رو نگردان، تا فریادم به فلک نرسد(خانلری:با دگران)
۳-زلفانت را تاب نده، تا اینگونه اسیرت نشوم، طره موهایت را پیچ نده تا جانم را به باد نیستی ندهی.
۴- یار بیگانگان عشق نشو، تا از خودبیخود نشوم. غمخوار بیگانگان نباش تا ناشاد نباشم.
۵-فقط چهره دلگشایت را برایم آشکار کن! تا از لطافت گل بینیاز شوم و قامت موزونت را نشانم بده تا از سرو فارغ شوم!
۶-در هر مجلسی چون شمع چهرهافروزی نکن وگرنه جانمان را آتش زدهای و تا در یاد توام یاد دیگران نکن!
(بیت اضافه خانلری: چون فلک سیر مکن تا نکشی حافظ را/ رام شو، تا بدهد طالع فرخ، دادم)
۷- با زیبایی و دلبری در شهر، شهره نشو تا از رشگ دیوانهوار سر به کوه نزنم! شورانگیزی شیرین را بکار نیاور، تا چون فرهاد ناکام و کشته عشق نشوم.(خانلری: ۷ بیت اول، که خطاب یک عاشق غیور به معشوق است با ستاره از ابیات بعد که مدحی است جدا شدهاند)
۸- بر من بیچاره عشق دلسوزی کن و فریادرسم باش تا به وزیر سلیمان آصف برخیا(ایهام به جلال الدین توران شاه وزیر شاه شجاع)فریاد دادخواهیام نرسد.
۹- هرگز مباد که حافظ از ستمهایت روی گردانت. من از روزی که اسیر عشقت شدهام رها و آرامم(و دارای حال خوش)
- تضمین غزل معروف سعدی: من از آن روز که در بند توام آزادم/پادشاهم چو به دست تو اسیر افتادم. و معنای غزل ۴۰سعدی: غلام دولت آنم که پای بند یکیاست/ به جانبی متعلق شد از هزار برست.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۶:
معشوق زیبای من موهای دلکشت را به باد نسپار، تا وجودم را به باد نیستی ندهی. کرشمه و ناز را بنیاد نیفکن که بنیانم را از جا میکند(خانلری: ناز بنیاد منه تا نبری بنیادم)
۲- با همه همپیاله نشو، تا خون دل نخورم. از عشق دیرینم رو نگردان، تا فریادم به فلک نرسد(خانلری:با دگران)
۳-زلفانت را تاب نده، تا اینگونه اسیرت نشوم، طره موهایت را پیچ نده تا جانم را به باد نیستی ندهی.
۴- یار بیگانگان عشق نشو، تا از خودبیخود نشوم. غمخوار بیگانگان نباش تا ناشاد نباشم.
۵-فقط چهره دلگشایت را برایم آشکار کن! تا از لطافت گل بینیاز شوم و قامت موزونت را نشانم بده تا از سرو فارغ شوم!
۶-در هر مجلسی چون شمع چهرهافروزی نکن وگرنه جانمان را آتش زدهای و تا در یاد توام یاد دیگران نکن!
(بیت اضافه خانلری: چون فلک سیر مکن تا نکشی حافظ را/ رام شو، تا بدهد طالع فرخ، دادم)
۷- با زیبایی و دلبری در شهر، شهره نشو تا از رشگ دیوانهوار سر به کوه نزنم! شورانگیزی شیرین را بکار نیاور، تا چون فرهاد ناکام و کشته عشق نشوم.(خانلری: ۷ بیت اول، که خطاب یک عاشق غیور به معشوق است با ستاره از ابیات بعد که مدحی است جدا شدهاند)
۸- بر من بیچاره عشق دلسوزی کن و فریادرسم باش تا به وزیر سلیمان آصف برخیا(ایهام به جلال الدین توران شاه وزیر شاه شجاع)فریاد دادخواهیام نرسد.
۹- هرگز مباد که حافظ از ستمهایت روی گردانت. من از روزی که اسیر عشقت شدهام رها و آرامم(و دارای حال خوش)
- تضمین غزل معروف سعدی: من از آن روز که در بند توام آزادم/پادشاهم چو به دست تو اسیر افتادم. و معنای غزل ۴۰سعدی: غلام دولت آنم که پای بند یکیاست/ به جانبی متعلق شد از هزار برست.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۳۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۵:
دلبر زیبا! بیا و بگو که از عشق تو چه فایدهای بردهام؟ غیر از اینکه دانش و دینم هم از دستم رفته است!
۲-گرچه غم عشق دستاورد زندگیام را به باد فنا داده است، اما سوگند به خاک پای با ارزشت که پیمان عشق را نشکستم.(بر باد دادن سرمایه ها، ویرانی و ساختن دوباره کار عشق است- تمرکز دائمی)
۳- اگر چه مانند ذرهای ناچیزم، اما بنگر که در پادشاهی عشق و هواداری چهره زیبایت چگونه به خورشید رسیدم(ایهام:خورشید رویت- خورشید حقیقت- اشاره به آیین مهرپرستی و میترائیسم در ایران باستان)
۴- اکنون برایم شراب بیاور که در مدت عمرم، یک لحظه از روی آسایش برای خوشگذرانی ننشستهام.
۵- اگر درد عشق را نچشیدهای و از هشیاران هستی پند و نصیحت خود را به خاک نینداز که من مست عشقم و نمیشنوم.
۶- آری چگونه در برابر معشوق سر از خجالت بردارم؟! که خدمت شایستهای انجام ندادهام.
۷- حافظ در این عشق سوخت، اما آن یار مهربان مرهمی نفرستاد تا خاطر زخمیاش را التیام بخشد!
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۳۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۴:
دیشب(ایهام به زمان صفر؛ آغاز آفرینش- عشق ازلی) از چشمان خمار تو چنان سرگشته بودم که از دست رفته بودم، ولی شهد لبهای شیرینت به فریادم رسید و در خیالم زنده بودن را تصور کردم(ایهام: ۱- از لبت جان حاصل میشد۲- لبت را جان تصور کردم ۳- لبت این گمان را در من ایجاد کرد که هنوز جان دارم)
۲- دیرگاهی است که بر سبزه لبانت که چون خطی از مشک است، عاشق شدهام. آری جامی هلالی است که مدتهاست مستم کرده است.
۳- از پایبندی به عشقت این نکته خوشایند است که با بیدادهای عشق، دست از شوق و طلب برنداشتم(وادی طلب. مرید به هیچ ابتلا و امتحان از قدم طلب فروننشیند. مرصادالعباد، ۲۶۵)
۴- از من ساکن میخانه عشق، دیگر صلاح و تقوا انتظار نداشته باش! که تا زندهام کمر به خدمت رندان بستهام.
۵- چه راه پر غوغایی است عشق! پس از مرگ نیز خطرهای وادی عشق در کمین است. نگو که با مرگ رهایی مییابم(شوق عشق در جان است و جاودانه- به ظاهر بلا و در باطن شوق و حال خوش)
۶- پس از این از تیری که حسود از روی نادرستی انداخته است نمیهراسم، زیرا به دیدار معشوق کمان ابروی خود رسیدهام(ایهام: سرزنشها پس از رسیدن به حال خوش، بیاثر است)
۷- آری بوسه از لبانت که چون صندوق جواهرات است، برایم گوارا و سهم من است، زیرا در فراق و ستمهای عشق پیمان وفا را نشکستم.
۸- معشوق که در دلبری چون جنگجویی گستاخ بود دلم را غارت کرد و رفت. وای اگر مهربانی پادشاه دستگیرم نشود(طنز و حسن طلب)
۹- گرچه در دانش رتبهام به فلک رسیده بود، ولی اندوه عشق قد شمشادت مرا فرود آورد.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۳۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۳:
ساقی شراب و آورنده حال خوش، بازگرد که مشتاق خدمتگزاریات هستم و برای خدمتگزاری و تمرکز بر تو اشتیاق شدید دارم. آری دعاگوی این پادشاهیام(پادشاهی حال خوش)
۲- در آنجا که جام شرابت، فروغ خوشبختی دارد، راه بیرون آمدن از تاریکی سرگردانیام را به من نشان بده!
۳- گرچه در دریای گناه از صد جهت فرو رفتهام، ولی تا آگاه شدم از عشق مستحق بخشایش و لطفم(ایهام: آشنا به معنای شنا کردن)
۴- ای خردمند رندی و بدنامی را بر من خرده نگیر! سرنوشت من از دیوان تقدیر همین بوده است.
۵- شراب بیخودی سرکش! که عاشقی به تلاش و اختیار آدمی نیست، بلکه میراثی است از سرشت آدمی از روز ازل.(غزالی: فعل بنده نه مثل فعل حق اختراع است و نه مثل فعل درخت، ناشی از اضطرار بلکه چیزی است میان این دو. این را کسب مینامند. کیمیای سعادت، ۲، ۵۳۵)
۶- در طول عمرم هیچگاه سفر نکردم، اما عشق دیدن تو، مرا مشتاق غربت کرده است.
۷- و برای این سفر از دریا و کوه باید عبور کنم. ای خضر مبارکقدم! به همتم برای دیدن یار، یاری برسان.(یادآور داستان خضر و موسی در قرآن در سوره کهف/۶۵)
۸- آری گرچه از درگاه پادشاهیات دور هستم، اما جان و دلم مقیم حضور و درگاه توست.
۹- حافظ در برابر چشم تو میخواهد جان دهد. در این خیال شیرینم اگر عمر مهلت دهد(پارادوکس: مهلت عمر را برای زیستن میخواهند ولی اینجا برای مردن- خواهد سپرد فعل مستقبل نیست فعل تام است، قصد دارد.شرح شوق، ۳۱۲۸)
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۲:
مژده باد که سلامتی و آرامش در "ذیسلم"(کنایه از شیراز)فرود آمد. ستایش ویژه خداست، برای شناسای نعمتهای خداوند.
۲- آنکه مژده این پیروزی را آورد کجاست؟ تا جانم را چون طلا ونقره(ایهام: جان را افزون بر طلا و نقره) در پایش بریزم.
۳- با بازگشت پیروزمندانه شاه به این منزل جدید و بدیع، دشمنش قصد رفتن به سوی مرگ دارد و راهی بجز نیستی ندارد.
۴- آنکه پیمان دوستی شکند، زار ونزار خواهد شد. همانا پیمانها در نزد خردمندان امانت است(متنبی: و بینا لو رعیتم ذاک معرفه/ان المعارف فی اهل النهی ذمم. و میان ما اگر رعایت کنید، آشنایی است/ همانا آشناییها نزد ارباب خرد در حکم پیمان است)
۵- آری پیمان شکن(دشمن شاه) از ابر آرزو وسعت و بخشایش میخواست، اما اشکارا جز اندوه و حرمان نصیبی نداشت.
۶- همانا دشمن پیمان شکن او به نیل اندوه و درد افتاد و آسمان با ریشخند گفت: پشیمانی اکنون سودی ندارد(اقتباس از یونس/۹۰ و ۹۱ الان و قد عصیت قبل و کنت من المغسدین)
۷- آنگاه که ساقی یاری زیبارو و رازدار(ایهام: آشنای عالم راز) باشد هم حافظ شراب خورد، هم شیخ و فقیه.
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۳ ماه قبل، سهشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۰ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۳:
نگاه زندگی با حرکت تند یا آهسته؟
-افسوس که نامه جوانی طی شد
وآن تازه بهار زندگانی دی شد
وآن مرغ طرب که نام او بود شبابفریاد ندانم که کی آمد و کی شد؟!
-مدت جوانی زمان خواندن پرنده خوشنواست .
جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزهگر دهر چنین جام لطیف
میسازد و باز بر زمین میزندش
-بر زمین زدن کوزه هنگام مرگ پس از سالیان طولانی عمر
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
دردِه تو به کاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزهگران کوزه شویم
-کوزه شدن در کارگاه کوزه گران پس ز سالیان طولانی عمر
چون ابر به نوروز رخِ لاله بِشُسْت
برخیز و به جامِ باده کن عزمِ دُرُسْت
کاین سبزه که امروز تماشاگهِ توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رُسْت
-سبزه روییده از خاک پس از سالیان عمر از خاک ما می رویند
2-یک چند به کودکی به استاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
-بر باد شدن: پس از هزاران سال اجزای بدن ما درهوا معلق میشود همان طور که اکنون اجزای پدرانمان چنین است
خیام نیشابوری
3- ...ابراهیم ادهم بر تخت نشست متفکر و متحیّر و اندوهگین. ارکان دولت هر یکی بر جایگاه خویش ایستادند. غلامان صف کشیدند، و بار عام دادند. ناگاه مردی با هیبت از در درآمد. چنانکه هیچ کس را از حشم و خدم زهره نبود که گوید تو کیستی؟ جمله را زبانها به گلو فروشد همچنان میآمد تا پیش تخت ابراهیم. گفت: چه میخواهی؟گفت: در این رباط فرو میآیم.گفت: این رباط نیست. سرای من است! تو دیوانهای.گفت: این سرای پیش از این از آن که بود؟گفت: از آن پدرم.گفت: پیش از آن؟گفت: از آن پدر پدرم.گفت: پیش از آن؟گفت: از آن فلان کس...گفت: همه کجا شدند؟گفت: برفتند و بمردند.گفت: پس نه رباط این بود که یکی میآید و یکی میگذرد؟این بگفت و ناپدید شد، و او خضر بود علیهالسّلام. سوز و آتش جان ابراهیم زیاده شد و دردش بر درد بیفزود.(تذکره الاولیاء)
نگاه ما به زندگی نگاه به یک نمایش با حرکت آهسته( نگاه عرَضی) است،اما نگاه ازلی( مخصوص خداوند و فرازمانیان) تماشا کردن( درک حضور و گواهی دادن ) نمایش با حرکت تند( نگاه طولی از خداوند به جهان) است.
خواجه عبدالله انصاری:به کودکی پستی و به جوانی مستی و در پیری سستی، اندیشه کن ای مسکین، که خدا را کی پرستی؟*
قولی به سر زبان خود بربستی
صد خانه پر از بتان یکی نشکستی
گفتی که به یک قول شهادت رستم
فردات کند خمار کامشب مستی(موعظه سوم)
*کودکی و جوانی و پیری در یک نگاه تند به زندگی.
دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۳ ماه قبل، سهشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۰۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۵:
نگاه زندگی با حرکت تند یا آهسته؟
-افسوس که نامه جوانی طی شد
وآن تازه بهار زندگانی دی شد
وآن مرغ طرب که نام او بود شبابفریاد ندانم که کی آمد و کی شد؟!
-مدت جوانی زمان خواندن پرنده خوشنواست .
جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزهگر دهر چنین جام لطیف
میسازد و باز بر زمین میزندش
-بر زمین زدن کوزه هنگام مرگ پس از سالیان طولانی عمر
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
دردِه تو به کاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزهگران کوزه شویم
-کوزه شدن در کارگاه کوزه گران پس ز سالیان طولانی عمر
چون ابر به نوروز رخِ لاله بِشُسْت
برخیز و به جامِ باده کن عزمِ دُرُسْت
کاین سبزه که امروز تماشاگهِ توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رُسْت
-سبزه روییده از خاک پس از سالیان عمر از خاک ما می رویند
2-یک چند به کودکی به استاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
-بر باد شدن: پس از هزاران سال اجزای بدن ما درهوا معلق میشود همان طور که اکنون اجزای پدرانمان چنین است
خیام نیشابوری
3- ...ابراهیم ادهم بر تخت نشست متفکر و متحیّر و اندوهگین. ارکان دولت هر یکی بر جایگاه خویش ایستادند. غلامان صف کشیدند، و بار عام دادند. ناگاه مردی با هیبت از در درآمد. چنانکه هیچ کس را از حشم و خدم زهره نبود که گوید تو کیستی؟ جمله را زبانها به گلو فروشد همچنان میآمد تا پیش تخت ابراهیم. گفت: چه میخواهی؟گفت: در این رباط فرو میآیم.گفت: این رباط نیست. سرای من است! تو دیوانهای.گفت: این سرای پیش از این از آن که بود؟گفت: از آن پدرم.گفت: پیش از آن؟گفت: از آن پدر پدرم.گفت: پیش از آن؟گفت: از آن فلان کس...گفت: همه کجا شدند؟گفت: برفتند و بمردند.گفت: پس نه رباط این بود که یکی میآید و یکی میگذرد؟این بگفت و ناپدید شد، و او خضر بود علیهالسّلام. سوز و آتش جان ابراهیم زیاده شد و دردش بر درد بیفزود.(تذکره الاولیاء)
نگاه ما به زندگی نگاه به یک نمایش با حرکت آهسته( نگاه عرَضی) است،اما نگاه ازلی( مخصوص خداوند و فرازمانیان) تماشا کردن( درک حضور و گواهی دادن ) نمایش با حرکت تند( نگاه طولی از خداوند به جهان) است.
خواجه عبدالله انصاری:به کودکی پستی و به جوانی مستی و در پیری سستی، اندیشه کن ای مسکین، که خدا را کی پرستی؟*
قولی به سر زبان خود بربستی
صد خانه پر از بتان یکی نشکستی
گفتی که به یک قول شهادت رستم
فردات کند خمار کامشب مستی(موعظه سوم)
*کودکی و جوانی و پیری در یک نگاه تند به زندگی.
دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح
دکتر صحافیان در ۲ روز قبل، شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۷: