دلم دارد به چین کاکلش سد گونه حیرانی
به عالم هیچکس یارب نیفتد در پریشانی
ز ما سد جان نمیگیری که دشنامی دهی ز آن لب
به سودای سبکروحان مکن چندین گرانجانی
چوکان در سینه دارم رخنهها از تیغ بدخویی
ز پیکانهای خون آلود او پر لعل پیکانی
به سد جان گرامی آن لب دلجوست ارزنده
عجب لعلیست پر قیمت به صاحب باد ارزانی
بر آنم تا برآید جان و از غم وارهانم دل
ولی بی تیغ جانان بر نمیآید به آسانی
فغان کز آتش غم استخوانم گشت خاکستر
نماند آنهم که میکردم سگش را برگ مهمانی
منم زان یوسف گل پیرهن نومید افتاده
حزین در گوشهٔ بیت الحزن چون پیر کنعانی
ز دور چرخ دولابی به چاه غم فرورفته
ز احکام قضای آسمانی گشته زندانی
بهار و هرکسی با لاله رخساری به گلزاری
من و داغ دل و کنج فراق و سد پشیمانی
به روی لاله در صحرا غزالان در قدح نوشی
به بوی غنچه در گلشن هزاران در غزلخوانی
حریم دشت گشت از سبزهٔ ترکان فیروزه
چمن گردید از گلنار پر یاقوت رمانی
ز گل گلهای آتشناک سر بر زد ز هر جانب
عیان شد باغ را داغی که بر دل بود پنهانی
ادیم خاک عطر آمیز گردید از سهیل گل
حریم و بوستان گشت از چراغ لاله نورانی
نفیر ناله بلبل بلند آوازه شد هر سو
به تخت بوستان زد گل دگر ره کوس سلطانی
سر پیوسته دارد با عصا در بوستان نرگس
مگر بر درگه گل نصب کردندش به دربانی
نمیدانم که پیک باد صبحی از کجا آمد
که پیشش سبزه و گل بر زمین سودند پیشانی
مگر آمد ز درگاه شریف آسمان قدری
که دارد خاک راهش سد شرف بر تاج سلطانی
امام انس و جن ، شاه ولایت ، سرور غالب
که می زیبد گدای آستانش را سلیمانی
اگر در بیشهٔ گردن ز صیت عدل او باشد
اسد در هم دراند ثور را چون گاو قربانی
نسیمی کز حریم روضهاش آید عجب نبود
اگر بخشد به طفلان نباتی روح حیوانی
ز راح روح بخش مهر او خصم است بیبهره
بلی کی بهره (ور) باشد جماد از روح انسانی
به سلطانی نشان مهرش، اگر آباد خواهی دل
که بی والی چو باشد ملک رو آرد به ویرانی
دل سخت عدو خون میشود از تاب شمشیرش
شعاع مهر ساز سنگ را لعل بدخشانی
اگر یابد خبر از ریزش دست گهر بارش
صدف دیگر ندارد کاسه پیش ابر نیسانی
کجا کان لاف بخشش با کف جودش تواند زد
چه داند رسم لطف و شیوه بخشش قهستانی
عجب نبود که دارد گرگ پاس گلهاش چون سگ
اگر سگبان درگاهش کند آهنگ سلطانی
به روز رزم اگر سازد علم تیغ درخشان را
دواند بر سر خصم سیهدل رخش جولانی
نهد رو در بیابان گریز از تاب شمشیرش
چنان کز شعله آتش رمد غول بیابانی
شها در شیوه مدحت سرایی آن فسون سازم
که چون ره آورد هاروت فکرم در فسون خوانی
به افسون سخن بندم زبان نکته گیری را
که خود را بینظیر عصر داند در سخندانی
نیم آنکس که دزدم گوهر مضمون مردم را
چو بحر طبع دربار آورم در گوهر افشانی
به ملک نظم بعضی میکنند از خسروی دعوی
که شعر شاعران کهنه را سازند دیوانی
سراسر دزد ناشاعر تمامی پیش خود برپا
برابر مونس خاطر پس سر دشمن جانی
جمادی چند اما کوه دانش پیش خود هر یک
نشسته گوش بر آواز چون دزدان تالانی
که در دم بر تو خوانند از طریق خود پسندیها
چو مضمونی ز نظم خود بر آن سنگین دلان خوانی
ز کافر ماجرایی طبعشان را کی قبول افتد
اگر خوانی بران ناقابلان آیات قرآنی
از آن دزدان ناموزون بی انصاف ناشاعر
شد آن مقدارها بیقدر آیین سخندانی
که هر جا سحر ساز نکته پردازیست در عالم
ز عریانی بود در جامه رندان چوپانی
دلا وحشی صفت یک حرف بشنود در لباس از من
مکش سر در گریبان غم از اندوه عریانی
ببین آب روان را با وجود آن روان بخشی
که از عریان تنی میلرزد از باد زمستانی
خوش آن کو بر در دونان نریزد آبروی خود
به کنج فقر اگر جانش برون آید ز بی نانی
زبان خامه را کوتاه سازم از سر نامه
که در عرض شکایاتم حکایت گشت طولانی
الاهی تا مه نوکشتی خود را نگون بیند
درین دریا که از توفان دورش نوح شد فانی
خسی کز بهر مهرت در کناری میکشد خود را
چو کشتی باد سرگردان در این دریای توفانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش علی (ع) به توصیف مقام و ویژگیهای او میپردازد. شاعر با بیان عشق و حیرت نسبت به او، از درد و غم ناشی از فراق و پریشانی در دل خود سخن میگوید. او به زیبایی و ارزشمند بودن علی (ع) اشاره میکند و از رحمت و بخشش او یاد میکند که حتی دشمنان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. در ادامه، شاعر به فخر و عظمت وجود علی (ع) به عنوان رهبری نمونه از عدالت و مهربانی میپردازد و در نهایت، بر یگانگی و اصالت شعر خود تأکید میکند. او احساسات و اندیشههایش را به صورت زیبا و هنرمندانه بیان کرده و از کاریزما و عظمت علی (ع) به عنوان امیر مؤمنان تجلیل میکند.
هوش مصنوعی: دل من به خاطر زیبایی موهای چیندارش به شدت پریشان و حیران است. ای خدا، هیچکس در این دنیای پُر مشغله و سردرگمی دچار این پریشانی نشود.
هوش مصنوعی: تو از ما جان نمیگیری که بخواهی به خاطر بیاحترامی به من دشنامی بدهی، پس از روی آرزوی دنیا و مداحی سبکروحان، اینقدر خود را به زحمت نینداز.
هوش مصنوعی: در دل من زخمهای زیادی وجود دارد که ناشی از تیرهای بدخواهی او است؛ تیرهایی که به رنگ خون درآمده و من را به درد آوردهاند.
هوش مصنوعی: لب دلجو، که به معنای لب زیبا و بانشاط است، برای جان عزیز من ارزش و بهایی والاتر از هر چیزی دارد. عجب این است که این دندان زیبا، مانند لعل گرانبها، به کسی که خود دارای فضائل فراوان است، تعلق دارد.
هوش مصنوعی: من در تلاش هستم که جانم آزاد شود و از غم رهایی یابد، اما بدون عشق و محبت معشوق، این کار آسان نیست.
هوش مصنوعی: از شدت غم و اندوه، بدنم به حالت خاکستر تبدیل شده است؛ حتی آنچه را که قبلاً به آن دل خوش بودم و به آن افتخار میکردم، اکنون بیاهمیت و بیفایده شده است.
هوش مصنوعی: من همان یوسفی هستم که گلهای زیبای زندگیام را از دست دادهام و اکنون در حالت ناامیدی و غم، در گوشهای از خانه غم نشستهام، شبیه به پیرمرد کنعانی (یعنی یعقوب که از فراق یوسفش غمگین بود).
هوش مصنوعی: به دلیل گردش طبیعت و زمان، در درون چاه غم گرفتار شدهام و به خاطر قوانین و تقدیر آسمانی، به حالتی زندانی درآمدهام.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی و جوانی لاله (گل معروف) اشاره میکند که نشانهای از بهار و شادابی است. اما او خود در دلتنگی و فراق به سر میبرد و با حسرت از پشیمانی سخن میگوید.
هوش مصنوعی: در صحرا، غزالان به خاطر زیبایی لالهها شراب مینوشند و در باغ، هزاران نفر به خاطر عطر غنچهها در حال خواندن غزل هستند.
هوش مصنوعی: حریم دشت بهواسطهٔ سبزهها و گیاهان سرسبز ترکانی زیبا شده و چمن به دلیل گلهای سرخ مانند یاقوت، رنگارنگ و زینتبخش شده است.
هوش مصنوعی: از میان گلهای آتشین، گل زیبایی سر برآورده و از هر سو، داغی که بر دل پنهان بود، در باغ عیان شده است.
هوش مصنوعی: زمین باعطر دلانگیزی پوشیده شده است و درختان و گلها، مانند حریم و باغی زیبا، از روشنی گل لاله که به وسیلهٔ ستاره سهیل است، روشن شدهاند.
هوش مصنوعی: صدای نالهی بلبل توانمند در همهجا پخش شد و در باغ به گل خبر داد که گل دیگری به مقام سلطنت رسید.
هوش مصنوعی: شخصی که با عصا در باغ نرگس میگردد، بهدلیل مقام و منزلتش در درگاه گل (یعنی مقام بلند و خاص خود)، انگار به عنوان دربان یا نگهبان تعیین شده است.
هوش مصنوعی: نمیدانم پیک صبح (باد صبح) از کجا آمده که سبزهها و گلها در برابر او به نشانهٔ احترام و سر جود پیشانی بر زمین گذاشتهاند.
هوش مصنوعی: گویا از درگاه مقدس آسمان، شخصیت بزرگی آمده است که خاک زیر پای او، ارزش و منزلتی بالاتر از تاج سلطنت دارد.
هوش مصنوعی: علی (ع) که امام انسانها و جنها و پادشاه سرپرستی عالم هستی است، شایسته است گدای درگاهش مانند سلیمان (بزرگترین نبی و پادشاه) محسوب شود.
هوش مصنوعی: اگر صدای عدالت او در جنگل بپیچد، حتی شیر که نماد قدرت است، مانند گاوی که برای قربانی آماده شده، به راحتی تسلیم میشود.
هوش مصنوعی: اگر نسیمی از سمت حریم بهشت او بیاید، تعجبی ندارد که این نسیم به بچهگیاهان حیات و روحی شبیه به حیوانات بدهد.
هوش مصنوعی: محبت و مهر علی (ع) چنان روحبخش است که اگر کسی از این محبت و ویژگیها بیبهره باشد، مانند موجودات بیروح است و چگونه میتواند از روح انسانی برخوردار شود.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی دل را آباد کنی، لازم است که تحت فرمان محبت او (علی) باشد؛ زیرا وقتی کشوری والی نداشته باشد، دچار ویرانی میشود.
هوش مصنوعی: دل دشمن از شدت ضربهٔ شمشیر علی (ع) آکنده از خشم و کینه میشود، همچنانکه نور مهر او سختی سنگ را به لعل بدخشان تبدیل میکند.
هوش مصنوعی: اگر کسی از ریختن و افتادن دانههای گرانبهای باران از آسمان آگاه شود، دیگر دلش نمیخواهد که صدفی دریا را برای پر کردن کاسهاش در نیسان (ماه بارانی) جستجو کند. در واقع، وقتی نعمتهای زیاد و ارزشمندی در دسترس باشد، نیازی به تلاش برای جستجوی چیزهای کوچک نخواهد بود.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است کسی در مورد بخشش حرف بزند و ادعای آن را داشته باشد، در حالی که نمیداند روش و آداب لطف و بخشش در قهستان (منطقهای معروف به بخشش و کرامت) چیست؟
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد که گرگ از گلهاش محافظت میکند، مثل سگی که اگر صاحبش به او فرمان دهد، به سوی سلطنت (قدرت) میرود.
هوش مصنوعی: در روز جنگ، اگر پرچم جنگی را به سمت دشمن بد ذات و تاریکدل به اهتزاز درآورد، بر سر او مانند اسب پرچمدار میتازد.
هوش مصنوعی: او (علی (ع)) در میدان جنگ، آنچنان از تاب شمشیرش میترساند که دشمنان مانند غولی که از شعله آتش فرار میکند، به بیابان میگریزند.
هوش مصنوعی: در مدح و ستایش تو، شیوهای را به کار میبندم که مثل هاروت، از طرف من فکری فریبنده برای ستایش کنم. هاروت یکی از فرشتگان در افسانههاست که به دلیل فریب انسانها به زمین فرود آمده است.
هوش مصنوعی: با هنر سخن، به بیانهایی جالب و عمیق میپردازم که شخصی را که خود را در سخنوری بینظیر میداند، تحت تأثیر قرار دهم.
هوش مصنوعی: نیم آن کس که دزدیدهام، کسی است که مضامین زیبا و ارزشمند مردم را به دست آوردهام؛ همچون دریایی از خلاقیت که میتوانم در بیان خود، آنها را به نمایش بگذارم.
هوش مصنوعی: برخی از شاعران ادعا میکنند که در زمینه نظم و شعر به مقام والایی دست یافته و میخواهند اشعار قدیمی شاعران را جمعآوری کرده و به شکل یک دیوان درآورند.
هوش مصنوعی: تمامی دزدها که شاعر نیستند، در کنار هم گرد آمدهاند و به خاطر علاقه و دوستی کنار هم نشستهاند، اما در دل به یاران خود خیانت میکنند.
هوش مصنوعی: چندین سال گذشته، اما در کوه دانش هر یک از آنها مانند دزدانِ تبهکار، منتظر شنیدن خبر یا پیامی هستند.
هوش مصنوعی: اگر از روی خودپسندی برای سنگدلانی که به حقایق توجهی ندارند، بخوانی، فقط به خودی خود ارزش دارد و نمیتواند تأثیری بر آنان بگذارد.
هوش مصنوعی: طبع و ذهن کافران، رویدادها و داستانهایی که از آنها بهدست آمده، هرگز نمیتواند قبول کند که اگر آیات قرآن، که ارزش و مقام بالایی دارند، بر این افراد کمارزش خوانده شود.
هوش مصنوعی: از آن دزدان نامناسب و بیانصاف، یکی شاعر نشده و آن وعدهها و ارزشها در سخن گفتن بیاهمیت شده است.
هوش مصنوعی: هر جا که جادو و سحر بر افکار و اندیشهها اثر میگذارد، در دنیا، عریانی و بیپردهگی وجود دارد، مثل رندان (افتادهها) و چوپانانی که لباس معمولی دارند.
هوش مصنوعی: ای دل! وحشی، به خاطر یک حرف غمانگیز، خودت را در لباس غم نپوشان و سر در گریبان نبر، زیرا اندوه ناشی از عریان بودن را تحمل نکن.
هوش مصنوعی: آب روان را ببین که با وجود سرما و باد زمستانی، همچنان در حال حرکت است، اما انسان عریان از سرما میلرزد و ناتوان است.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در برابر افراد پست و بیقدر، آبرو و حیثیت خود را خرج نمیکند و در گوشهی فقر زندگی میکند، حتی اگر جانش به خاطر نداشتن نان در خطر باشد.
هوش مصنوعی: خامه (قلم) را از نوشتن شکایتهایم که بسیار طولانی شده است، کوتاه میکنم و دیگر نمیخواهم چیزی بنویسم.
هوش مصنوعی: خداوندا، اگر کسی مانند نوح که کشتیاش را در طوفان نجات داد، در این دریا دچار غرق شدن شود، چه بر من خواهد رفت.
هوش مصنوعی: من در کنار تو به خاطر محبتت به این حالت افتادهام که مانند کشتی سرگردانی در این دریای طوفانی، خود را به کناری میکشانم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ازو بی اندهی بگزین و شادی با تن آسانی
به تیمار جهان دل را چرا باید که بخسانی؟
ایا خوشتر ز جان و دل! همه رنج دل و جانی
به رنج تن شدم خرسند اگر دل را نرنجانی
شود بی جان تنم یکسر چو تو لختی بیازاری
تن از آزار جان پیچد تنم را زین قبل جانی؟
اگر چه جانی از انسی همیشه بر حذر باشد
[...]
نگارا ماه گردونی سوارا سرو بستانی
دل از دست خردمندان به ماه و سرو بِستانی
اگر گردون بود مرکب به طلعت ماه گردونی
وگر بستان بود مجلس به قامت سرو بستانی
به آن زلفین شورانگیز مشک اندوده زنجیری
[...]
مسلمانان، مسلمانان، مسلمانی، مسلمانی
از این آیینِ بیدینان، پشیمانی، پشیمانی
مسلمانی کنون اسمیست بر عرفی و عاداتی
دریغا، کو مسلمانی؟ دریغا، کو مسلمانی؟
فرو شد آفتابِ دین، برآمد روزِ بیدینان
[...]
زهی جاهت فریدونی ، زهی ملکت سلیمانی
به عون تو مسلم شد ز هر آفت مسلمانی
غلط گفتم ، خطا کردم، کجا آید به چشم اندر
تو را جاه فریدونی، تو را ملک سلیمانی؟
نجوید دهر جز از رسم تو آثار فرخنده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.