هزار شکر که بر مسند جهانبانی
نشست باز به دولت سکندر ثانی
ستون سقف فلک گشت رکن صحت شاه
و گرنه بود جهان مستعد ویرانی
سحاب فتنه بر آنگونه بسته بود تتق
که چرخ داشت مهیا کلاه بارانی
محیط حادثه آماده تلاطم بود
شکست در دلش آن موجهای توفانی
به شکل زلف بتان بود در گذر گه باد
سواد عالم هستی ز بس پریشانی
اگر بر آب شدی نقش صورت بشری
ز روی آب نرفتی ز فرط حیرانی
هزار اهرمن تیره بخت دست خلاف
دراز داشت پی خاتم سلیمانی
چو نان به دست گدا بود و زر به مشت لئیم
به دست خوف و رجا حبیب انسی و جانی
سخن ز لب نتوانست راه برد به گوش
ز بسکه روز جهان تیره بود و ظلمانی
ز تیره ابر مرض آفتاب گردون رخش
برون جهاند و جهان کرد جمله نورانی
پناه عافیت جمله در جمیع جهات
ضروری همه مانند حفظ یزدانی
فلک مطیع قضا قدرت قدر فرمان
که هر چه خواست به دو داشت ایزد ارزانی
ابوالمظفر تهماسب شاه آنکه ظفر
ستاده بر در اقبال او به دربانی
چو بار عام دهد از سران هفت اقلیم
تمام روی زمین پرشود ز پیشانی
فشاند از غضبش بر جهانیان دامن
رود به باد فنا خاک توده فانی
براق برق عنانیست حکم نافذ او
عنان او به کف امر و نهی قرآنی
به یک مشیمه تو گویی که پرورش یابند
رضای خاطر او با رضای ربانی
ز عهدهٔ کف جودش برون نیامد اگر
به جای ژاله گهر بارد ابر نیسانی
شود به کل گدایان زکات و حج واجب
کند چو دست کرم ریز او در افشانی
سخای اوست به نوعی که صورت نوعی
رسد مقارن دستش به جوهر کانی
دهند اگر به نباتات آب شمشیرش
همه شکافته سر بردمند و مرجانی
زهی سیاست عدلت چنانچه در کنفش
توان نمود به گرگ اعتماد چوپانی
به عرصهای که در آرند ثقل ذره به وزن
برند صورت عدل ترا به میزانی
فلک گزند نیارد اگر شود همه تیغ
بر آنکه حفظ تو او را نمود خفتانی
اگر ز حفظ تو یک پاسبان بود ننهد
فساد پا به سر چار سوی ارکانی
نفس که نیست به غیر از هوای موج پذیر
به جان خراشی خصم تو کرد سوهانی
اگر ز رأی تو شمعی به راه دیده نهند
به کتم غیب توان دید راز پنهانی
شها ستاره سپاها سپهر گشت بسی
که یافت چون تو کسی در خور جهانبانی
به دولت تو چنانست عهد تو محکم
که تا ابد نکند با تو سست پیمانی
غرض که کار جهان را گزیر نیست ز تو
تو خود دقایق این کار خوب میدانی
زبان ببند و به این اختصار کن وحشی
چه شد که هست لبت عاشق ثناخوانی
سخن دراز مکش این چه طول گفتار است
خوش است مدت اقبال شاه طولانی
همیشه تا کند این فعل انحراف مزاج
که آورد خلل اندر قوای انسانی
به جسم و جان تو آسیب و آفتی مرساد
ز حل و عقد خللهای انسی و جانی
جهان به ذات تو نازان چنانکه جسم به روح
همیشه تا که بود روح جسمی و جانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش شاه طهماسب نوشته شده و بیانگر شکرگزاری شاعر به خاطر حکومت اوست که مایه ثبات و آرامش در جهان شده است. شاعر به توصیف قدرت و عدالت شاه میپردازد و به طور خاص از حاکمیت او به عنوان پناهی مطمئن در برابر فتنهها و تلاطمهای جهانی یاد میکند. همچنین، اشاره میکند که وجود وی مانند نوری در تاریکیهاست و نقش کلیدی در ایجاد تعادل و امنیت دارد. شاعر در پایان با دعوت به اختصار، بیان میکند که درازگویی زمینهساز انحراف و آسیب خواهد بود و از این رو، تأکید بر اهمیت ثبات و اقبال در حکومت شاه دارد.
هوش مصنوعی: هزاران بار شکرگزارم که دوباره فردی مثل سکندر در مقام رهبری و فرمانروایی قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: ستون آسمان به عنوان پایهای برای سلامت پادشاهی در نظر گرفته شده است و اگر این حمایت وجود نداشت، جهان به راحتی میتوانست دچار نابودی شود.
هوش مصنوعی: فتنهها و مشکلات به قدری بر سر آن فرد (شاهطهماسب) سایه افکنده بود که آسمان (چرخ) آماده برای باران و طوفان بود، یعنی وضعیت به شدت ناپایدار و پرخطر بود.
هوش مصنوعی: محیط آن واقعه به شدت برای غوغا و طغیان آماده بود و به همین دلیل، در دل او (شاهطهماسب) موجهای پرهیاهو و اضطراب وجود داشت.
هوش مصنوعی: رنگها و شکل زلف معشوقان (بتان) با وزش باد در تغییر و تحول است، بهطوری که آشفتگی و بینظمی در عالم هستی به دلیل این پریشانی و دگرگونی میباشد.
هوش مصنوعی: اگر بر روی آب تصویری از انسان نقش ببندد، به خاطر شدت شگفتیاش از روی آب نخواهد رفت و باقی میماند.
هوش مصنوعی: هزار موجود شرور و بدبخت، به خاطر حوادث بد و ناگوار، دستشان به سوی کسی دراز بود که مانند سلیمان، دارای قدرت و حکمت است.
هوش مصنوعی: هرگاه نان در دست درویش باشد و طلا در دست انسان بخیل، در چنین حالی انگیزههای ترس و امید، دوستانی نزدیک و روحی زنده را به همراه دارد.
هوش مصنوعی: به دلیل تاریکی و ظلمت روزگار، سخن به راحتی نمیتوانست به گوشها برسد و کسی نتوانست سخن بگوید.
هوش مصنوعی: از میان ابرهای تیره و بیمار، خورشید پادشاهی به نام شاهطهماسب نمایان شد و همهجا را روشن و پرنور کرد.
هوش مصنوعی: پناهدهی از هر نوع بیماری و دشواری در همه جا ضروری است و مانند حفاظت از یزدان (خدا) باید مورد توجه قرار گیرد.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) تحت فرمان تقدیر و قدرت خداوند است و هر چه که اراده کند، خداوند در اختیار او قرار میدهد.
هوش مصنوعی: شاه طهماسب، که به او ابوالمظفر میگویند، کسی است که پیروزی در زندگی به درگاه او و در پیشانی او قرار دارد.
هوش مصنوعی: زمانی که شاهطهماسب برای مردم فرمان عفو عمومی صادر کند، همهٔ زمین پر از شادی و نشاط میشود و چهرهٔ مردم پر از خرسندی میگردد.
هوش مصنوعی: هنگامی که شاهطهماسب از خشم خود بر جهانیان میافزاید، رودها نیز به دست او به باد فنا میروند و خاکها و موجودات ناپایدار نابود میشوند.
هوش مصنوعی: حکومت و فرمانروایی او مانند درخشش اسب براق (که در داستانهای اسلامی به سرعت و زیبایی مشهور است) است و او به راحتی میتواند با قدرت و اقتدار خود، دستوراتی را که در قرآن آمده است، اجرا کند و بر مردم فرمان بدهد.
هوش مصنوعی: گویا با یک دستاندازی، مثل یک مشیمه (حاملگی) در برودت و خوشی، هر دو به یک هدف پرورش مییابند: خشنودی او با خشنودی خدا.
هوش مصنوعی: اگر ابرهای بهاری به جای باران، جواهر و سنگهای قیمتی ببارند، باز هم نمیتوانند به اندازه بخششهای شاهطهماسب باشد؛ او در دادن و کرم کردن از حد انتظار فراتر رفته است.
هوش مصنوعی: دستِ بخشش او چنان generous و سخاوتمند است که گدایان برای دریافت زکات و انجام حج واجب به او وابسته میشوند و او به راحتی از ثروت خود میریزد.
هوش مصنوعی: سخاوت او به گونهای است که در هنگام بخشش، تمام وجود و حالت او با ارزشهای دینی و معنوی همخوانی دارد و انگار که دستش به گنجینهای از معانی و خوبیها رسید.
هوش مصنوعی: اگر به گیاهان آب بدهند، با شمشیر شاهطهماسب، همه آنها بهگونهای میشکافند که مانند سر درختان و مرجانها خواهند شد.
هوش مصنوعی: سیاست و تدبیر عادلانه تو به حدی است که اگر کسی زیر سایهات باشد، حتی میتواند به گرگ هم اعتماد کند، مانند چوپانی که از جانش در برابر گرگ محافظت میکند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به میدان و عرصهای اشاره میکند که در آن تمامی ذرات و چیزهای سنگین به طور منظم و با دقت سنجیده میشوند. او به عدالت شاهطهماسب اشاره دارد و میخواهد بگوید که عدالت او به اندازهای است که میتواند همه چیز را به طور مساوی و به وزن درست اندازهگیری کند.
هوش مصنوعی: اگر همه کارها در آسمان به هم بریزد و بلایای زیادی پیش بیاید، هیچ آسیبی به کسی نمیرسد، چون تو (شاهطهماسب) او را در زیر حمایت خود قرار دادهای.
هوش مصنوعی: اگر فقط یک نگهبان از تو مراقبت کند، هیچ فساد و خرابی نمیتواند به دور ارکان کشور (پایههای سلطنت) آسیب برساند.
هوش مصنوعی: نفس، که در واقع به غیر از میل و هوسهای متغیر چیزی نیست، با چنان آسیبهایی از طرف دشمن تو که به جان انسان میزند، مانند سوهانی است که میخراشد.
هوش مصنوعی: اگر بر اساس نظر تو شمعی روشن کنند که راه را روشن کند، در تاریکی و پنهانی میتوان رازهای نهفته را مشاهده کرد.
هوش مصنوعی: ای شاه، ای ستارهٔ بزرگوار در آسمان، چنان درخشان و باارزش هستی که هیچکس در خور بودن برای رهبری و نگهداری جهان به پای تو نمیرسد.
هوش مصنوعی: دولت و قدرت تو به اندازهای است که پیمان و عهد تو اینقدر محکم است که هیچگاه از بین نمیرود و تزلزل نمییابد.
هوش مصنوعی: غرض این است که هیچکس نمیتواند از مسئولیتهای خود در زندگی فرار کند. تو خود به خوبی میدانی که جزئیات این مسائل چگونهاند.
هوش مصنوعی: وحشی، زبانت را ببند و کوتاه بیا، چه شده که لبت فقط در مدح و ستایش است و عاشق این کار شدهای؟
هوش مصنوعی: سخن را طولانی نکن، زیرا این بیفایده است و بهتر است دربارهٔ اقبال و خوشاقبالی شاه که مدت زمانش زیاد است، صحبت کنیم.
هوش مصنوعی: همیشه این طور باشد که افرادی که به انحراف مزاج مبتلا میشوند، آسیب میزنند و باعث اختلال در قوای انسانی میشوند.
هوش مصنوعی: آسیب و آفتی به جسم و جان تو نمیرسد، زیرا که با رفع مشکلات و اختلالات انسانی و روحی، سلامت تو حفظ میشود.
هوش مصنوعی: جهان همچنان که جسم به روح وابسته و نیازمند است، به وجود تو مینازد و افتخار میکند، تا زمانی که روح به جسم موجود باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مرا ز منصب تحقیق انبیاست نصیب
چه آب جویم از جوی خشک یونانی؟
برای پرورش جسم جان چه رنجه کنم؟
که حیف باشد روح القدس به سگبانی
به حسن صوت چو بلبل مقید نظمم
[...]
مرا ز منصب تحقیق انبیاست نصیب
چه آب جویم از جوی خشک یونانی
برای پرورش جسم، جان چه رنجه کنم
که حیف باشد روح القدس به سگبانی
به حُسن صوت چو بلبل مقید نظمم
[...]
مخوان فسانهٔ افراسیابِ تورانی
مگوی قصهٔ اسفندیارِ ایرانی
سخن ز خسرو و سلطانِ هفت کشور گوی
که خَتْم گشت بدو خسروی و سلطانی
معزِّ دینِ خدای و خدایگانِ جهان
[...]
در آمد از غم تو ، ای بخوبی ارزانی
بکار من چو سر زلف تو پریشانی
کنم بطبع فدای تو دیده و دل و جان
که تو عزیزتر از دیده و دل و جانی
بنفشه زلفی و گل خدی و چه می گویم؟
[...]
به هرزه بر سر دنیا مشو به نادانی
که چون توئی بچنین کار نیست ارزانی
چو عمر ضایع کردی بر آن پشیمان باش
اگرچه سود ندارد کنون پشیمانی
غم جهانی بر جان خویشتن چه نهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.