چشمش در ستم بر خلق باز کرده
مژگان بخون مردم، دستی دراز کرده
برداشته بتکبیر، یکبارگی ز خود دست
هر کس بقبله ما یکره نماز کرده
سرچشمه حیات است لعل تو، لیک ما را
زلف تو بی نیاز از عمر دراز کرده
تا سیم درد بیغش سازد در آتش عشق
تیغش دو نیم دل را، مانند گاز کرده
هست از خرام نازش، کوتاه دست خوبان
در نیکوی همین سرو، قدی دراز کرده
از بسکه گشته حیران آیینه بر جمالش
دیگر بهم نیاید چشمی که باز کرده
فکر بلند واعظ از طبع پست خود نیست
گویا که یاد قد آن سرو ناز کرده



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل در وصف معشوقی ستمگر و زیباست که چشم و مژگانش خون مردم را میریزد و هر که رو به او آورد از خود میگذرد. شاعر با بازی میان درازی و کوتاهی، زلف بلند او را جانشین عمر دراز و قامتش را برتر از همهٔ خوبان میداند و حیرت آینه را از جمال او نشان میدهد. در پایان، واعظ با فروتنی بلندیِ اندیشهٔ خود را نه از طبع خویش، بلکه از یاد قامت بلند معشوق میداند.
هوش مصنوعی: چشم معشوق درِ ستم را بر روی مردم گشوده است و مژگانش برای ریختن خون مردم دستدرازی کرده است. «مردم» هم به معنای خلق است و هم ایهامی به مردمک چشم دارد.
هوش مصنوعی: هر کس یک بار رو به قبلهٔ ما، یعنی معشوق، نماز گزارد، با گفتن تکبیر یکباره از خود دست کشید و خودیاش را رها کرد. بالا بردن دست در تکبیرةالاحرام با «دست برداشتن از خود» به معنای ترک خود جناس و ایهام ساخته است.
هوش مصنوعی: لب لعلگون تو سرچشمهٔ آب حیات است، اما ما به آن نیازی نداریم، چون زلف بلند تو ما را از عمر دراز بینیاز کرده است. درازی زلف به جای درازی عمر نشسته است.
هوش مصنوعی: شمشیر معشوق دل را دو نیم کرده و آن را مانند گازِ زرگری (انبر) ساخته است تا در آتش عشق نقرهٔ دردِ ناب و بیغش را بگیرد و پاک کند.
هوش مصنوعی: از رفتار پرناز او، دست دیگر زیبارویان در زیبایی کوتاه مانده و از رقابت ناتوان شدهاند؛ در خوبی تنها همین سروقامت است که قدی بلند و برتر دارد.
هوش مصنوعی: آینه چنان از دیدن جمال او حیران شده که چشمی را که گشوده دیگر به هم نمیآورد؛ یعنی خیرهماندن همیشگی آینه از حیرت در زیبایی اوست.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ بلند واعظ از طبع فرومایهٔ خود او نیست؛ گویا قامت بلند آن سرو ناز را به یاد آورده و از آن بلندی گرفته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای جان بدسگالان جفت گداز کرده
وی طبع نیک خواهان انباز ناز کرده
شد روزه خجسته عید مبارک آمد
اندر گشاده یابی این در فراز کرده
درهای رنج بادا بر تو فراز دائم
[...]
بازآمد آن مغنی با چنگ سازکرده
دروازه بلا را بر عشق باز کرده
بازار یوسفان را از حسن برشکسته
دکان شکران را یک یک فراز کرده
شمشیر درنهاده سرهای سروران را
[...]
در جمع ماهرویان، هم صحبتی است ما را
کاسباب خرمی را، صد گونه ساز کرده
از باده های وصلش، هر کس گرفته جامی
چون دور ما رسیده، آهنگ ناز کرده
لب بر لبش چو ساغر، خلقی بکام و شاهی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.