گر فلاطون زمانی، حرف دانستن مزن
نام خود را خط بطلان، از رگ گردن مزن
لب مجنبان از برای هرزه گفتن هر نفس
بر چراغ اعتبار خویشتن، دامن مزن
گر سخن خواهی کنی، عیب سخن کردن بگو
گر نخواهی تن زد، از حرف خموشی تن مزن
روشنایی خانه دل را، ز چشم عبرت است
بیش ازین از خواب غفلت، گل بر این روزن مزن
پهن دشتی، چون فضای عالم تجرید نیست
خیمه دل بیش ازین در تنگنای تن مزن
آفتی چون رد سائل نیست منعم، مال را
آتشی از حسرت موران، برین خرمن مزن
با تواضع میتوانی جان دشمن را گرفت
جز بشمشیر خمیدن، خصم را گردن مزن
آنچه منعم راست در کف، مفلسان را در دلست
شاخ گل گو خنده بر خاکستر گلخن مزن
گر ظفر خواهی چو واعظ خاک ره شو خصم را
خاک غیر، از گرد خود، بر دیده دشمن مزن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل اندرزنامهای اخلاقی است که شنونده را از دعوی دانش، پرگویی و غفلت بازمیدارد و به خاموشی، عبرتگیری و وارستگی از تن فرامیخواند. در نیمهٔ دوم، روی سخن با توانگران است که نیازمند را نومید نکنند و بر تهیدستان فخر نفروشند. پایان غزل بر فروتنی تأکید دارد و آن را تنها سلاحی میداند که با آن میتوان بر دشمن پیروز شد.
هوش مصنوعی: حتی اگر افلاطونِ روزگار خود باشی، از دانایی خود دم مزن. با گردنکشی و خودپسندی، که رگ گردنِ برآمده نشانهٔ آن است، بر نام و اعتبار خود خط بطلان مکش.
هوش مصنوعی: هر لحظه برای یاوهگویی لب مگشا. با پرحرفی، چراغ آبرو و اعتبار خود را خاموش مکن، همانگونه که با دامن زدن چراغ را خاموش میکنند.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی سخن بگویی، از عیب و زیانِ سخن گفتن بگو. و اگر نمیخواهی خاموش بمانی، دستکم از سخن گفتن دربارهٔ خاموشی روی مگردان.
هوش مصنوعی: روشنی خانهٔ دل از چشمِ عبرتبین است. بیش از این با خواب غفلت، این روزن را با گل مسدود مکن.
هوش مصنوعی: هیچ دشت پهناوری به گستردگی عالمِ وارستگی و دل کندن از دنیا نیست. پس بیش از این خیمهٔ دل را در تنگنای تن و تعلقات جسمانی برپا مکن.
هوش مصنوعی: ای توانگر، هیچ آفتی برای مال بدتر از ناامید برگرداندن نیازمند نیست. با حسرت و آهِ ناتوانانی چون موران، آتش در خرمن دارایی خود میفکن.
هوش مصنوعی: با فروتنی میتوانی دل و جان دشمن را به دست آوری. دشمن را جز با شمشیرِ خم شدن و تواضع از پا درمیاور.
هوش مصنوعی: آنچه توانگر در دست دارد، تهیدستان در دل آرزویش را دارند یا در درون از آن بهرهمندند. به شاخهٔ گل بگو بر خاکستر گلخن نخندد، زیرا خود نیز روزی به همان سرانجام میرسد و توانگر نباید بر تهیدست فخر بفروشد.
هوش مصنوعی: اگر پیروزی میخواهی، مانند واعظ در برابر دشمن خاکِ راه شو. جز غبار فروتنی خودت، خاک دیگری به چشم دشمن مپاش؛ یعنی او را تنها با افتادگی مغلوب کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همین شعر » بیت ۹
گر ظفر خواهی چو واعظ خاک ره شو خصم را
خاک غیر، از گرد خود، بر دیده دشمن مزن
این به طور آن غزل جویا که واعظ گفته است
خاک غیر از گرد خود بر دیدهٔ دشمن مزن
غازه از عکس رخت بر چهرهٔ گلشن مزن
بیش از این بر آتش مرغ چمن دامن مزن
خصم را از بردباری کن زبون خویشتن
تا توانی جز تغافل حربه بر دشمن مزن
از روان، بر آب گویی خانهٔ تن را بناست
[...]
در شب تاریک هجران جز می روشن مزن
جز شهاب آتشین بر جان اهریمن مزن
مطربا چون ساز کردی پرده عشاق را
جز نوای راست درهر کوی وهر بزن مزن
سوختی ای برق عالم سوز هر جا حاصلیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.