پیش چراغ فیض شب، از خواب دم مزن
وحشی است مرغ فرصت، مژگان بهم مزن
زین خوابهای از أمل خود درازتر
خط بر کتاب هستی خود یک قلم مزن
ای تاجر قلمرو هستی، نبسته بار
از چشم خفته، خیمه براه عدم مزن
زنهار پیش حکم قضا، از حیات خویش
پیش لبت گر آینه گیرند، دم مزن
با بی زری چو دست کریمان گشاده باش
بر جبهه همچو کیسه گره با درم مزن
عقل معاش، نام مکن بخل شوم را
خرجیست خرج معرفت، ای خواجه دم مزن
حق کرم، ز نام کرم هم گذشتن است
این حق ادا نساخته لاف کرم مزن
دستار کهنه یی، به فقیری اگر دهی
هر لحظه اش به فقر ز سرکوب بم مزن
پیش چراغ اجر مصیبت، ز بی تهی
بر سر چو باد خاک میفشان و دم مزن
از بهر خود مگیر، گل کلفتی در آب
ای سیل، خان و مان فقیری بهم مزن
تا غایبانه مدح تو هردم کنند بیش
واعظ بروی دشمن خود، حرف کم مزن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل پندنامهای اخلاقی است. شاعر نخست از خواب غفلت و تلف کردن فرصت عمر بازمیدارد و خواب را به مرگ و رفتن بیتوشه به راه نیستی تشبیه میکند. سپس به تسلیم در برابر قضا، گشادهدستی در تنگدستی، پرهیز از بخل، منت ننهادن بر فقیر، شکیبایی در مصیبت و ستم نکردن به ناتوانان سفارش میکند. در پایان خود را پند میدهد که با دشمن هم بدزبانی نکند تا در غیابش از او به نیکی یاد کنند.
هوش مصنوعی: در برابر چراغ فیض و برکت شبزندهداری از خواب سخن مگو. مرغ فرصت رمنده است و زود میگریزد؛ پس حتی پلک بر هم مزن و غافل مشو.
هوش مصنوعی: با این خوابهای طولانی که از آرزوهای دور و درازت هم درازترند، کتاب عمر خود را یکسره خط نزن و باطل مکن.
هوش مصنوعی: ای کسی که در قلمرو هستی بازرگانی میکنی، هنوز بار و توشهٔ خود را نبستهای؛ با چشم خفته، که مانند مرگ است، پیش از آماده شدن به راه نیستی خیمه مزن.
هوش مصنوعی: زنهار، در برابر حکم تقدیر از زندگی و هستی خود دم مزن و ادعایی مکن. حتی اگر برای آزمودن زنده بودنت آینه پیش لبت بگیرند، نفس مکش و خود را چون مردهای تسلیم بدان.
هوش مصنوعی: در تنگدستی هم مانند دست بخشندگان گشاده باش. چنانکه کیسه را بر سکهها گره میزنند، پیشانیات را از دلتنگی گره مزن و چهره در هم مکش.
هوش مصنوعی: بخل شوم را عقل معاش و تدبیر زندگی مخوان. ای خواجه، آنچه در راه معرفت و نیکی خرج شود خرج درست است؛ پس در برابرش چونوچرا مکن.
هوش مصنوعی: حق بخشندگی آن است که از نام و آوازهٔ بخشندگی هم بگذری. تا این حق را ادا نکردهای، از بخشندگی خود لاف مزن.
هوش مصنوعی: اگر دستار کهنهای به فقیری بخشیدی، هر لحظه با منت و سرکوفت فقرش را بر سرش مکوب. شاعر میان دستار و سر و سرکوب ایهام ساخته است.
هوش مصنوعی: هنگام مصیبت، که پاداشش مانند چراغی روشن است، از بیصبری مانند باد خاک بر سر مپاش و ناله مکن؛ زیرا شکوه و زاری مانند بادی است که این چراغ را خاموش میکند.
هوش مصنوعی: برای سود خود آب را گلآلود مکن و از آب گلآلود ماهی مگیر. ای کسی که مانند سیل هستی، خانه و زندگی فقیری را ویران مکن.
هوش مصنوعی: ای واعظ، اگر میخواهی در غیابت پیوسته بیشتر ستایشت کنند، رو در روی دشمن خود سخن تحقیرآمیز و ناروا مگو.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بگذر ز آب خضر و دم از جام جم مزن
اینها حکایتی است قدح نوش و دم مزن
دوزخ نه زان ماست دلا فال بد مزن
در عیش کوش و قرعه همت بغم مزن
ای آه سینه سوز مکن شعله را بلند
[...]
بر صفحهٔ رخ از خط مشکین رقم مزن
بر نامهٔ حیات محبان قلم مزن
تیغ عتاب بر سر اهل وفا مکش
تیر هلاک بر دل صید حرم مزن
افتادگان بند تو جایی نمیروند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.