بخش ۱ - در عذر گوید
بنده در پیش شاه دینپرور
عقل در جل کشید و جان بر سر
پیش شه نامد این جهان خورده
چون نسیم بهار بیخرده
بنده چون ملک و عدل شاه بدید
خردی داشت پیش شاه کشید
پیش شه نامده است عقل رهی
چون نسیم بهار دست تهی
روی زرد و دلی سپید چو شمع
از پی نور و سرخرویی جمع
برده از دین نه از سرِ مردی
چون صبا از چمن ره آوردی
ای چو خورشید آسمان جمال
وی چو ماه چهارده به کمال
کمر از بهر تو همی بندم
کز پی سوختن همی خندم
چون تو گیری به دستم ای دلجوی
هم تو بویم بسان دستنبوی
عقل را در شرابخانهٔ جان
در ره حکمت و بیان و بنان
نیست از عشق کس چو من مستت
گو برون آر ار چو من هستت
بندهٔ بیطمع منم دانی
پس چرا از برم همی راند
فلکم پیرِ صادقان داند
خردم پیکِ عاشقان خواند
شفای درد عاشقان شعرم
نه چنین خوارمایه دان سعرم
راست چون نور برق ز ابر بلند
من همی گویم و تو خوش میخند
کان فتیله که بر فروزندش
تا نشد تافته نسوزندش
آن نبینی میان جمع همی
خنده گریم بسان شمع همی
آروزهاست در سرِ قلمم
که نه از لوح و دست روح کمم
آن چنان گشت لذّت سخنم
که یکی دم به شست بار زنم
نبود گرچه صاحب هنرم
گر برندی مرا ز من خبرم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی در این بخش از پایان حدیقه، کتاب خود را چون ارمغانی از خرد و جان به شاه دینپرور پیشکش میکند و از تهیدست نبودن خود سخن میگوید. او خود را به شمعی همانند میکند که میسوزد و میخندد، و از عشق بیچشمداشت خود و ارزش شعرش که درمان درد عاشقان است یاد میکند. در پایان از شور سخنگویی و بیخودی خود در هنگام سرودن میگوید و از اینکه با وجود این وفاداری از درگاه رانده شود گله میکند.
هوش مصنوعی: این بنده در برابر شاه دینپرور، عقل را مانند اسبی جلپوش پیشکش آورد و جان را بر سر نهاد؛ یعنی هرچه داشت از خرد و جان به خدمت آورد.
هوش مصنوعی: این دنیادیده و روزگارخورده مانند نسیم بهار که چیزی در دست ندارد، تهیدست نزد شاه نیامده است.
هوش مصنوعی: بنده چون پادشاهی و دادگری شاه را دید، خردی را که داشت به پیشگاه او پیشکش کرد.
هوش مصنوعی: عقل این بنده چون نسیم بهار با دست خالی به حضور شاه نیامده است و ارمغانی با خود دارد.
هوش مصنوعی: مانند شمع، چهرهای زرد و دلی روشن و پاک دارم و برای روشنی بخشیدن و سرافرازی در جمع آمدهام.
هوش مصنوعی: این ارمغان را از راه دین آوردهام نه از سر خودنمایی و مردانگی، همانگونه که باد صبا از چمن بوی خوش به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در زیبایی چون خورشید آسمانی و در کمال مانند ماه شب چهارده.
هوش مصنوعی: برای خدمت تو کمر میبندم و مانند شمع در حال سوختن هم شادمانه میخندم.
هوش مصنوعی: ای دلنواز، هرگاه مرا به دست بگیری و بنوازی، همانگونه که دستنبو را میبویند، من هم بوی تو را میگیرم و از تو خوشبو میشوم.
هوش مصنوعی: در میخانهٔ جان، عقل را در راه حکمت و سخنگویی و نویسندگی سرمست کردهام.
هوش مصنوعی: هیچکس از عشق مانند من مست تو نیست؛ اگر کسی همچون من داری، او را نشان بده.
هوش مصنوعی: تو میدانی که من بندهٔ بیچشمداشت توام، پس چرا مرا از نزد خود دور میکنی؟
هوش مصنوعی: آسمان مرا پیشوای راستان میشناسد و خرد مرا پیک و پیامآور عاشقان میخواند.
هوش مصنوعی: شعر من درمان درد عاشقان است؛ پس بهای آن را چنین ناچیز و بیارزش مپندار.
هوش مصنوعی: همچون روشنی آذرخش که از ابر بلند میجهد، من سخن میگویم و میگریم و تو شادمانه بخند.
هوش مصنوعی: زیرا فتیلهای را که میافروزند، تا تابیده و آماده نشود آن را نمیسوزانند؛ یعنی رنج من مایهٔ پختگی و روشنی من است.
هوش مصنوعی: آیا نمیبینی که من در میان جمع، مانند شمع هم میخندم و هم میگریم؟
هوش مصنوعی: در سر قلم من آرزوهای بسیار است، چنانکه خود را از لوح و دست روحالقدس کمتر نمیدانم.
هوش مصنوعی: لذت سخن گفتن برایم چنان شده است که در هر دم شصت بار سخن میرانم.
هوش مصنوعی: هرچند صاحب هنرم، اگر مرا از خودم بربایند، از خود خبری ندارم؛ یعنی در حال بیخودی سخن میگویم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.