بخش ۳۰ - حکایت
قحطی افتاد وقتی اندر ری
دور از این شهر وز نواحی وی
آن چنان سخت شد برایشان کار
کادمی شد چو گرگ مردمخوار
کرد هر مادری همی گریان
خُرد فرزند خویش را بریان
کرده بر خویشتن طباخ امیر
خون همشیره را حلال چو شیر
اندر آن شهر چشم سر کم دید
سگ مرده که مردم آن نخرید
اندرین حال عارفی زنگی
نزدم آمد ز روی دل تنگی
گفت مردم همی خورد مردم
تو دعایی بک که من کردم
گفتمش راست رو مکن لنگی
رو تو بگذار تا بود تنگی
تا بدانی که در سرای بسیچ
هیچکس نیست ایچ کس را هیچ
بهر این است در ره اسباب
سر نگوسار لای لاانساب
زین قرابت نویس نامهٔ ننگ
که قرابت قرابه دارد و سنگ
بشکند زود و بد شود پیوند
لیک نبود چو دیو شد دلبند
خویشی خویش ریش ناسورست
از درون زشت و وز برون عورست
خشک او تر و سرد او گرم است
سرِ او پای و سخت او نرمست
نزد دانا چو خشک شد تر او
پای دل کرد خاک بر سر او
پس در این بزمگاه نامردان
از پی صحبت جوانمردان
باده همره ترا ز عشق نبی
خُم مادر اضافت نسبی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی از قحطی سختی در ری حکایت میکند که در آن مادران فرزندان خود را میخوردند و مردار سگ هم خریدار داشت. عارفی زنگی از او میخواهد دعا کند تا بلا برطرف شود، اما سنایی میگوید بگذار این تنگی بماند تا روشن شود که در دنیا هیچ کس از آنِ هیچ کس نیست. سپس با بازی لفظی قرابت و قرابه، خویشاوندی خونی را شیشهای شکننده و زخمی ناسور میخواند و نتیجه میگیرد که پیوند راستین، پیوند عشق به پیامبر و همنشینی با جوانمردان است، نه نسب.
هوش مصنوعی: روزگاری در شهر ری قحطی سختی پیش آمد؛ شاعر در میان سخن دعا میکند که چنین بلایی از این شهر و پیرامونش دور باد.
هوش مصنوعی: کار چنان بر مردم ری سخت شد که آدمی همچون گرگ آدمخوار شد.
هوش مصنوعی: هر مادری گریهکنان فرزند خردسال خود را بریان میکرد و میخورد.
هوش مصنوعی: هر کس خود آشپز و فرمانروای سفرهٔ خویش شده بود و خون خواهر و برادر خود را مانند شیر حلال میشمرد.
هوش مصنوعی: در آن شهر کمتر دیده میشد که سگ مردهای بیفتد و مردم آن را نخرند؛ حتی مردار سگ هم خریدار داشت.
هوش مصنوعی: در چنین حالی عارفی سیاهپوست (زنگی) با دلی تنگ و اندوهگین نزد من آمد.
هوش مصنوعی: گفت: مردم یکدیگر را میخورند؛ تو هم دعایی کن، چنان که من کردهام، تا این بلا برطرف شود.
هوش مصنوعی: به او گفتم: راست برو و کجروی نکن؛ برو و بگذار این تنگی و قحطی بماند.
هوش مصنوعی: تا بدانی که در این جهانِ گذرا و سرای ساز و برگ، هیچ کس به راستی از آنِ هیچ کس نیست و پیوندها پوچ است.
هوش مصنوعی: از همین روست که در عالم اسباب، «لا»ی آیهٔ «فلا انساب بینهم» (هیچ خویشاوندی میانشان نیست) سرنگون و آشکار است؛ یعنی نسبها در سختی بیاعتبار میشوند.
هوش مصنوعی: بر این خویشاوندی نامهٔ ننگ بنویس، زیرا «قرابت» (خویشی) مانند «قرابه» (شیشه) است که سنگ در کمین آن است.
هوش مصنوعی: این پیوند مانند شیشه زود میشکند و تباه میشود؛ و چون دیو نفس دلبند آدمی شود، دیگر هیچ پیوندی باقی نمیماند.
هوش مصنوعی: خویشی با خویشان زخمی ناسور و چرکین است که درونش زشت و بیرونش برهنه و رسواست.
هوش مصنوعی: همه چیزِ این خویشی وارونه و ناپایدار است: خشکش تر، سردش گرم، سرش پا و سختش نرم است و بر آن اعتمادی نیست.
هوش مصنوعی: در نظر دانا، چون تازگی و طراوت این پیوند بخشکد، دل آن را خوار میکند و بر سرش خاک میریزد.
هوش مصنوعی: پس در این بزم دنیا که جای نامردان است، برای همنشینی با جوانمردان،
هوش مصنوعی: بادهٔ همراه تو باید عشق پیامبر باشد؛ و نسب خونی که از مادر میرسد تنها خُمی و نسبتی ظاهری است، نه پیوند حقیقی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.