بخش ۵۰ - اندر مذمّت افعال زشت که از خویهای بهیمی است ذکر المثالب للتوقّی لا للقبول والتلقی
آز را از درون خود پیوست
خاک بر سر بمان و باد به دست
آز را مار دان که در عالم
نشود جز به خاک سیر شکم
صورت طمع کآفت بشرست
کپی سگ دمست و گربه سرست
صورت بخل آنکه زر دارست
کون پر هار و تیز ناهارست
ظلم را چون سگان و دیو انگار
نجس و آبریز و آتشخوار
خشم در زیر خامهٔ نقاش
سگ لاشه است و دیو آتش پاش
صورت آرزو چو طاوسست
بال مسعود و پای منحوسست
هست نقش حسد سوی احرار
گرگ یوسف درو فریشته خوار
هست شکل ریا چو صورت شمع
تبش او را و تابش اندر جمع
هست در چشم کبر نقش و حشم
شکل کنّاس واکمه و ابکم
نقش اعجاب هست در سینه
قبّهٔ شش جهت در آیینه
همه در نفس ناسپاس تواند
همه در پردهٔ حواس تواند
باش تا روی بند بگشایند
باش تا با تو در حدیث آیند
تا کیان را گرفتهای در بر
تا کیان را نشاندهای بر در
تا بمیری نکشته ایشان را
کم کنی مُلک و ملک خویشان را
چون روی در جهان پاینده
با تو آیند جملگی زنده
از پی پنج روزه راهگذر
آب روی حیات خویش مبر
شیر مردان که رخ به خاک آرند
به رهآورد جان پاک آرند
تو ره آورد چون بخواهی مرد
دد و دیو و ستور خواهی برد
آز و کبرست و بخل و حقد و حسد
شهوت و خشمت از درون جسد
هفت در دوزخند در پرده
عاقلان نامشان چنین کرده
مرد کز هفت این سرای نجَست
کی تواند ز هفت آنجا رَست
دانکه در جانش تفت باشد تفت
هرکه یک هفت کرد از این هر هفت
بیش باید که در خرد برسی
پس بدان خطّهٔ ابد برسی
کاندر آن خطّه ز اهل نفس و نفس
مرگ میرد دگر نمیرد کس
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن دربارهی عوارض منفی احساسات و ویژگیهای منفی انسانی نظیر آز، طمع، بخل، حسد و کبر است که به نوعی باعث آلودگی و فساد روح انسان میشوند. شاعر به تشبیه این ویژگیها به حیوانات و دیوها پرداخته و آنها را به عنوان موانع در مسیر پاکی و فضیلت معرفی کرده است. او بر این باور است که این ویژگیهای منفی به روح و روان انسان آسیب میزنند و برای رهایی از این مشکلات، باید به خودشناسی و تلطیف نفس پرداخت. در نهایت، متن به این نکته اشاره دارد که برای رسیدن به سعادت ابدی، باید از این صفات رهایی یافت و به دنیای بهتر و پاکتری وارد شد.
هوش مصنوعی: خواسته و آرزوهایت را از دل خود خارج کن و با خضوع و خاکساری زندگی کن، آنگاه وقایع زندگی را به دست سرنوشت بسپار.
هوش مصنوعی: آز را مانند ماری بدان که در دنیا جز با خاک شدن و ریختن شکم امکان پذیر نیست.
هوش مصنوعی: طمع و greed ویژگی منفی انسانی است که میتواند به آسیبدیدن فرد منجر شود. این حس مانند سگی است که همیشه دمش را تکان میدهد و در عین حال به گربهای که در بالای سرش است، نگاه میکند. به عبارتی، طمع انسان را به نادانی و نابودی میکشاند.
هوش مصنوعی: افرادی که ثروت و دارایی دارند و در عین حال بخیل هستند، مانند زنجیری تنگ و آزاردهنده هستند که زندگی دیگران را مختل میکند.
هوش مصنوعی: ظلم را مانند سگی نجس تصور کن که میسوزد و در هر جا که برود آلودگی بهجا میگذارد.
هوش مصنوعی: خشم و غضب در زیر نقاشی که به تصویر کشیده شده، مانند جسد یک سگ به نظر میرسد و در کنار آن، شیاطینی هستند که آتش را به اطراف میپاشند.
هوش مصنوعی: ظاهر آرزوها زیبا و فریبنده است مانند طاووس، اما در واقعیت، آنچه در زیر آن است، ناپسند و نامطلوب است.
هوش مصنوعی: حسد را میتوان به نوعی دشمنی شبیه به گرگ دانست که بر یوسف نیکوکار میتازد، در حالی که افراد نیکو و آزادمنش در برابر آن آسیبپذیرند و از آن در امان نیستند.
هوش مصنوعی: ظاهر ریا مانند شکل شمع است که گرمای آن در جمع نور را منتشر میکند.
هوش مصنوعی: در چشمهای افرادی که خود را متکبر و بزرگ میبینند، نوعی زیبایی و جذابیت وجود دارد که مانند نقاشی و شکلپردازی هنرمندانه است، اما در واقع این افراد فقط ظاهری زیبا دارند و از نظر باطنی دچار کوری و نادانیاند.
هوش مصنوعی: ظاهر بسیار جالب و شگفتآوری در درون گنبدی وجود دارد که از شش طرف ساخته شده و این زیبایی در آینه بازتاب پیدا کرده است.
هوش مصنوعی: هر فردی میتواند در درون خود ناگوار باشد و همه چیز را تحت تأثیر حواس خود ببیند و احساس کند.
هوش مصنوعی: بیا تا زمانش برسد که درهای راز و حقیقت برایت باز شود و دیگران هم با تو در گفتگو و صحبت باشند.
هوش مصنوعی: چقدر طول میکشی که این افراد را نزد خود نگهداری و سپس آنها را به دروازهای برسانی؟
هوش مصنوعی: تا وقتی زندهای، آنان را نمیکشند و تو از دنیای خود چیزی کم نکردهای.
هوش مصنوعی: زمانی که تو در این دنیا با چهرهای زیبا و پایدار ظاهر شوی، همه موجودات زنده و خوشبخت به سوی تو خواهند آمد.
هوش مصنوعی: به خاطر پنج روز مسافرت، زندگی و حیات خود را تحت تأثیر آب قرار نده و از آن بگذری.
هوش مصنوعی: مردان دلیر با وجود سختیها و چالشها، جان و روح پاک خود را به میدان میآورند و فداکاری میکنند.
هوش مصنوعی: اگر خواسته باشی، میتوانی از دستاوردهای انسانهای وحشی و وحشیصفتان و موجودات بیاراده نیز بهرهبرداری کنی.
هوش مصنوعی: در درون انسان، حسادت، خشم، طمع، کبر و حقارت وجود دارد که به میل و خواستههای او شکل میدهد.
هوش مصنوعی: در دوزخ هفت در وجود دارد و عاقلان نام آنها را چنین ذکر کردهاند.
هوش مصنوعی: مردی که از اینجا و از این دنیا نرود، چگونه میتواند از آنسوی هفت دریا رهایی یابد؟
هوش مصنوعی: هر کسی که در درونش آتش و حرارت وجود داشته باشد، اگر یک بار هم امتحان کند، تمام آن حرارت و شور و شوقش نمایان میشود.
هوش مصنوعی: باید بیشتر در مورد عقل و فهم خود دقت کنی تا بتوانی به سرزمین جاودانی و ماندگار دست یابی.
هوش مصنوعی: در آن منطقه، از اهل وناس و عشق، تنها مرگ است که باقی نمیماند و دیگر کسی نمیمیرد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.