حاتم آنگه که کرد عزم حرم
آنکه خوانی ورا همی به اصم
کرد عزم حجاز و بیت حرام
سوی قبر نبی علیه سلام
مانده بر جای یک گُره ز عیال
بیقلیل و کثیر و بیاموال
زن به تنها به خانه در بگذاشت
نفقت هیچ نی و ره برداشت
مر ورا فرد و ممتحن بگذاشت
بود و نابود او یکی پنداشت
بر توکّل ز نیش رهبر بود
که ز رزّاق خویش آگه بود
در پسِ پرده داشت انبازی
که ورا بود با خدا رازی
جمع گشتند مردمان برِ زن
شاد رفتند جمله تا درِ زن
حال وی سر به سر بپرسیدند
چون ورا فرد و ممتحن دیدند
در ره پند و نصحت آموزی
جمله گفتند بهر دل سوزی
شوهرت چون برفت زی عرفات
هیچ بگذاشت مر ترا نفقات
گفت بگذاشت راضیم ز خدای
آنچ رزق منست ماند به جای
باز گفتند رزق تو چندست
که دلت قانع است و خرسندست
گفت چندانک عمر ماندستم
رزق من کرد جمله در دستم
این یکی گفت میندانی تو
او چه داند ز زندگانی تو
گفت روزی دِهم همی داند
تا بُوَد روح رزق نستاند
باز گفتند بیسبب ندهد
هرگز از بیدبُن رطب ندهد
نیست دنیا ترا به هیچ سبیل
نفرستدت ز آسمان زنبیل
گفت کای رایتان شده تیره
چند گویید هرزه بر خیره
حاجت آنرا بُوَد سوی زنبیل
کش نباشد زمین کثیر و قلیل
آسمان و زمین به جمله وراست
هرچه خود خواستست حکم او راست
برساند چنانکه خود خواهد
گه بیفزاید و گهی کاهد
از توکّل نَفَس تو چند زنی
مرد نامی و لیک کم ز زنی
چون نهای راهرو تو چون مردان
رو بیاموز رهروی ز زنان
کاهلی پیشه کردی ای تن زن
وای آن مرد کو کمست از زن
دل نگهدار و نفس دست بدار
کین چو باز است و آن چو بوتیمار
تا بدانجا که ما و تو داند
چون همه سوخت او و او ماند
عقل کاندر جهان چنو نرسد
برسد در خود و دور نرسد
گوشِسر دو است و گوشِ عشق یکیست
بهرهٔ این و آن ز بهر شکیست
بیشمار ار چه گوش سر شنود
گوش درد از یکی خبر شنود
بر دو سوی سر آن دو گوش چو نیو
چه کنی از پی خروش و غریو
کودکی رو ز دیو چشم بپوش
تا بننهد سرت میان دو گوش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: حاتم اصم برای حج میرود و همسرش را بی هیچ خرجی در خانه میگذارد. مردم به دلسوزی نزد زن میآیند و از بیروزیاش میپرسند، اما او پاسخ میدهد که روزیدهندهاش خداست که آسمان و زمین از آن اوست و تا جان باقی است روزی میرساند. سپس سنایی به مدعیان توکل نهیب میزند که از این زن کمترند و باید رهروی را از زنان بیاموزند. در پایان از دل و نفس، محدودیت عقل، و برتری گوش یگانهٔ عشق بر دو گوش سر سخن میگوید.
هوش مصنوعی: حاتم، همان که او را «اصم» (ناشنوا) میخوانند، وقتی تصمیم گرفت به حرم برود.
هوش مصنوعی: آهنگ حجاز و خانهٔ کعبه و زیارت آرامگاه پیامبر (درود بر او) کرد.
هوش مصنوعی: خانوادهاش را بی هیچ کم و بیش و بی مال و دارایی بر جای گذاشت.
هوش مصنوعی: همسرش را تنها در خانه رها کرد، بی آنکه هیچ خرجی برایش بگذارد، و راه افتاد.
هوش مصنوعی: او را تنها و در سختی گذاشت و بودن و نبودن توشه را برای او یکسان شمرد، یعنی کارش را به خدا سپرد.
هوش مصنوعی: توکل راهنمای همسرش نیز بود، زیرا او روزیدهندهٔ خود را میشناخت.
هوش مصنوعی: حاتم در خانه و پشت پرده همسری داشت که با خدا رازی و پیوندی پنهان داشت.
هوش مصنوعی: مردم نزد آن زن گرد آمدند و همگی تا در خانهاش رفتند.
هوش مصنوعی: چون او را تنها و در سختی دیدند، از همهٔ احوالش پرسیدند.
هوش مصنوعی: همگی از سر دلسوزی و به قصد پند و نصیحت چنین گفتند:
هوش مصنوعی: وقتی شوهرت به عرفات رفت، هیچ خرجی برایت گذاشت؟
هوش مصنوعی: زن گفت: آری گذاشت؛ من از خدا خشنودم و آنچه روزی من است برجای مانده است.
هوش مصنوعی: دوباره پرسیدند: روزی تو چقدر است که دلت به آن قانع و خرسند است؟
هوش مصنوعی: گفت: به اندازهٔ همهٔ عمری که برایم باقی مانده، روزیام را به دستم سپرده است.
هوش مصنوعی: یکی گفت: تو نمیدانی؛ او از مدت زندگی تو چه میداند؟
هوش مصنوعی: زن گفت: روزیدهندهام میداند و تا جان در تن است روزی را باز نمیگیرد.
هوش مصنوعی: باز گفتند: خدا بیسبب روزی نمیدهد؛ درخت بید هرگز خرمای تازه نمیدهد.
هوش مصنوعی: تو هیچ راهی به مال دنیا نداری و خدا هم از آسمان برایت زنبیل نمیفرستد.
هوش مصنوعی: زن گفت: ای کسانی که اندیشهتان تیره شده، تا کی بیهوده یاوه میگویید؟
هوش مصنوعی: کسی نیاز دارد از آسمان زنبیل بفرستد که در زمین هیچ کم و بیشی در اختیار نداشته باشد.
هوش مصنوعی: آسمان و زمین همه از آن خداست و هرچه بخواهد، فرمانش روان است.
هوش مصنوعی: روزی را چنان که خود بخواهد میرساند؛ گاهی بیشتر میکند و گاهی کمتر.
هوش مصنوعی: شاعر به خواننده میگوید: تا کی از توکل دم میزنی؟ نامت مرد است ولی از این زن کمتری.
هوش مصنوعی: چون مانند مردان راه حق را نمیپیمایی، برو راهرفتن را از زنان بیاموز.
هوش مصنوعی: ای تنپرور، تنبلی را پیشه کردهای؛ وای بر مردی که از زنی کمتر باشد.
هوش مصنوعی: دل را نگه دار و از نفس دست بکش؛ زیرا دل مانند باز بلندپرواز است و نفس مانند بوتیمار، پرندهای اندوهگین و نگران.
هوش مصنوعی: تا وقتی «من» و «تو» در میان است، دوگانگی برجاست؛ چون همه چیز بسوزد، تنها او (خدا) باقی میماند.
هوش مصنوعی: عقل که در جهان چیزی به پای آن نمیرسد، فقط در محدودهٔ خود کارگر است و به آن دوردست (حقیقت الهی) نمیرسد.
هوش مصنوعی: گوش سر دو تاست و گوش عشق یکی؛ بهرهٔ این دوگانگی جز شک و تردید نیست.
هوش مصنوعی: گوش سر گرچه سخنان بیشمار میشنود، گوش درد و عشق تنها خبر از یگانه میشنود.
هوش مصنوعی: آن دو گوش که چون پهلوانی در دو سوی سر نشستهاند، تو چرا آنها را در پی هیاهو و فریاد به کار میبری؟
هوش مصنوعی: تو هنوز کودکی؛ برو و چشم از دیو بپوش تا او تو را گرفتار و نادان نسازد و سرت را میان دو گوش (همچون خر) ننهد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.