گنجور

التمثیل لقوم ینظرون بعین الاحوال «مُناظِرَة الوَلَدِ مَعَ الوالِد»

 
سنایی غزنوی
سنایی » حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه » الباب الاوّل: در توحید باری تعالی
 

پسری احوال از پدر پرسید

کای حدیث تو بسته را چو کلید

گفتی احوال یکی دو بیند چون

من نبینم از آنچه هست فزون

احول ار هیچ کژ شمارستی

بر فلک مه که دوست چارستی

پس خطا گفت آنکه این گفتست

کاحول ار طاق بنگرد جفتست

ترسم اندر طریق شارع دین

همچنانی که احول کژ بین

یا چو ابله که با شتر پیکار

کرده بیهوده از پی کردار

***

روح را از خرد شرف او داد

عفو را از گنه علف او داد

نیک داند خدای انابت را

حکمتش مانعست اِجابت را

گرچه باشد گه سؤال مجیب

ندهد گِل به گل خورنده طبیب

گل عمر کسی که گِل خواهد

کی دهد گلش اگرچه دل خواهد

کی شود بی‌سبب نمودهٔ تو

بودهٔ حق چو عقل پودهٔ تو

سخت بسیار کس بود که خورد

قدح زهر صرف و زان نَمرد

بلکه او را غذای جان باشد

که ز بحران چو خیزران باشد

همه را از طریق حکمت و داد

آنچه بایست بیش از آن همه داد

پیل را پشه گر بدرّد پوست

گو بران گوشت پشه‌ران با اوست

شپش ار هست ناخنت هم هست

کیک را گوش مال چون برجست

کوه اگر پر ز مار شد مشکوه

سنگ و تریاک هست هم در کوه

ور ز گزدم به دل نشان داری

کفش و نعل از برای آن داری

درد در عالم از فراوان است

هریکی را هزار درمان است

درهم آویخت از پی تصویر

کرهٔ زمهریر و چرخ اثیر

معتدل بهر جنبش گل را

سردی مغز گرمی دل را

جگر و دل ز اکحل و شریان

سوی تن باد و آب کرده روان

تا جسد را به واسطهٔ دم و خون

جان دهد این به جنبش آن به سکون

ملکوتست و ملک در عالم

زبر تخت نور و تحت ظلم

کرد بخش این دو مایه را در صُنع

چون بگسترد سایه را بر صُنع

ملکوت از شرف روان دارد

ملک از راه لطف جان دارد

تا درون و برون پذیرد قوت

تن ز ذی‌الملک و جان ز ذی‌الملکوت

نوش دان هرچه زهر او باشد

لطف دان هرچه قهر او باشد

باشد از مادران ما بر ما

هم حجامت نکو و هم خرما

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون) | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

ق.س در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، یک شنبه ۱۰ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۱۲:۵۳ نوشته:

در بیت اول و بیت دوم احول به اشتباه احوال نوشته شده است. هم از لحاظ وزنی مشکل خواهد داشت و هم از لحاظ معنایی احول به معنای کسی است که چیزها ررا دوتا می بیند و در اصطلاح چشم هاش چپ است...

 

ق.س در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۵ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۲۰:۳۰ نوشته:

با سلام خدمت شمس الحق عزیز
بنده از لطف‌تان بی نهایت ممنونم... لیکن تصور می کنم میان غلط املایی من و غلط املایی سایت هم از لحاظ ارزش و جایگاه و هم از لحاظ معنایی تفاوت زیادی است... احول و احوال کلی با هم توفیر دارند... ضمن آن که اشکال وزنی هم از این باب به وجود خواهد آمد... معنا را هم برای خاطر این گفتم که منظور خودم را بهتر بیان کنم... وگرنه بر کسی پوشیده نیست که شما و بقیه ی دوستان این جمع اهل. فضلید...
ضمن آن که حاشیه ی من هم صرفا بر اساس درخواست خود سایت محترم نگاشته شد... و گرنه قصد اظهار فضل یا جسارت نبوده در میان...

 

امین کیخا در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۴۵ نوشته:

شمس الحق تهرانی چرا حرف توی دهن من می گزاری ؟ لوچ همان احول است من که پذیرفته بودم . تنها گفتم لوچ و لول و لوله و کژ و کلاژ و کاج همه یک معنی دارند و یعنی کج

 

امین کیخا در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۴۸ نوشته:

به لری چین و کجی پارچه را هم لوچ می گویند همانکه به انگلیسی ear dog می گویند یعنی کج شدن و لوچ شدن در پارچه و پوست هم رخ می دهد .شمس الحق بزرگوار کهترک شما هستم .

 

امین کیخا در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۴۹ نوشته:

skew deviation of eyes!

 

امین کیخا در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۳:۴۹ نوشته:

کوچ به لری معنی کج می دهد زیرا دسکوچ یعنی دست لنگ همان چلاق . داستان به اینجا پایان نمی پذیرد که عوج عربی که مصدر اعوجاج را می دهد هم معنی کج و کوج می دهد . شمس الحق نیکرایم مرا هر روز در رخنامه ( Facebook) این نا استادان بر منش و خودبین می نکوهند و نچیز می شمارند و من باز هر روز پگاهان سخن نویی می نویسم تا فارسی در دلها بیشتر ریشه دواند و این شمایید که کهتر نوازی می کنید و با استادی تان باز به نا پخته نویسی های من ارج می نهید . درود بر شما

 

ق.س در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، دو شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۰۲:۳۲ نوشته:

آقا ما نبودیم... اصلا بیا بگرد... :-)

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.