مرحبا بحری که آبش لذت از کوثر گرفت
حبذا کانی که خاکش زینت از عنبر گرفت
اتفاق آن دو جوهر بد که در آفاق جست
اصل وقتی خضر بر دو فرع اسکندر گرفت
جان و علم و عقل سرگردان درین فکرت مدام
کان چه جوهر بود کز وی عالمی گوهر گرفت
چتر همت تا بر عشق مطهر باز کرد
هر کرا سر دید بیسر کردو کار از سر گرفت
در همه بستان همت هیچ کس خاری ندید
عکس رخ بنمود بستانها گل احمر گرفت
آب آتش را نبد وصل تو چون صحبت نیافت
پارهای زان آب بر آتش زد آتش در گرفت
چون قبولی دید خود را زان کرامتهای خام
قبله ویران کرد تا عالم همه کافر گرفت
هر که صاحب صدر بود از نور او روزی برند
صورت دیگر نمود و سیرت دیگر گرفت
مجرما ترسا که از فرمان عیسا سر بتافت
دل بدان خرم که روزی سم خر در زر گرفت
چون تجلی کرد بر سیمای جان سینای عشق
آن بت سنگین آزر سنگ در آزر گرفت
هر که در آباد جایی جست بیجایست و جاه
هر که در ویرانه رنجی برد گنجی بر گرفت
چون سنایی دید صد جا دفتر و یک دل ندید
رغم کاغذ از دل آزادگان دفتر گرفت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، سنایی به توصیف زیباییها و ارزشهای معنوی میپردازد. او از دریای معرفت و زمین پر نعمت سخن میگوید که در آن عشق و علم احیا شدهاند. شاعر بر این باور است که هر کس که در پی عشق خالص برآید، به حقیقت و روشنایی دست خواهد یافت و باید از زوایای وجود خود غافل نشود. او به تضادهایی چون نور و تاریکی، آبادانی و ویرانی اشاره میکند و تاکید میکند که گنج واقعی در دلها و رنجها نهفته است. این شعر در نهایت به این نکته میرسد که در جستجوی حقیقت، عشق و کرامت میتواند انسان را به سرمنزل مقصود برساند.
هوش مصنوعی: سلام بر دریا که آبش لذت را از کوثر (نهر بهشتی) گرفته است. چه نیکوست آن زمین که خاکش زینت را از خوشبویی عنبر پذیرفته است.
هوش مصنوعی: خضر، پیامبر خدا که به دنبال دانش و حقیقت است، در زمانهای گذشته دو ویژگی یا حقیقت را که در جهان وجود دارد، در مورد اسکندر، پادشاه معروف، شناخت و به دست آورد. این به معنای پیدایش و درک عمیق دو حقیقت از طریق توجه به زندگی و مسیر اسکندر است.
هوش مصنوعی: جان و علم و عقل در این اندیشه دائماً سرگردان هستند که چه چیزی میتواند جوهری باشد که از آن، جهانی با گوهرها گرفته شده است.
هوش مصنوعی: چتر همت (یعنی اراده و تلاش) وقتی که بر عشق پاک (عشق واقعی) گشوده شد، هر کسی که سر (فهم و عقل) او را دید، بیسر کرد (به طور کامل حیرتزده و مدهوش شد) و کار (فعالیت و زندگی) را دوباره از سر گرفت.
هوش مصنوعی: در تمام باغ همت، هیچکس خاری نمیبیند و زیبایی صورت معشوق باعث میشود که باغها به گلهای سرخ زینت داده شوند.
هوش مصنوعی: وقتی که آب به آتش وصل نشد و ارتباطی با تو پیدا نکرد، بخشی از آن آب را بر آتش ریخت و آتش شعلهور شد. این بیت به این نکته اشاره دارد که در فقدان ارتباط و نزدیکی، شرایط بحرانی و بالاخره تنشی ایجاد میشود.
هوش مصنوعی: او که به کرامتهای معنوی خود آگاه شد، قبلهای که به آن توجه داشت ویران کرد، زیرا با این آگاهی، همه جا را در کفر و انکار عالم مشاهده کرد.
هوش مصنوعی: هر کسی که دل و ذهن خود را از نور الهی پر کند، ظاهر و باطنش دگرگون میشود و به کمالات و ویژگیهای نیکو دست مییابد.
هوش مصنوعی: مجرم و گناهکار کسی است که از فرمان عیسی (نماد ایمان و هدایت) سرپیچی کرده و به نوعی کافر شده است. اما دل او در برابر خرم (خوشحالی و نشاط) از نعمتی که به او داده شده، شاد شده است، زیرا روزی او در سایهٔ خوشبختی از اسب خود طلا (زر) گرفته است.
هوش مصنوعی: وقتی عشق، خود را بر چهرهٔ جان ظاهر کرد و نمایان شد، آن بت سنگین را که نماد آزر (پدر ابراهیم و مظهر بتپرستی) بود، از سنگی که در آذر (آتش) قرار داشت، به خود جذب کرد.
هوش مصنوعی: هر کسی که در جایی آباد و پر از نعمت (مانند قصر و خانههای زیبا) جستجو کند، در حقیقت بیمقدار و بیارزش است و به جاه و مقام دست نمییابد. اما کسی که در ویرانهها و مشکلات و رنجها زندگی کند، در نهایت به گنج و ثروتی واقعی دست مییابد.
هوش مصنوعی: سنایی وقتی دید که در صد جا کاغذ و نوشتار وجود دارد، اما دلی آزاد و پاک یافت نمیشود، از دل آزادگان، که دلهایشان آزاد است، دفتر و نوشتهای گرفت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون ره اندر برگرفتم دلبرم در برگرفت
جان به دل مشغول گشت و تن ز جان دل برگرفت
خواست تا او پایهای من بگیرد در وداع
پای ها زو در کشیدم دست ها بر سر گرفت
گاه در گردنش دستم همچو چنبر حلقه شد
[...]
یاد باد آن شب که یارم دل ز منزل برگرفت
بار در بست و ره منزلگه دیگرگرفت
تا کشیده رنج داغِ هجر بر جانم نهاد
ناچشیده می خمار مستی اندر سرگرفت
چنبر زلفش ز من بربود چرخ چنبری
[...]
عشق ازین معشوقگان بی وفا دل بر گرفت
دست ازین مشتی ریاست جوی دون بر سر گرفت
عالم پر گفتگوی و در میان دردی ندید
از در سلمان در آمد دامن بوذر گرفت
اینت بی همت که در بازار صدق و معرفت
[...]
بلعجب بادی است در هنگام مستی باد فقر
کز میان خشک رودی ماهیان تر گرفت
ابتدا غوّاص ترک جان و فرزندان بگفت
پس بدریا در فروشد تا چنین گوهر گرفت
سالها مجنون طوافی کرد در کهسار و دشت
[...]
کار ملک و دین بحمدالله نظام از سرگرفت
مصطفی بطحا گشاد و مرتضی خیبر گرفت
رایت منصور شاه از عون یزدان هر زمان
لشکری دیگر شکست و کشوری دیگر گرفت
خسرو جمشید فر سلطان نظام ملک و دین
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.