ای نموده عاشقی بر زلف و چاک پیرهن
عاشقی آری ولیکن بر مراد خویشتن
تا ترا در دل چو قارون گنجها باشد ز آز
چند گویی از اویس و چند گویی از قرن
در دیار تو نتابد ز آسمان هرگز سهیل
گر همی باید سهیلت قصد کن سوی یمن
از مراد خویش برخیز ار مریدی عشق را
در یمن ساکن نگردی تا که باشی در ختن
آز را گشتن دگر آن آرزو دیدن دگر
هر دو با هم کرد نتوان یا وثن شو یا شمن
بی جمال یوسف و بی سوز یعقوب از گزاف
توتیایی ناید از هر باد و از هر پیرهن
باده با فرعون خوری از جام عشق موسوی
با علی در بیعت آیی زهر پاشی بر حسن
پای این میدان نداری جامهٔ مردان مپوش
برگ بیبرگی نداری لاف درویشی مزن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی در این غزل مدعی عشق و درویشی را سرزنش میکند که عشقش در واقع هوس خود اوست و دلش پر از حرص است. با اشاره به اویس قرنی، سهیل یمن، پیراهن یوسف و تقابل موسی و فرعون و علی و قاتل حسن نشان میدهد که آز و عشق و دورویی و ایمان با هم جمع نمیشوند. در پایان حکم میکند که کسی که توان و بیتعلقی این راه را ندارد، نباید جامهٔ مردان راه بپوشد و لاف درویشی بزند.
هوش مصنوعی: ای کسی که خود را عاشق زلف یار و گریبان چاکشده نشان میدهی، آری عاشقی، اما عاشق خواسته و هوس خودت هستی، نه عاشق معشوق.
هوش مصنوعی: تا وقتی که مانند قارون گنجهایی از حرص و طمع در دلت انباشته است، تا کی از اویس قرنی و سرزمین قرن سخن میگویی؟ اویس نماد عشق پاک و بیطمع است و حرف زدن از او به حریص نمیبرازد.
هوش مصنوعی: در سرزمین تو ستارهٔ سهیل هرگز از آسمان نمیتابد. اگر سهیل میخواهی، باید آهنگ یمن کنی؛ یعنی برای رسیدن به نور معنوی باید از جای خود حرکت کنی و به سرچشمهٔ آن بروی.
هوش مصنوعی: اگر مرید عشق هستی، از خواستهٔ خود دست بکش. تا در ختن ماندهای، نمیتوانی ساکن یمن شوی؛ یعنی تا در بند هوس و زیباییهای ظاهری هستی، به منزل عشق حقیقی نمیرسی.
هوش مصنوعی: گرد حرص و آز گشتن یک کار است و دیدن آن مقصود و محبوب کاری دیگر. این دو را با هم نمیتوان جمع کرد؛ یا بت باش یا بتپرست، یعنی دوگانگی ممکن نیست و باید یک راه را برگزید.
هوش مصنوعی: بدون زیبایی یوسف و سوز و گداز یعقوب، بیهوده از هر بادی و هر پیراهنی توتیای روشنی چشم به دست نمیآید. این بیت به داستان پیراهن یوسف اشاره دارد که چشم یعقوب را بینا کرد؛ آن شفا نتیجهٔ عشق راستین بود، نه هر بوی و پیراهنی.
هوش مصنوعی: به طعنه میگوید: تو با فرعون باده مینوشی، آن هم از جام عشق موسی؛ با علی بیعت میکنی و به حسن زهر میخورانی. یعنی ادعا و رفتارت با هم در تناقض است و دورویی میکنی.
هوش مصنوعی: تو توان قدم گذاشتن در این میدان را نداری، پس جامهٔ مردان راه را بر تن مکن. وقتی سرمایهٔ بیچیزی و وارستگی را نداری، از درویشی دم مزن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شاه گیتی خسرو لشکرکش لشکرشکن
سایهٔ یزدان شه کشور ده کشورسِتان
ای دننده همچو دن کرده رخان از خون دن
خون دن خونت بخواهد ریخت گرد دن مدن
همچو نخچیران دنیدی، سوی دانش دن کنون
نیک دان باید همیت اکنون شدن ای نیک دن
راه زد بر تو جهان و برد فر و زیب تو
[...]
سوسن و سنبل نمود از زلف و عارض یار من
سنبلی بس با بلا و سوسنی بس با فتن
سوسن از سیم سپید و سنبل از مُشک سیاه
در سپیدی صد ملاحت، در سیاهی صد شکن
نور و زیب از روی و قد او همی خواهند دام
[...]
ای نهاده بر میان فرق جان خویشتن
جسم ما زنده به جان و جان تو زنده به تن
هر زمان روح تو لَختی از بدن کمتر کند
گویی اندر روح تو مضمر همیگردد بدن
گر نیی کوکب، چرا پیدا نگردی جز به شب؟
[...]
ای سهی سرو روان از تو بهشت آئین چمن
روی تو ماهست و گرد ماه از انجم انجمن
مشک داری بر شقایق ورد داری بر عقیق
سرو داری بر گل و شمشاد داری بر سمن
از نسیم زلف تو همچون شمن گردد صنم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.