زیبد ار بی مایه عطاری کند پیوسته یار
زان که هر تاری ز زلفش نافه دارد صد هزار
صد جگر بریان کند روزی ز حسنش ای شگفت
هر که چندان مشک دارد با جگر او را چکار
مایهٔ عنبر فروشان بوی گرد زلف اوست
هیچ دانی تا چه باشد یمن زلفش از یسار
بارنامهٔ چشم آهو از دو دیده کرد پست
کارنامهٔ ناف آهو از دو جعدش ماند خوار
عارض زلفش ز بند کاسدی آن گه برست
کاروان مشک و کافور از ریاح و از تتار
مشکشان در نافهاشان چون جگرشان خون شده
از چه؟ ا زتشویر و شرم آن دو زلف مشکبار
روی خوبش چو نگری فتنهٔ جهانی بین ازو
فتنه فتنهست ای برادر خواه منبر خواه دار
شمت زلفین او کردست چون باد بهشت
خاک را عنبر نسیم و باد را مشکین به خار
حسن و خلق و لطف و ملح آمد اصول جوهرش
با اصول جوهر ما باد و خاک و آب و نار
روی او اندر صفا و روشنی چون آینهست
باز روی من ز آب دیدگان باشد بحار
من بدو چون بنگرم یا او به من چون بنگرد
من همی او گردم و او من به روزی چند بار
از لبم باد خزان خیزد که از تاثیر عشق
چون از آن دندان کژ مژ خود بخندد چون بهار
در مثل گویند مروارید کژ نبود چرا
کژ همی بینم چو زلف نیکوان دندان یار
لیک چندان زیب دارد کژ مژی دندان او
کن نیابی در هزاران کوکب گردون گذار
در لبش چون بنگرم از غایت لعلی شود
چشمم از عکس لبان چون می او پر خمار
هر که روزی بی رضایش چهرهٔ زیباش دید
بی خلاف از وی برآرد داغ بی صبری دمار
او همی کاهد ز نیکو عهدی و از خوشخویی
هر چه بر رویش طبیعت میبیفزاید نگار
هست بسیاری نکوتر زیب امروزش ز دی
هست بسیاری تبهتر عهد امسالش ز پار
ای دریغ از هیچ سنگستی درو بر راه او
کشتگان عشق یابندی قطار اندر قطار
لیک طبع عامیان را ماند از ساده دلی
هر که دامی راست کرد او را درو بینی شکار
گه برین هم جفت باشد همچو بی دین با دروغ
گه بر آن همخوابه گردد همچو بد خو با نقار
من که جان و عمر و دل درباختم در عشق او
من که جاه و مال و دین در عشق او کردم نثار
بر چو من کس نا کسی را برگزیند هر زمان
اینت بی معنی نگاری وه که یارب زینهار
جان من آتش همی گیرد که از دون همتی
هرکرا بیند، همی گیرد چو آب اندر کنار
غیرت آنرا که چون نارنگ ده دل بینمش
گر به سینه صد دلستی خون شدستی چون انار
بنده از وی آمنم زیرا که روزی بیشکست
در طویلهٔ عشوهٔ او صد کس اندر انتظار
در حرم هر کس در آید لیک از روی شرف
نیست یک کس را مسلم در حرم کردن شکار
باز اگر چند این چنین ست او ولیک این به بود
کاش اندر سنگ باشد پنبهای در پنبهزار
بید باری ایمنست از زحمت هر کس ولی
سنگ نااهلان خورد شاخی که دارد میوه بار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصف زلف مشکبو، چهرهٔ آینهوار، لب لعل و حتی دندان کج زیبای معشوق آغاز میشود. از میانهٔ شعر لحن برمیگردد و شاعر از بیوفایی و هرجاییبودن او مینالد که زیباییاش روزبهروز بیشتر و وفایش کمتر میشود و هر فرومایهای را بر عاشق جانباخته برمیگزیند. در پایان شاعر با تمثیل حرم و درخت میوهدار نتیجه میگیرد که زیبایی دلفریب، نااهلان را به سوی معشوق میکشاند و دل بستن به چنین کسی مایهٔ رنج و غیرت است.
هوش مصنوعی: اگر یار بیسرمایه عطاری کند، شایسته است؛ چون هر تار زلفش صدهزار نافهٔ مشک در خود دارد.
هوش مصنوعی: شگفتا که با زیباییاش هر روز صد جگر را میسوزاند و کباب میکند؛ کسی که اینهمه مشک دارد (و مشک از خون جگر آهو است) چه نیازی به جگر دارد؟
هوش مصنوعی: سرمایهٔ عنبرفروشان بوی گردی است که از زلف او برمیخیزد؛ هیچ میدانی برکت زلف او چه ثروتی پدید میآورد؟ (بازی با «یمن» و «یسار» به معنای راست و چپ و نیز برکت و توانگری).
هوش مصنوعی: با دو چشمش فخر و نازِ چشم آهو را از رونق انداخت، و با دو جعد زلفش اعتبار نافهٔ آهو (مشک) خوار و بیارزش شد.
هوش مصنوعی: از وقتی زلف او بر چهره پیدا شد، بازار کاروانهای مشک و کافور که از ریاح و تتار میآمدند کساد شد؛ یعنی زلف او جای مشک و کافور را گرفت.
هوش مصنوعی: مشکِ آهوان در نافههایشان مانند جگرشان به خون بدل شده است؛ از شرم و خجالت در برابر آن دو زلف مشکافشان.
هوش مصنوعی: چون به روی زیبای او بنگری، آشوب و فتنهٔ جهانی را از او میبینی؛ ای برادر، فتنه فتنه است، چه بر منبر باشد چه بر دار.
هوش مصنوعی: بوی زلفان او همچون نسیم بهشت، خاک را عنبربو و باد را مشکآگین کرده است.
هوش مصنوعی: عناصر اصلی وجود او زیبایی و خوشخویی و لطف و ملاحت است، در حالی که عناصر وجود ما باد و خاک و آب و آتش است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ او در پاکی و روشنی مانند آینه است، اما چهرهٔ من از اشک چشم به دریاها بدل شده است.
هوش مصنوعی: وقتی من به او یا او به من مینگرد، چون آینه و آب، روزی چند بار من او میشوم و او من؛ یعنی تصویر هر یک در دیگری میافتد.
هوش مصنوعی: وقتی او با آن دندانهای کجومژ خود مانند بهار میخندد، از اثر عشق از لب من آه سرد چون باد خزان برمیخیزد.
هوش مصنوعی: در مثل میگویند مروارید کج نیست، پس چرا دندان یار را مانند زلف خوبرویان کج میبینم؟
هوش مصنوعی: اما کجی دندان او چنان زیباییای دارد که در هزاران ستارهٔ گردون یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: وقتی به لب او مینگرم، از شدت سرخی لبش که چون می است، چشمم از بازتاب آن مست و خمارآلود میشود.
هوش مصنوعی: هر که روزی بی رضایت او چهرهٔ زیبایش را ببیند، بیگمان داغ بیقراری او را نابود میکند.
هوش مصنوعی: به همان اندازه که طبیعت بر زیبایی چهرهاش میافزاید، او از وفاداری و خوشخویی خود میکاهد.
هوش مصنوعی: زیبایی امروزش بسیار بیشتر از دیروز است، اما وفای امسالش بسیار تباهتر از پارسال است.
هوش مصنوعی: دریغا اگر در او اندکی سنگینی و وقار (یا پایداری) بود، کشتگان عشقش را در راه او صف در صف مییافتی.
هوش مصنوعی: اما او از سادهدلی به طبع مردم عامی میماند؛ هر کس دامی بگسترد، او را در آن دام شکارشده میبینی.
هوش مصنوعی: گاهی با این یکی جفت میشود چنانکه بیدین با دروغ همراه است، و گاهی با آن یکی همبستر میشود چنانکه بدخو با ستیزه.
هوش مصنوعی: من که جان و عمر و دل را در عشق او باختم و جاه و مال و دین را در راه عشقش نثار کردم،
هوش مصنوعی: او هر لحظه فرومایهای را بر کسی چون من برمیگزیند؛ چه معشوق بیمعنا و بیارزشی! خدایا پناه بر تو.
هوش مصنوعی: جانم آتش میگیرد، چون او از پستی همت هر کس را ببیند، مانند آب در آغوش میگیرد.
هوش مصنوعی: از غیرت نسبت به او که مانند نارنگی دهدل (هرجایی و دودل) میبینمش، اگر صد دل در سینه داشتم همه چون انار پرخون میشد.
هوش مصنوعی: من بنده از او در امانم (دل از او برداشتهام)، زیرا بیگمان هر روز صد نفر در آخور ناز و عشوهاش به انتظار ایستادهاند.
هوش مصنوعی: هر کسی میتواند به حرم درآید، اما از روی حرمت و شرف هیچکس اجازه ندارد در حرم شکار کند.
هوش مصنوعی: با آنکه او چنین است، باز این بهتر است؛ کاش در دلِ سنگیاش اندکی نرمی چون پنبه در پنبهزار بود.
هوش مصنوعی: درخت بید که میوه ندارد از آزار مردم در امان است، اما شاخهای که میوه دارد سنگ نااهلان را میخورد؛ یعنی زیبایی او سبب گرد آمدن نااهلان بر او شده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.