کر ناگه گنبد بسیار سال عمر خوار
فخر آل گنبدی را بیجمال عمر خوار
خواجه مسعودی که هنگام سعادت مشتری
سعد کلی داشتی از بهر شخص او نثار
آن ز بیم مرگ بوده سالها در عین مرگ
و آن ز زخم چشم بوده هفتهها بیماروار
نرگسی کز بیم ایزد سالها یک رسته بود
خون حسرت کرده او را در لحد چون لالهزار
چشمها نشگفت اگر شد پر ستاره بی رخش
کاختران از غیبت خورشید گردند آشکار
چنبر گردون به گرد خاک از آن گردد همی
کاین چنینها دارد این آسوده خاک اندر کنار
شاهی و شادی جز او فرزند نادیده هنوز
کرده مرگش همچو شاهان اسیر اندر حصار
تا گرفت او روزهٔ پیوسته در تابوت مرگ
خون همی گریند بهر او جهانی روزهدار
روی پر آژنگشان از اشک خون هست آن چنانک
در میان طبلهٔ شنگرف پشت سوسمار
لیک با این گرچه گنبد خانهای کردش ز خشت
زین آل گنبدی را گنبد زنهار خوار
دوستان را جای شکر و تهنیت ماندست از آنک
ار صدف بشکست ازو برخاست در شاهوار
تا بود پر جوی و حوض و چشمه و دریا ز آب
در چمنها گر نبارد ابر نیسان گو مبار
مایهٔ حمد و سعادت احمد مسعود آنک
مر محامد را شعارست و سعادت را دثار
آن حکیم پای اصل و راد مرد معتبر
آن کریم دین پژوه و حق نیوش و حق گزار
آن اصیل خوش لقای مکرم درویش دوست
آن نبیل پارسای مفضل پرهیزگار
ای پدر را ناگهانی دیده در خاکی خموش
وی پدر را ناگهانی دیده بر چوبی سوار
نیک ناگاه از غریبی ماند چشمت پر ز آب
سخت بی وقت از یتیمی گشت فرقت پر غبار
لیکن از مرگ پدر یابند مردان نام و ننگ
نام بهمن بر نیامد تا نمرد اسفندیار
تا نگردد کوه مغرب پرده پیش آفتاب
از سوی مشرق جمال بدر ننماید شعار
ابتدا این رنجها میکش که در باغ شرف
زود بویی صد گل خوشبوی از یک نوک خار
تقویتها یابی اکنون از عطای ذوالجلال
تربیتها بینی اکنون از قبول شهریار
دولتت را فال نیک این بس که اندر شاعری
اختیار عالمی کردت ازینسان اختیار
یادگار خواجهٔ خود یافتی وقت است اگر
یادگاری خواهم ا زجودت ز چندان یادگار
تا بهشت و چرخ باشد نزد عالم هفت و هشت
تا حواس و طبع باشد نزد عاقل پنج و چار
یمن بادت بر یسار و یسر بادت بر یمین
دانشت جفت یمین و دولتت جفت یسار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ فقدان خواجه مسعود و تبریک به فرزندش، خواجه احمد، سروده شده است. شاعر با بیان غم و اندوه از دست رفتن خواجه مسعود، او را فردی نازنین و خوشخلق توصیف میکند که مرگش بر دوستیها و روابط تأثیر گذاشته است. در عین حال، فرزندش خواجه احمد نیز مورد تمجید قرار میگیرد و به او امید و دعا برای آیندهای روشن داده میشود. شاعر وضعیت غم انگیز یتیمی خواجه احمد را به تصویر میکشد و به او یادآوری میکند که از رنجها میتواند به رشد و سعادت دست یابد. در نهایت، بر اهمیت یادگارهایی که از پدر بر جای مانده، تأکید میشود و به فرزند نوید داده میشود که دولت و دانش او مسیری روشن خواهد ساخت.
هوش مصنوعی: ناگهان بر اثر بیحاصلی عمر، زانوهای فخر آل گنبدی خم شد و زیبایی قامت او از میان رفت.
هوش مصنوعی: خواجه مسعود که در زمان خوشبختی و خوشی، خوش شانس و خوش یمن بود، به خاطر او و برای یادآوری او، نیکی و خیر خیرات کردی.
هوش مصنوعی: آن شخص به خاطر ترس از مرگ سالها در حالی زندگی کرده که گویا مرده بوده و دیگری به خاطر زخم چشمش هفتهها به حالت بیمار بوده است.
هوش مصنوعی: نرگس (گل نرگس) که از ترس خدا سالها در انتظار بوده، حالا در قبر مانند لالهزاری است که خون حسرت را در خود دارد.
هوش مصنوعی: چشمها اگر پر از اشک و ستاره شد، جای تعجب ندارد؛ چون در غیاب چهرهاش (دختر) بینظیرها به وضوح دیده میشوند که مانند خورشید روشنایی ندارند.
هوش مصنوعی: چرخ فلک به دور خاک میچرخد، زیرا این زمین آرام همواره چنین حوادثی را در خود دارد.
هوش مصنوعی: فرزند نادیدهٔ خواجه مسعود، با وجود مقام و شادی که دارد، همچنان محکوم به مرگ است و مانند پادشاهان در محدودیتی به سر میبرد.
هوش مصنوعی: زمانی که او در تابوت مرگ قرار گرفته و در حال روزهداری است، جهان برای او به خاطر فقدانش با اشک و گریه همچون روزهداران به سوگ نشسته است.
هوش مصنوعی: چهرههای زیبا و گرانقدر آنها از اشکهای خونین پر شده است، بهگونهای که گویی در میان ظرف قرمزرنگی مانند رنگ شنگرف، پشت سوسمار قرار دارند.
هوش مصنوعی: با اینکه این شخص (خواجه مسعود) خانهای گنبدی از خشت برای خود ساخته، اما نمیتواند از دنیای فانی رهایی یابد و گنبد او به معنای ضعف و حقارت است.
هوش مصنوعی: دوستان باید شکرگزار و خوشحال باشند، زیرا اگر صدف (مظهر ثروت و زیبایی) بشکند، گوهر و الماس درخشان از آن خارج میشود.
هوش مصنوعی: تا وقتی که جویها، حوضها، چشمهها و دریا از آب پر است، اگر در بهار (نیسان) باران نبارد، دیگر خوشحالی و مبارکی ندارد.
هوش مصنوعی: احمد مسعود منبعی از ستایش و خوشبختی است، چرا که او الگوی خوبیها و نشانهای از سعادت به شمار میرود.
هوش مصنوعی: این بیت دربارهٔ حکیمی است که پایبند به اصول خود و شخصیتی معتبر و شجاع است. او فردی بزرگوار و دینپژوه است که به حق گوش میسپارد و آن را میپذیرد.
هوش مصنوعی: آن درویش شریف و بزرگوار که با طرز برخورد نیکو و روحی عالی شناخته میشود، انسانی با فضیلت و پرهیزگار است که در زندگیاش از مرتبهٔ بالایی برخوردار بوده و همواره به خوبی و پارسایی معروف است.
هوش مصنوعی: ای پدر را ناگهان در خاکی آرام دیدهام، و همچنین ناگهان بر چوبی (محصور) نشسته دیدهام.
هوش مصنوعی: ناگهان به خاطر غریب بودن، چشمانت پر از اشک شده است و به طور ناگهانی به دلیل یتیمی، جداییات بسیار غمانگیز و پر از غم و غصه است.
هوش مصنوعی: مردان بزرگ با مرگ پدرشان به شهرت و اعتبار میرسند. نام بهمن (پدر اسفندیار) تا زمانی که اسفندیار زنده بود، بر سر زبانها نیفتاد و تنها پس از مرگ او بود که به او و نامش اشاره شد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که کوه مغرب (غرب) مانع تابش آفتاب شود، از جانب مشرق (شرق) چهره ماه (بدر) معلوم نخواهد شد. این بیت به این معناست که ظهور زیبایی یا حقیقت در زندگی مستلزم وجود موانعی است که باید برطرف شوند.
هوش مصنوعی: برای اینکه به مقام و منزلت والایی در مقام شرف و عزت (باغ شرف) دست یابی، ابتدا باید رنج و زحمت بکشی، زیرا تنها با تحمل سختیها میتوان از ثمرات خوش زندگی (گلهای خوشبو) بهرهمند شد، حتی اگر نتایج آن گاه به اندازهٔ یک تلخی کوچک باشد (نوک خار).
هوش مصنوعی: اکنون میتوانی از الطاف و بخششهای خداوند (ذوالجلال) پرهیزکاری و تقوا را به دست آوری و همچنین نشانههای پرورش و تربیت را از پذیرش و تأیید شهریار ببینی.
هوش مصنوعی: موفقیت و خوشبختی تو به قدری است که میتوان گفت، فال نیک این است که در دنیای شعر، تو همواره با انتخاب و تصمیمی درست، به جایگاهی ویژه دست یافتهای.
هوش مصنوعی: اگر یادگاری از بخشش و کرامت تو میخواهم، وقت آن است که به یادگار خواجهٔ خود برسم.
هوش مصنوعی: تا وقتی که بهشت و جهان به شکل هفت و هشت (به معنای کیهان و آسمان) وجود دارد، و تا وقتی که حواس و طبیعت در وجود عاقل به تعداد پنج و چهار (یعنی نه حواس و طبع انسان) وجود دارد، این چیزها همچنان پایدار خواهند بود.
هوش مصنوعی: برای تو، سعادت و خوشبختی از طرف راست (یسار) باد، و از طرف چپ (یمین) نیز بر تو نعمت و فراوانی نازل شود. علم و دانش تو با خوشبختیات برابر و در کنار هم هستند و موقعیت و موفقیت تو نیز با نعمتهای زندگی پیوسته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.