نیست عشق لایزالی را در آن دل هیچ کار
کو هنوز اندر صفات خویش ماندست استوار
تا بوی در زیر بار حلق و خلق و جلق و دلق
پردهداران کی دهندت بار بر درگاه یار
تا تو مرد صورتی از خود نبینی راستی
مرد معنی باش و گام از هر دو کشور در گذار
بندهٔ فضل خداوندیست و آزاد از همه
نه عبای خویش داند نه قبای شهریار
هیچ کس را نامدست از دوستان در راه عشق
بی زوال ملک صورت ملک معنی در کنار
صدهزاران کیسهٔ سوداییان در راه عشق
از پی این کیمیا خالی شد از زر عیار
هر که در میدان عشق نیکوان گامی نهاد
چار تکبیری کند بر ذات او لیل و نهار
و آنکه او اندر شکر ریز بتان شادی نکرد
دان که روز مرگ ایشان هم نگردد سوگوار
طلعت زیبا نداری لاف مه رویی مزن
عدت عدت نداری دل ز شاهان بر مدار
طیلسان موسی ونعلین هارونت چه سود
چون به زیر یک ردا فرعون داری صد هزار
رو که در بند صفات و صورت خویشی هنوز
بر سوی تو عز منبر خوشترست از ذل دار
ای برآورده ز راه قدرت و تقدیر و قهر
زخم حکم لاابالیت از همه جانها دمار
عالمی در بادیهٔ قهر تو سرگردان شدند
تا که یابد بر در کعبهٔ قبولت باز بار
هرکجا حکم تو آمد پای بند آورد جبر
هر کجا قهر تو آمد سر فرو برد اختیار
یارب ار فانی کنی ما را به تیغ دوستی
مر فرشتهٔ مرگ را با ما نباشد هیچ کار
مهر ذات تست یارب دوستان را اعتقاد
یاد فضل تست یارب غمکشان را غمگسار
دست مایهٔ بندگانت گنج خانهٔ فضل تست
کیسهٔ امید از آن دو زد همی امیدوار
آب و گل را زهرهٔ مهر تو کی بودی اگر
هم ز لطف خود نکردی در از لشان اختیار
دوستان حضرتت را تا چو تو ساقی بوی
هست یکسان نزد ایشان نوش نحل و زهر مار
هر که از جام تو روزی شربت شوق تو خورد
چون نراند آن شراب ار داند آن رنج خمار
کیست آنکو ساعتی در بحر مهرت غوطه خورد
کش بدست از آتش شوق تو یکساعت قرار
هرکه او نام از تو جوید ایمنست از نام و ننگ
هر که او فخر از تو آرد فارغست از فخر و عار
هر که از درگاه عزت یافت توقیع قبول
پیش درگاهش کمر بندد به خدمت روزگار
کیست آنکو عز خویش از خاک درگاه تو دید
کوشد اندر صدر دین در چشم کس یک روزخار
چون جمال گوهر حدادیان یوسف که زد
پتک حجت بر سر اعدای دین حدادوار
آن که چون در درس و مجلس دم زند در علم و دین
چون دم آخر نیابی در همه گیتیش یار
آن ز ترفیه و صیانت ملک را خیرات بخش
و آن ز توجیه و دیانت شرع را اندیشه خوار
پیشوا و واعظ دین محمد کز ورع
سنت همنام خود را هست دایم جانسپار
گر نبودی باغ رایش را نهالی بس قوی
این چنین شاخی ازو پیدا نگشتی در دیار
آنکه خاک تیره را بر چرخ فضل آمد بدو
کز چنان چرخی چنین خورشید دین گشت آشکار
گر ز چرخ آسمان آمد زمستانی چنین
بنگر از چرخ زمین اندر زمستان نوبهار
ور ز چرخ آسمان آید سحاب برف ریز
آمد از چرخ زمین دریای مروارید بار
هر کسی جزوی امامت نیز دعوی میکند
لیک پنهان نیست شاه ذوالفقار از ذوالخمار
فتویی کز خانهٔ حدادیان آمد برون
نص قرآن دارد آنرا از درستی استوار
هیچ جاهل در جهان مفتی نگشتهست از لباس
هیچ گنگ اندر جهان شاعر نگشتهست از شعار
خود گرفتم هر کسی برداشت چوبی چون کلیم
معجزی باری بباید تا شود آن چوب مار
دور مشتی مدعی نامعنوی اندر گذشت
دور دور یوسفست ای پادشا پایندهدار
لفظ شیرینش غذای جان ما شد بهر آنک
گر غذای تن شدی بی زور ماندی روزهدار
از چنین شاخی چنین باری پدید آمد به شهر
پس درخت گل چه آرد جز گل خوشبوی بار
احمد محمود خصلت خواجه ای کامروز کرد
از سخن چشم عدوی احمد مختار تار
در چنین مجلس که او کردست آنک کردهاند
جبرئیل از سدره و حوران ز کنگرها نظار
از پی این تهنیت را عاملان آسمان
اختران ثابت آرند اندرین مجلس نثار
زیب معنی بایدت اینک شنیدی ای پسر
نقش مانی بایدت رو معتکف شو در بهار
چشم آن نادان که عشق آورد بر رنگ صدف
بالله ار دیدش رسد هرگز به در شاهوار
قد و منظر چنگری بنگر که در علم نظر
جان خصمان را همی چون دارد اندر اضطرار
هر که مردست او بود در جستجو معنی پرست
هر که زن طبعست خود ماندست در رنگ و نگار
کار صدق و معنی بوبکر دارد در جهان
ورنه در هر کوی بوبکرست و در هر کوه غار
کار کردار علی دارد وگرنه روز جنگ
هیچ کاری ناید از نقش علی و ذوالفقار
ای چو آتش در بلندی وی چو آب اندر صفا
وی چو باد اندر لطافت وی چو خاک اندر وقار
اینهمه حشمت ز یک تاثیر صبح بخت تست
باش تا خورشید اقبالت برآرد روزگار
تا ببینی کز برای عشق خاک درگهت
چرخ چون پیشت کمر بندد به رسم افتخار
نیز دولت را بسی شادی نباید کرد از آنک
هر که بالا زود گیرد زود میرد چون شرار
قطرهٔ آبی که آن را از هوا گیرد صدف
روزگار آن را تواند کرد در شاهوار
بستر از خار و خسک ساز ای پسر اکنون چو گل
تا چو دستنبوی بر دست شهان گیری قرار
روزها چشم و چراغ عالمی گردد چو شمع
هر که پیماید ز دیده قامت شبهای تار
از پی یک مه که برگ گل دمد بر وی همی
گرمی و سردی کشد در باغها یکسال خار
تا بهشت و چرخ باشد نزد عالم هشت و هفت
تا حواس و طبع باشد پیش دانا پنج و چار
یمن بادت بر یسار و یسر بادت بر یمین
دانشت جفت یمین و دولتت جفت یسار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به تمجید از یوسف بن حدادی میپردازد و او را انسانی برگزیده و شایسته تعریف میکند. وی به عشق و معنویت او اشاره کرده و بر اهمیت پاکی قلب و نیت نیک تأکید میکند. همچنین جوانب اخلاقی و معنوی شخصیت یوسف را وصف میکند و او را بهعنوان پیشوای دین و علم معرفی میکند که از فضیلت و دیانت برخوردار است. شاعر به زیباییهای وجود یوسف و تأثیر مثبت او بر دیگران میپردازد و عشق به خدا و دوستانش را نیز از ویژگیهای بارز او میشمارد. در نهایت، او بر این باور است که یوسف بن حدادی میتواند نور و سعادت را به عالم بیاورد و در زندگی دیگران تأثیرگذار باشد.
هوش مصنوعی: عشق پایدار و ابدی در دل او وجود ندارد، زیرا هنوز در ویژگیهای خود ثابت و پابرجاست و نتوانسته به عشق حقیقی دست یابد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در زیر بار غم و زحمت و رنج و سختیهای زندگی هستی، نمیتوانی بوی خوش عشق و همراهی را از پردهداران (خدمهی عشق یا معشوق) بشنوی و در نتیجه نمیتوانی به درگاه محبوب (یار) راه یابی.
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو به ظاهر خود اکتفا کنی و خود را فقط در شکل و صورت ببینی، مرد حقیقی نخواهی بود؛ بنابراین باید به معنای عمیقتری برسید و از هر دو جنبه مادی و معنوی فراتر بروی.
هوش مصنوعی: انسانی که به فضل خداوند بزرگ وابسته است، از تمامی قید و بندها آزاد است و نه به لباس خود اهمیت میدهد و نه به مقام و ثروت پادشاه.
هوش مصنوعی: هیچکس از دوستان در مسیر عشق به سوی خداوند نمیرسد، مگر اینکه از دنیای مادی و ظاهر (صورت) دوری کند و به معنا و حقیقت (معنی) نزدیک شود.
هوش مصنوعی: چندین هزار کیسه از افرادی که در عشق، آرزوها و خواستههای غیرواقعی داشتند، در جستجوی این کیمیا (عشق حقیقی) خالی از طلا و ثروت واقعی شد.
هوش مصنوعی: هر کسی که در عرصه عشق به نیکی قدم بگذارد، شب و روز بر ذات او چهار بار تکبیر (تجلیل و بزرگداشت) میگوید.
هوش مصنوعی: کسی که در خوشی و شادی با زیباییهای بتان شکرگزاری نکرد، بداند که در روز مرگ آن زیباییها هم کسی برایشان غمگین نخواهد شد.
هوش مصنوعی: چهرهٔ زیبا نداری پس لاف زیبایی نزن؛ چرا که زیبایی واقعی را نمیتوان به اشتباه به نمایش گذاشت. دل خود را به شاهان وابسته نکن، چرا که آنها هم محبوبیتی پایدار ندارند.
هوش مصنوعی: چه فایده دارد که تو لباسهای موسی و نعلین هارون را به تن داری، اگر زیر یک ردا فرعون (استبداد و سرکشی) پنهان شدهای و به آن دل بستهای؟
هوش مصنوعی: تو که درگیر صفات خود و ظاهر خویش هستی، هنوز هم پیوسته به سوی تو رو میآورم، زیرا مقام و اعتبار من در نزدیکیت از ذلت و خفت در کنار دیگران بهتر است.
هوش مصنوعی: ای کسی که قدرت و سرنوشت و قهر تو، زخم سرسختی به جان همهٔ موجودات میزند و همه را تحت تأثیر قرار میدهد.
هوش مصنوعی: دانشمندان و اهل علم در بیابانهای ناشناخته به سبب قهر تو حالت گیجی و سردرگمی دارند تا اینکه بتوانند با توکل به تو و به امید پذیرش، به درگاه کعبه (مکان مقدسی در مکه) مراجعه کنند.
هوش مصنوعی: هر کجا که اراده و حکم تو باشد، جبر انسانی را مجبور میکند و نمیتواند خلاف آن عمل کند؛ و هر جا که قهر و خشم تو برآید، انسان اختیار خود را از دست میدهد و سرش را خم میکند.
هوش مصنوعی: ای خدا، اگر بخواهی ما را به خاطر دوستیات نابود کنی، فرشتهٔ مرگ هیچ کاری با ما نخواهد داشت و به ما آسیبی نمیزند.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ، دوستی و محبت تو ذاتاً وجود دارد و این دوستی باعث میشود که دوستانت به تو ایمان و اعتقاد داشته باشند. همچنین، یاد فضل و بزرگواری تو، منبع آرامش و تسلی برای آنان است که در غم و اندوه بسر میبرند.
هوش مصنوعی: دست مایه و سرمایهٔ بندگانت (مردم) سرمایه و گنجینهٔ فضیلت توست. امید مردم از آن دو (فضیلت و لطف تو) است، که به همین خاطر همیشه امیدوارند.
هوش مصنوعی: آب و گل یعنی مخلوقات و جهان، با مهر و محبت تو چه ارزش و معنایی دارد اگر تو از روی لطف خود، به آنها اختیار و اراده ندهی؟
هوش مصنوعی: دوستان تو به اندازهی خودت که ساقی بوی خوشی، ارزشمند هستند؛ اما برای آنها نوشیدنیهایی با خواص متفاوت وجود دارد، هم عسل که شیرین و خوشمزه است و هم زهر مار که تلخ و مضر است.
هوش مصنوعی: هر کسی که از جام عشق تو جرعهای بنوشد، اگر درد و رنج ناشی از مستی و خماری آن را بفهمد، هرگز نمیتواند از آن دوری جست.
هوش مصنوعی: آن کس که یک لحظه در دریای محبت تو غرق شود، از آتش شوق تو حتی یک ساعت هم آرامش نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: هر کس که نام تو را بخواند، از عذاب و بدنامی در امان است و هر کس که به تو افتخار کند، از ننگ و شرمندگی آسوده خاطر است.
هوش مصنوعی: هر کسی که از درگاه مقام و عزت تو نامهای که نشاندهندهی پذیرش و اعتبار باشد دریافت کند، برای خدمت به او آماده شده و بر خود بستن کمربند احترام و خدمت به او را پذیرفته است.
هوش مصنوعی: آن کسی که عظمت خود را از مقام تو دریافت کرده، در تلاش است که در صدر دین قرار گیرد و در چشم دیگران برای همیشه از او خیر و نیکی دیده شود.
هوش مصنوعی: جمال یوسفبن حدادیان (یوسف) بهقدری زیبا و برجسته است که مانند پتک، در برابر دشمنان دین، قاطعیت و استدلال قوی دارد و بهطور مؤثری در دفاع از دین قیام میکند.
هوش مصنوعی: کسی که در مجالس و در بحثهای علمی و دینی صحبت میکند، باید مراقب باشد که در پایان کار، دوستان و یاران واقعیاش را در همه حال پیدا نکند.
هوش مصنوعی: او با بخشش خیرات، برای حفظ و تقویت ملک و سرزمین میکوشد و با توجه به اصول دیانت، به فکر افتخار و ارزیابی شرع است.
هوش مصنوعی: پیشوای دین محمد که به خاطر ورع و تقوا، همیشه جان خود را فدای سنت خود میکند.
هوش مصنوعی: اگر در باغ مقام و فضیلت یوسفبن حدادی، نهالی قوی به نام او وجود نداشت، چنین شاخ و برگ باعظمتی از او در جهان هویدا نمیشد.
هوش مصنوعی: آنکه خاک ضعیف و ناچیز را به لطف آسمان، بالا برد و به مقام و فضیلت رساند، همان کسی است که به واسطهٔ چنین چرخ گردانی، خورشید دین را نمایان ساخت.
هوش مصنوعی: اگر از آسمان زمستانی به این شکل بیفتد، به زمین نگاه کن که در زمستان، بهار نو میآید.
هوش مصنوعی: اگر از آسمان برف ببارد، از زمین دریایی از مروارید پدید میآید. این تصویر به زیبایی و شکوه طبیعت اشاره دارد که در آن برف همانند مروارید درخشانی به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: هر کسی ممکن است مدعی رهبری (امامت) باشد، ولی شخصیت واقعی و شایسته، یعنی شاه ذوالفقار، که در اینجا به علی(ع) اشاره دارد، از بقیه که تنها در ظاهر خود را به این مقام میزنند، متمایز و شناخته شده است. «ذوالخمار» احتمالاً به کسانی اشاره دارد که در مقام بلندتری قرار ندارند.
هوش مصنوعی: فتوایی که از خانهٔ یوسفبن حدادی خارج شده، بر اساس نص قرآن (متن مقدس) بوده و نشاندهندهٔ حقیقت و درستی آن است.
هوش مصنوعی: هیچ نادانی در دنیا به مقام فتوایت نرسیده و هیچ فردی که ناتوان در سخن گفتن باشد، نتوانسته شاعر شود؛ بنابراین رسیدن به این مقامها نیازمند دانش و هنر است.
هوش مصنوعی: من هر کسی را که دستش به چوبی بیفتد، مانند کلیم (موسی) میدانم که معجزهای از او صادر میشود. اما برای اینکه این چوب به مار تبدیل شود، باید معجزهای واقعی اتفاق بیفتد.
هوش مصنوعی: یعنی بعضی از مدعیان که به دنبال مقام و نام هستند، در حقایق و معانی عمیق ناتوانند و نمیتوانند به شخصیت بزرگ یوسفبن حدادی برسند. ای پادشاه، همیشه پایدار باش و این دوری را درک کن.
هوش مصنوعی: سخن شیرین یوسف برای روح و جان ما بسیار دلپذیر و مغذی است، زیرا اگر فقط غذای جسم باشد، روزهدار در دل و انرژی خود ضعیف و ناتوان خواهد ماند.
هوش مصنوعی: از چنین درختی، ثمرهای خوشبو و زیبا به وجود آمد، پس درخت گلی که در آن میروید چه میتواند آورد جز گلهای خوشبو؟
هوش مصنوعی: احمد، که به او محمود خصلت میگویند، امروز از سخنانش چشم دشمنان احمد مختار (پیامبر اسلام) را کور کرده است.
هوش مصنوعی: در این مجلس که یوسفبن حدادی آن را برپا کرده، جبرئیل (فرشتهای که پیامهای خدا را میآورد) از درخت سدره (درختی در بهشت) و حوران (دختران بهشتی) از کنگرها (نوعی گیاه) نظاره میکنند.
هوش مصنوعی: در پی این تبریک، فرشتگان آسمان ستارههای ثابت را در این مجلس به عنوان هدیه و احترام خواهند آورد.
هوش مصنوعی: ای پسر، حالا که زیبایی و معنای حقیقی را شنیدی، باید بدانی که مانند نقش مانی (که نمادی از هنر و زیبایی است) باید به خودت برسگی و در بهار زمان (زمانی که همه چیز تازه میشود) به یک گوشه خلوت کن و به تفکر بپردازی.
هوش مصنوعی: چشم نادان که فقط زیبایی را در رنگ صدف میبیند، اگر عشق واقعی را ببیند، هرگز به اندازهٔ محبوبش توجه نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: شکل و ظاهر زیبای چنگری (شخصی در اینجا) را بنگر که در دانش و بینش، روح دشمنان را در حال اضطراب و نگرانی مانند دارد.
هوش مصنوعی: هر کسی که مرد باشد و به دنبال حقیقت و معنی در زندگی باشد، واقعاً به معنای عمیق زندگی میرسد، اما کسی که زنطبع و سطحی است، تنها به زیباییهای ظاهری و رنگ و نگار دل خوش کرده و از عمق معانی دور است.
هوش مصنوعی: عمل و صداقت و معنای واقعی به ابوبکر (دوست نزدیک پیامبر اسلام) مربوط میشود؛ در غیر این صورت، در هر کوی و برزنی میتوان نشانی از ابوبکر پیدا کرد و در هر کوهی غاری وجود دارد که نشان از اوست.
هوش مصنوعی: به تواناییها و خصایص علی (علی بن ابیطالب) اشاره میشود که تنها به واسطهٔ او و در زمان جنگ، کاری میسر است و بدون او، هیچ نشانهای از قهرمانی و قدرت جنگی وجود نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: تو مانند آتش هستی که بلندی و حرارت دارد، و همانند آب در پاکیزگی و صفا، همچنین مانند باد در لطافت و خوشهوا هستی، و در عین حال مانند خاکی که وقار و ثبات دارد.
هوش مصنوعی: این همه جلال و شکوه به خاطر تأثیرات خوبی است که از شانس و بخت تو به وجود آمده است. امیدوار باش که روزی خورشید اقبال و خوشبختیات rise کند و به اوج برسد.
هوش مصنوعی: برای اینکه ببینی چطور عشق تو باعث میشود تا چرخ فلک (دنیا) مانند یک نشان افتخار، به احترام تو کمر ببندد.
هوش مصنوعی: شادی و خوشحالی بابت رسیدن به قدرت و مقام نباید زیاد باشد، زیرا هر کس که به سرعت به اوج میرسد، به همان سرعت نیز سقوط کرده و از بین میرود؛ مانند آتش بازی که خیلی زود خاموش میشود.
هوش مصنوعی: قطرهای که صدف (تجسم روزگار) آن را از هوا میگیرد، میتواند به درخشندگی و ارزش بالایی تبدیل شود، مانند گوهرهای قیمتی که اهمیت خاصی دارند.
هوش مصنوعی: بستر خود را از خار و علفهای بیاستفاده بساز، ای پسر، زیرا اکنون مانند گل دربیا و به قدری زیبا و دلنشین شو که مانند دستان انبیا (پیشوایان بزرگ) به دست شاهان مقام و ارادت بیابی.
هوش مصنوعی: اگر کسی در شبهای تار، با چشمان خود زیبایی را ببیند و از آن بهرهمند شود، روزها برای او مانند شمعی میدرخشد و به او روشنی و روشنایی میبخشد.
هوش مصنوعی: برای جستجوی یک ماه مانند، همهٔ گلها و گیاهان در باغها یک سال تحت تأثیر دماهای سرد و گرم هستند. (اشاره به تأثیرات فصلی و زیباییهای طبیعی در باغ).
هوش مصنوعی: تا وقتی که بهشت و آسمان وجود دارند، هشت و هفت برای عالم (دانش و حکمت) اعتبار دارند. و تا زمانی که حواس و طبیعت وجود دارد، چهار و پنج برای عالم دانا اهمیت دارد.
هوش مصنوعی: برای تو خوشی و نعمت از طرف چپ (یسار) و آسایش و خوشبختی از طرف راست (یمین) آرزو میکنم. دانش تو از سمت راست و ثروتت از سمت چپ به اندازه هم هستند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.