ای خداوندان مال الاعتبار الاعتبار
ای خداخوانان قال الاعتذار الاعتذار
پیش از آن کاین جان عذر آور فرو میرد ز نطق
پیش از آن کاین چشم عبرت بین فرو ماند ز کار
پند گیرید ای سیاهیتان گرفته جای پند
عذر آرید ای سپیدیتان دمیده بر عذار
ای ضعیفان از سپیدی مویتان شد همچو شیر
وی ظریفان از سیاهی رویتان شد همچو قار
پرده‌تان از چشم دل برداشت صبح رستخیز
پنبه تان از گوش بیرون کرد گشت روزگار
تا کی از دارالغروری ساختن دارالسرور
تا کی از دارالفراری ساختن دارالقرار
در فریب آباد گیتی چند باید داشت حرص
چشمتان چون چشم نرگس دست چون دست چنار
این نه آن صحراست کانجا بی جسد بینند روح
این نه آن بابست کآنجا بی خبر یابند بار
از جهان نفس بگریزید تا در کوی عقل
آنچه غم بودست گردد مر شما را غمگسار
در جهان شاهان بسی بودند کز گردون ملک
تیرشان پروین گسل بود و سنان جوزا فگار
بنگرید اکنون بنات‌النعش وار از دست مرگ
نیزه‌هاشان شاخ شاخ و تیرهاشان پارپار
می‌نبینید آن سفیهانی که ترکی کرده‌اند
همچو چشم تنگ ترکان گور ایشان تنگ و تار
بنگرید آن جعدشان از خاک چون پشت کشف
بنگرید آن رویشان از چین چو پشت سوسمار
سر به خاک آورد امروز آنکه افسر بود دی
تن به دوزخ برد امسال آنکه گردن بود پار
ننگ ناید مر شما را زین سگان پر فساد
دل نگیرد مر شما را زین خزان بی‌فسار
این یکی گه زین دین و کفر را زو رنگ و بوی
و آن دگر گه فخر ملک و ملک را زو ننگ و عار
این یکی کافی ولیکن یاش را از اعتقاد
و آن دگر شافی ولیکن فاش را از اضطرار
زین یکی ناصر عبادالله خلقی ترت و مرت
وز دگر حافظ بلادالله جهانی تار و مار
پاسبانان تو اند این سگ پرستان همچو سگ
هست مردار آن ایشان هم بدیشان واگذار
زشت باشد نقش نفس خوب را از راه طبع
گریه کردن پیش مشتی سگ پرست و موشخوار
اندرین زندان برین دندان زنان سگ صفت
روزکی چند ای ستمکش صبر کن دندان فشار
تا ببینی روی آن مردم‌کشان چون زعفران
تا ببینی رنگ آن محنت‌کشان چون گل انار
گرچه آدم سیرتان سگ صفت مستولیند
هم کنون بینی که از میدان دل عیاروار
جوهر آدم برون تازد برآرد ناگهان
زین سگان آدمی کیمخت و خر مردم دمار
گر مخالف خواهی ای مهدی در آ از آسمان
ور موافق خواهی ای دجال یک ره سر برآر
یک طپانچه مرگ و زین مردارخواران یک جهان
یک صدای صور و زین فرعون طبعان صدهزار
باش تا از صدمت صور سرافیلی شود
صورت خوبت نهان و سیرت زشت آشکار
تا ببینی موری آن خس را که می‌دانی امیر
تا بینی گرگی آن سگ را که می‌خوانی عیار
در تو حیوانی و روحانی و شیطانی درست
در شمار هر که باشی آن شوی روز شمار
باش تا بر باد بینی خان رای و رای خان
باش تا در خاک بینی شر شور و شور شار
تا ببینی یک به یک را کشته در شاهین عدل
شیر سیر و جاه چاه و شور سوز و مال مار
ولله ار داری به جز بادی به دست ارمر ترا
جز به خاک پای مشتی خاکسارست افتخار
کز برای خاک پاشی نازنینی را خدای
کرددر پیش ساستگاه قهرش سنگسار
باش تا کل بینی آنها را که امروزند جزو
باش تا گل یابی آنها را که امروزند خار
آن عزیزانی که آنجا گلبنان دولتند
تا نداریشان بدینجا خیره همچون خار خوار
گلبنی کاکنون ترا هیزم نمود از جور دی
باش تا در جلوه‌ش آرد دست انصاف بهار
ژنده‌پوشانی که آنجا زندگان حضرتند
تا نداری خوارشان از روی نخوت زینهار
و آن سیاهی کز پی ناموس حق ناقوس زد
در عرب بواللیل بود اندر قیامت بونهار
پرده‌دار عشق دان اسم ملامت بر فقیر
پاسبان در شناس آن تلخ آب اندر بحار
ور بقا خواهی ز درویشان طلب زیرا که هست
بود درویشان قباهای بقا را پود و تار
تا ورای نفس خویشی خویشتن کودک شمار
چون فرود طبع ماندی خویشتن غافل بدار
کی شود ملک تو عالم تا تو باشی ملک او
کی بود اهل نثار آنکس که برچیند نثار
هست دل یکتا مجویش در دو گیتی زان که نیست
در نه و در هشت و هفت و در شش و پنج و چهار
نیست یک رنگی بزیر هفت چار از بهر آنک
ار گلست اینجای با خارست ور مل با خمار
بهر بیشی راست اینجا کم زدن زیرا نکرد
زیر گردون قمر پس مانده را هرگز قمار
در رجب خود روزه‌دار و «قل هوالله» خوان و پس
در صفر خوان «تبت» و در چارشنبه روزه‌دار
چند ازین رمز و اشارت راه باید رفت راه
چند ازین رنگ و عبارت کار باید کرد کار
همرهان با کوه‌هانان به حج رفتند و کرد
رسته از میقات و حرم و جسته از سعی و جمار
تو هنوز از راه رعنایی ز بهر لاشه‌ای
گاه در نقش هویدی گاه در رنگ مهار
چون به حکم اوست خواهی تاج خواهی پای بند
چون نشان اوست خواهی طیلسان خواهی غیار
تا به جان این جهانی زنده چون دیو و ستور
گرچه پیری همچو دنیا خویشتن کودک شمار
حرص و شهوت در تو بیدارند خوش خوش تو مخسب
چون پلنگی بر یمین داری و موشی بر یسار
مال دادی لیک رویست و ریا اندر بنه
کشت کردی لیک خوکست و ملخ در کشتزار
خشم را زیر آر در دنیا که در چشم صفت
سگ بود آنجا کسی کاینجا نباشد سگ سوار
خشم و شهوت مار و طاووسند در ترکیب تو
نفس را آن پایمرد و دیو را این دست یار
کی توانستی برون آورد آدم را ز خلد
گر نبودی راهبر ابلیس را طاووس و مار
عور کرد از کسوت عار ار ز دودهٔ آدمی
زان که اندر تخم آدم عاریت باشد عوار
حلم و خرسندی در آب و گل طلب کت اصل ازوست
کی بود در باد خرسندی و در آتش وقار
حلم خاک و قدر آتش جوی کآب و باد راست
گرت رنگ و بوی بخشد پیله‌ور صد پیلوار
تا تو اندر زیر بار حلق و جلقی چون ستور
پرده‌داران کی دهندت بار بر درگاه یار
گرد خرسندی و بخشش گرد زیرا طمع و طبع
کودکان را خربزه گرمست و پیران را خیار
راستکاری پیشه کن کاندر مصاف رستخیز
نیستند از خشم حق جز راست‌کاران رستگار
تا به جان لهو و لغوی زنده اندر کوی دین
از قیامت قسم تو نقشست و از قرآن نگار
حق همی گوید بده تا ده مکافاتت دهم
آن به حق ندهی و پس آسان بپاشی در شیار
این نه شرط مومنی باشد که در ایمان تو
حق همی خاین نماید خاک و سرگین استوار
گرد دین بهر صلاح دین به بی‌دینی متن
تخم دنیا در قرار تن به مکاری مکار
ای بسا غبنا کت اندر حشر خواهد بود از آنک
هست ناقد بس بصیر و نقدها بس کم عیار
سخت سخت آید همی بر جان ز راه اعتقاد
زشت زشت آید همی در دین ز راه اعتبار
بر در ماتم سرای دین و چندین نای و نوش
در ره رعناسرای دیو و چندان کار و بار
گرد خود گردی همی چون گرد مرکز دایره
ای پی اینی بسان خشک مغزان در دوار
از نگارستان نقاش طبیعی برتر آی
تا رهی از ننگ جبر و طمطراق اختیار
چون ز دقیانوس خود رستند هست اندر رقیم
به ز بیداری شما خواب جوانمردان غار
بازدان تایید دین را آخر از تلقین دیو
بازدان روح‌القدس را آخر از حبر نصار
عقل اگر خواهی که ناگه در عقیله‌ت نفکند
گوش گیرش در دبیرستان «الرحمان» در آر
عقل بی‌شرع آن جهانی نور ندهد مر ترا
شرع باید عقل را همچون معصفر را شخار
عقل جزوی کی تواند گشت بر قرآن محیط
عنکبوتی کی تواند کرد سیمرغی شکار
گرچه پیوستست بس دورست جان از کالبد
ورچه نزدیکست بس دورست گوش از گوشوار
پیشگاه دوست را شایی چو بر درگاه عشق
عافیت را سرنگون سار اندر آویزی بدار
عاشقان را خدمت معشوق تشریفست و بر
عاقلان را طاعت معبود تکلیف‌ست و بار
زخم تیغ حکم را چه مصطفا چه بوالحکم
ذوالفقار عشق را چه مرتضا چه ذوالخمار
هر چه دشوارست بر تو هم ز باد و بود تست
ورنه عمر آسان گذارد مردم آسان گذار
از درون جان برآمد نخوت و حقد و حسد
تا که از سیمرغ رستم گشت بر اسفندیار
تا ندانی کوشش خود بخشش حق دان از آنک
در مصاف دین ز بود خود نگشتی دلفگار
ورنه پیش ناوک اندازان غیرت کی بود
دست باف عنکبوتی زنده پیلی را حصار
چند جویی بی حیاتی صحو و سکر و انبساط
چند جویی بی مماتی محو و شکر و افتقار
جز به دستوری «قال الله» یا «قال الرسول»
ره مرو فرمان مده حاجت مگو حجت میار
چار گوهر چارپایهٔ عرش و شرع مصطفاست
صدق و علم و شرم و مردی کار این هر چار یار
چار یار مصطفا را مقتدا دار و بدان
ملک او را هست نوبت پنج نوبت زن چهار
پاس خود خود دار زیرا در بهار تر هوا
پاسبانت را تره کوکست و میوه کوکنار
از زبان جاه جویان تا نداری طمع بر
وز دو دست نخل بندان تا نداری چشم بار
کی توان آمد به راه حق ز راه جلق و حلق
درد باید حلق سوز و حلق دوز و حق گزار
نی از آن دردی که رخ مجروح دارد چون ترنج
بل از آن دردی که دلها خون کند در بر چو نار
نه چنان دردی که با جانان نگوید دردمند
بل از آن دردی که ناپرسا بگوید پیش یار
بر چنین بالا مپر گستاخ کز مقراض لا
جبرئیل پر بریده‌ست اندرین ره صد هزار
هیزم دیگی که باشد شهپر روح‌القدس
خانه آرایان شیطانرا در آن مطبخ چه کار
علم و دین در دست مشتی جاه جوی مال دوست
چون بدست مست و دیوانه‌ست دره و ذوالفقار
زان که مشتی ناخلف هستند در خط خلاف
آب روی و باد ریش آتش دل و تن خاکسار
کز برای نام داند مرد دنیا علم دین
وز برای دام دارد ناک ده مشک تتار
ای نبوده جز گمان هرگز یقینت را مدد
وی نبوده جز حسد هرگز یمینت را یسار
شاعران را از شمار راویان مشمر که هست
جای عیسی آسمان و جای طوطی شاخسار
باد رنگین‌ست شعر و خاک رنگین‌ست زر
تو ز عشق این و آن چون آب و آتش بیقرار
ز آنچنین بادی و خاکی چون سنایی بر سر آی
تا چنو در شهرها بی‌تاج باشی شهریار
ورنه چون دیگر خسیسان زین خران عشوه خر
خاک رنگین می‌ستان و باد رنگین می‌سپار
نی که بیمار حسد را با شره در قحط سال
گرش عیسی خوان نهد بر وی نباشد خوشگوار
خاطر کژ را چه شعر من چه نظم ابلهی
کور عینین را چه نسناس و چه نقش قندهار
نکته و نظم سنایی نزد نادان دان چنانک
پیش کر بر بط سرای و نزد کور آیینه دار
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر نصیحتی است درباره اجتناب از غرور، کبر و حرص در زندگی. شاعر از مردم می‌خواهد تا به عبرت‌ها و نشانه‌های مرگ و نابودی دقت کنند و متوجه شوند که همه چیز موقتی است. او به بزرگ‌زادگان و ثروتمندان هشدار می‌دهد که هیچ‌کدام از آنها از دست مرگ در امان نیستند و در نهایت به خاک خواهند رفت. همچنین از خوانندگان می‌خواهد که به ثروت و جاه خود نبالند و در پی اخلاص و صداقت باشند تا در روز قیامت سعادتمند شوند. دلایل مختلفی از جمله نفرت، حسد و حرص باعث سقوط انسان‌ها می‌شود و شاعر تأکید میکند که تنها از طریق ایمان و عمل صالح می‌توان به بقا و نجات رسید.
هوش مصنوعی: ای صاحبان ثروت و اعتبار، ای کسانی که در دل دعا می‌کنید و از خداوند می‌خواهید که عذرخواهی‌تان را بپذیرد.
هوش مصنوعی: قبل از اینکه این جان از عذرخواهی بیفتد و بمیرد، باید درک کنی که این چشم عبرت‌بین قبل از اینکه از عمل بازبماند، باید عبرت بگیرد و فکر کند.
هوش مصنوعی: ای کسانی که سیاه‌رویی شما سبب عبرت و پندآموزی شده، پند بگیرید و عذرخواهی کنید، زیرا سفیدی موی شما بر چهره‌تان حکایت از پیری و ناتوانی میکند.
ای ضعیفان، سفیدی موی شما همچون رنگ شیر شده است و ای ظریفان، سیاهی چهره شما مانند رنگ قیر شده است.
هوش مصنوعی: دل شما در روز قیامت از غفلت و بی‌خبری بیدار می‌شود و حقیقت آشکار می‌شود، همانند اینکه روزگار شما را از تمام زشتی‌ها و حرص‌ها رهایی می‌بخشد.
هوش مصنوعی: چه مدت می‌خواهید با ایجاد و ساختن مکانی پر از غرور و خودپسندی، آن را به محلی شاد و خوشحالی تبدیل کنید؟ و تا کی می‌خواهید مکانی که باید آرامش و قرار باشد را به جایی فراری و بی‌ثبات تبدیل کنید؟
هوش مصنوعی: در دنیای فریبندهٔ این عالم، چندان باید به طمع و حرص پرداخت؟ چشم شما مانند چشم گل نرگس و دست‌تان مثل دست درخت چنار است، یعنی از زیبایی و ظاهربازی فراتر بروید و به معنای عمیق‌تری توجه کنید.
هوش مصنوعی: این دنیا مانند صحرا نیست که روح بدون بدن را ببیند و این در هم مانند در بی‌خبر نیست که کسی بتواند خبر آنجا را بگیرد.
هوش مصنوعی: از دنیای نفس (هوس‌ها و خواسته‌های دنیا) فرار کنید تا در مسیر عقل، آنچه غم و اندوه بوده به شما شادی و آرامش ببخشد.
هوش مصنوعی: در زمان‌های گذشته، شاهان زیادی وجود داشتند که تیرهایشان مانند ستاره‌های پروین از آسمان می‌افتاد و نیزه‌هایشان به شکل صورت فلکی جوزا خراشیده و آسیب‌دیده بود.
هوش مصنوعی: بنگرید به دختردیوان (بنات‌النعش، ستاره‌های یاقوتی در آسمان) که حالا از طعمه مرگ به شکل نیزه‌های شکسته و تیرهای پاره پاره درآمده‌اند. این تصویر نمایان‌گر زوال و فنا است.
هوش مصنوعی: آیا شما نمی‌بینید آن احمقانی را که به اشتباه زندگی را به زرق و برق می‌آرایند، در حالی که قبرشان تنگ و تاریک خواهد بود، مانند چشمان تنگ ترکان.
هوش مصنوعی: به آنها نگاه کنید، موهای مجعدشان مانند پشت پوسته سخت از خاک شده است. به چهره‌شان هم نظر کنید، که چین‌وچروک‌هایش شبیه به پشت سوسماری است.
هوش مصنوعی: امروز کسی که خود را بزرگ و باعزت می‌دانست، سر به خاک گذاشته و در ذلت است، و آن کسی که همیشه خود را گردن‌کلفت می‌دانست، امسال به عذاب و عاقبت بد دچار شده است.
هوش مصنوعی: ننگی از این سگان که پر از فساد هستند بر شما نمی‌آید و دل شما از این خزانی که بی‌باران است نمی‌گیرد.
هوش مصنوعی: این دین و کفر، هر کدام به نوبهٔ خود، رنگ و بوی خود را دارند؛ یکی برای فخر و دیگری برای ننگ و عار. در واقع، برخی از باورها باعث pride (فخر) می‌شوند و برخی دیگر منجر به shame (ننگ) می‌گردند.
این یکی کافی ولیکن «یا»ش «را» از اعتقاد، یعنی «کافر» در اعتقاد؛ و آن دگر شافی ولیکن «فا»ش «را» از اضطرار یعنی «شاری» که فرقه ای از خوارج هستندو بواسطه اضطرار قافیه و تناسب با کافی، چنین آمده است
هوش مصنوعی: از این یکی، ناصر عبادالله، مردمان به آرامی و نظم زندگی میکنند، اما از آن دیگری، حافظ بلادالله، جهانی دچار آشفتگی و نابسامانی است.
هوش مصنوعی: پاسبانان (نگهبانان) تو، این کسانی که به سگ‌پرستی مشغولند، مانند سگ‌هایی هستند که مردار را می‌خورند و سرنوشت آنها نیز به خودشان برمی‌گردد.
هوش مصنوعی: نفس انسان باعث می‌شود تا زیبایی‌ها را زشت بپندارد و در برابر جمعی که به چیزهای پست و دنائت می‌پردازند، از روی طبیعت خود به گریه بیافتد.
هوش مصنوعی: در این دنیا، تو در جایی هستی که انسان‌ها مانند سگ‌ها به یکدیگر حمله میکنند و به یکدیگر سوءاستفاده میکنند. ای ستمکش، کمی صبر کن و با تحمل بیشتر، فشار دندان‌ها و مشکلات را تحمل کن.
هوش مصنوعی: برخی از انسان‌ها مانند مردم‌کشان (دشمنان) در زیبایی و جذابیت شبیه زعفران هستند، در حالی که کسانی که رنج می‌کشند، به مانند گل انار در رنگ و زیبایی خاص هستند. این تشبیهات بیانگر کمال و زینت در ظاهر و باطن افراد جامعه است.
هوش مصنوعی: هرچند آدم‌های حقیر و وسوسه‌گر همچون سگ‌ها بر دنیا مسلط‌اند، اما همین‌طور می‌توانی مشاهده کنی که در میدان دل، انسانهای باارزش و با شخصیت، به‌صورت شایسته و عیاری برتری دارند.
هوش مصنوعی: اگرچه انسان‌ها ممکن است به ظاهر خوب و محترم باشند، اما مانند سگ‌هایی هستند که در درون خود پستی و زشتی دارند. ناگهان این زشتی‌ها از درونشان نمایان می‌شود و نشان می‌دهد که برخی از انسان‌ها به هیچ‌وجه قابلیت و ارزش واقعی انسانی را ندارند.
هوش مصنوعی: اگر تو ای مهدی (حضرت مهدی) بخواهی که با مخالفان مقابله کنی، به آسمان بیا و خود را نشان بده، و اگر ای دجال (مظهر فریب و فساد) بخواهی که با دوستان همراهم باشی، تنها یک بار سر خود را بالا بیاور.
هوش مصنوعی: یک ضربهٔ مرگ، که بر بدن کسانی که مانند مردار زندگی میکنند می‌خورد، موجب ایجاد صدایی جهانی می‌شود، همان‌طور که صدای یک شیپور (صور) از فرعون‌ها و انسانهای خودپرست به گوش می‌رسد.
هوش مصنوعی: بگذار تا از برخورد تو، صورت زیبایت پنهان شود و باطن زشتت آشکار گردد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به حقیقت امور پی ببری، باید مانند موری، خس و امیر را ببینی؛ یا مانند گرگی، سگ و عیار را بشناسی. این خطاب به توست که نمی‌توانی فقط به ظواهر توجه کنی، بلکه باید با دقت به واقعیات نگاه کنی.
هوش مصنوعی: در وجود تو هم صفات حیوانی و هم ویژگی‌های روحانی و شیطانی وجود دارد؛ بنابراین، هر کسی که باشی، همان را در روزهای زندگی‌ات نشان می‌دهی.
هوش مصنوعی: صبر کن تا ببینی چگونه نظر و تصمیم فرمانروایان به باد می‌رود، همچنین ببین که چگونه نیکی و تباهی در خاک و سرزمین‌ها تغییر میکند و به دست خود انسان، بدی و ناراحتی در آن جای می‌گیرد.
هوش مصنوعی: تا ببینی که چگونه هر یک از افراد در ظلم و ستم، به دست عدالت کشته می‌شوند، در حالی که شیران نیرومند و مرفه‌ها نیز در عذاب و سختی گرفتارند و نیرنگ‌ها و ثروت‌ها دچار زوال می‌شوند.
هوش مصنوعی: به خداوند سوگند، اگر تو چیزی جز باد در دست نداری، افتخارت فقط این است که به خاک دست یک خاکی (انسان بی‌ارزش) پای می‌گذارد.
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر پاشیدن خاک به روی نازنینان، او را سنگسار کرده است، یعنی از مقام و منزلت او کاسته و مورد قهر خود قرار داده است.
هوش مصنوعی: صبر کن تا افرادی را ببینی که امروز به عنوان چیزهای مهم و ارزشمند شناخته می‌شوند؛ زیرا وقتی به آنها نگاه می‌کنی، در حقیقت، تنها خاری را می‌یابی که از گل‌ها دور است.
هوش مصنوعی: آن عزیزانی که در سرزمین گل‌های بهشتی زندگی میکنند و در اوج ثروت و نعمت هستند، تو که چیزی نداری باید به حال خود توجه کنی و حسرت آنها را نداشته باشی، چرا که در اینجا مانند خار، بی‌ارزش هستی.
هوش مصنوعی: تو که اکنون به خاطر جفا و بی‌عدالتی، به نابودی و سختی دچار شده‌ای، شاید روزی به لطف و انصاف خداوند (بهار) به حسن و زیبایی دوباره برگردی.
هوش مصنوعی: آن کسانی که در آنجا هستند و در واقع زنده‌اند، در حضور حضرت حق قرار دارند و تو که زندگی‌ات را از روی تکبر و ناز می‌گذرانده‌ای، نکنه اینقدر خود را به آنها تحقیر کن.
هوش مصنوعی: و آن شخص سیاه‌پوستی که برای دفاع از شرف و عفت خویش در زمان حضرت رسول (ص) فریاد زد، در روز قیامت، به عنوان نمونه‌ای از حقانیت خود، بواللیل شناخته خواهد شد.
هوش مصنوعی: عاشق باید بداند که ملامت دیگران نامی است بر فقیر، که در واقع محافظ و نگهدارندهٔ عشق است؛ و این ملامت تلخی مانند آبی در دریاهاست.
هوش مصنوعی: اگر به دنبال جاودانگی هستی، از درویشان درخواست کن؛ زیرا درویشان همانند پارچه‌هایی هستند که بقا را می‌سازند و تار و پود زندگی را تشکیل می‌دهند.
هوش مصنوعی: خودت را فراتر از نفس و خواهش‌های شخصیت ببین و مانند یک کودک به خودت نگاه کن. وقتی که به خواسته‌ها و تمایلات‌ت وابسته باشی، غافل از خود باقی می‌مانی.
هوش مصنوعی: هرگز نمی‌توانی حاکم واقعی بر جهان شوی، مگر اینکه خود را در اختیار قدرت او قرار دهی. کسی که در دنیای قهرمانان و جانبازان است، اوست که نثار (هدایا و قربانی‌ها) را می‌چیند.
هوش مصنوعی: دل واحدی را که باید جستجو کرد، در هر دو دنیای مادی و معنوی نمی‌توان یافت؛ زیرا در عالم وجود، آن دل در هیچ‌گونه عدد یا شمارش مانند نه، هشت، هفت، شش، پنج و چهار قرار ندارد.
هوش مصنوعی: در زیر هفت رنگ، هیچ رنگی وجود ندارد، زیرا اگر اینجا گل باشد، به دنبال آن خار هم خواهد بود، و اگر مل باشد، با آن خمار (شراب) هم همراه است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این نکته اشاره میکند که باید از زیاده‌خواهی و خودخواهی پرهیز کرد، زیرا در این دنیا هر چیزی که به دست آوردیم، دائمی نیست و در نهایت از دست می‌رود، همان‌طور که هر درد و رنجی که وجود دارد، برای کسی باقی نمی‌ماند.
هوش مصنوعی: در ماه رجب روزه‌دار باش و آیه «قل هوالله» (سوره توحید) را بخوان و سپس در ماه صفر آیه «تبت» (سوره مسد) را بخوان و در روز چهارشنبه نیز روزه بگیر.
هوش مصنوعی: چند بار باید در زندگی به نشانه‌ها و اشارات توجه کرد و راه را پیمود؟ چند بار باید به ظاهر و حرف‌ها اهمیت داد و عمل کرد؟
هوش مصنوعی: همراهان با کوه‌نشینان به سفر حج رفتند و از مکانهای مقدس و انجام مناسک، دور شدند و از تلاش و کار سخت در این راه، کناره‌گیری کردند.
هوش مصنوعی: تو هنوز به دنبال زیبایی‌ها از روی طمع و حرص هستی؛ گاهی به خاطر رسیدن به لذتی زودگذر و گاهی برای جلب توجه دیگران.
هوش مصنوعی: چون هر چیزی که می‌خواهی، از جمله تاج و مقام یا لباس و زینت، به خاطر و ارادهٔ خداوند است و آن نشان اوست.
هوش مصنوعی: انسان باید تا زمانی که در این جهان زنده است، همچون دیو و حیوان عمل کند، اما علی‌رغم پیری و کهنسالی، باید خود را به اندازه یک کودک در نظر بگیرد و از جوانی و سرزندگی روحی در خود نگه‌دارد.
هوش مصنوعی: حرص و شهوت در وجود تو بیدار و فعال هستند، اما تو شاد و خوشحال هستی. مانند پلنگی که در سمت راست تو قرار دارد و موشی که در سمت چپ است، از وجود این دو خطر آگاه نیستی.
هوش مصنوعی: اگرچه مالی در راه خوبی خرج کردی، اما نشان خود را به خاطر ریا نشان دادی. همچنین، اگر در دنیای عمل کشاورزی زحمت کشیدی، در واقع به جایی رسیدی که حاصل آن به مانند خوک و ملخ در زمین خراب شده است.
هوش مصنوعی: خشم را در زندگی پنهان کن و کنترل کن، زیرا در دنیا، خشم به زیان دیده می‌شود و فقط در نظر دیگران مانند یک سگ به نظر می‌آید. در آن عالم، کسی نیست که مانند سگ به خشم خود سوار شود.
هوش مصنوعی: خشم و شهوت در وجود تو به مانند مار و طاووس هستند؛ نفس تو به عنوان پایمردی قوی و دیوی که دستیار اوست، محسوب می‌شود.
هوش مصنوعی: آیا می‌توانستی انسان را از بهشت بیرون ببری اگر بجز طاووس و مار (که نشانه‌های ابلیس هستند) راهنمایی نداشتی؟
هوش مصنوعی: اگرچه انسان‌ها از نسل آدم هستند و به ظاهر به او نسبت دارند، اما اگر به عیوب و نواقص خود فکر کنند، در می‌یابند که این نواقص و موارد زشت از نژاد آدمی به آنها منتقل شده و در واقع، این عیوب همانند عوارضی هستند که به انسان‌ها نسبت داده می‌شوند.
هوش مصنوعی: حلم و آرامش و رضایت در وجود مادی انسان نیاز است، زیرا این صفات از ذات او نشأت می‌گیرد. آیا ممکن است که انسان در وجود غیر از خود، مانند باد رضایت یا در آتش وقار را پیدا کند؟
هوش مصنوعی: خویشتنداری و بزرگواری، در حقیقت چیزی از مادیت و جسمیت (خاک) است، اما ارزش و مقام در دنیا (آتش) است. اگر تو به چنین فضایل نایل شوی، همچون پیله‌ور (کسانی که پیله تولید میکنند) می‌توانی در دنیای مادی به مقام و زیبایی‌های خاصی دست یابی، که همانند لباس زیبا به تو رنگ و بوی خاصی می‌دهد.
هوش مصنوعی: هرگاه تو تحت فشار وابستگی و لذت‌های دنیوی، مانند یال و دمی که در دست پرده‌داران است، قرار بگیری، دیگران چه زمانی به تو اجازه می‌دهند که بار سنگینی به سوی درگاه محبوب ببری؟
هوش مصنوعی: بهتر است به دنبال شادی و بخشش باشی؛ زیرا طمع و طبیعت بی‌صبرانهٔ کودکان شبیه به گرم بودن خربزه است و روحیات پختگی و آرامش پیران شبیه به خیار است که خنک و ملایم است.
هوش مصنوعی: باست ادامهٔ عمل راستگویی کن، زیرا در روز قیامت که روز حساب و کتاب است، تنها راست‌کاران از خشم خدا خلاص خواهند شد و نجات می‌یابند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که به لهو (بیهوده‌گرایی) و لغو (عمل بی‌فایده) مشغول هستی و در کوی دین زندگی می‌کنی، به یاد قیامت و قسمتی که از قرآن آمده، تو در این دنیا تنها نقش و تصویر هستی.
هوش مصنوعی: خداوند به تو می‌گوید که باید بدهی تا بر اساس حق، پاداشی به تو بدهم، اما اگر از پرداخت حق خودداری کنی، بعد از آن به راحتی نعمت‌های خود را در اسفل زندگی، یعنی در مکانهای بی‌ارزش، هدر خواهی داد.
هوش مصنوعی: این رفتار و عمل، شرط یک مؤمن واقعی نیست که در ایمان خود به حق خیانت کند؛ زیرا این عمل به اندازه خاک و سرگین (پراز زحمت و بی‌فایده) است.
هوش مصنوعی: برای حفظ دین و نفع آن، به بی‌دینی روی آورده‌ای که این کار تو در حقیقت بذری از دنیا را در جانت کاشته و تو را به فریب و نیرنگ کشانده است.
هوش مصنوعی: در قیامت، بسیاری از افرادی که به خود مغرورند و خود را برتر از دیگران می‌دانند، مورد قضاوت سختی قرار خواهند گرفت. زیرا در آنجا خداوند به خوبی عیب‌های آنها را می‌بیند و ارزش اعمالشان را به درستی می‌سنجد، در حالی که اعمال بی‌ارزش زیادی در دنیا وجود دارد.
هوش مصنوعی: از طریق باورهای نادرست، دشواری‌های زیادی بر جان انسان وارد می‌شود و در دین نیز، اعتبار و ارزش‌ها به شدت تحت تأثیر زشتی‌های ناشی از همین اعتقادها قرار می‌گیرد.
هوش مصنوعی: در درِ خانهٔ سوگِ دین، نغمه‌ها و نوشیدنی‌های خوشی وجود دارد، اما در مقابل، در راه جایی که دیو (یا بدی) مستقر است، کار و مشاغل زیادی وجود دارد.
هوش مصنوعی: تو مانند دایره‌ای هستی که در مرکز آن می‌چرخد و به دور خود می‌گردی، و هرچند این حرکت را ادامه می‌دهی، اما مانند کسانی که در عجز و نادانی گرفتارند، در یک دایرهٔ بی‌هدف و بدون پیشرفت در حال چرخش هستی.
هوش مصنوعی: از زیبایی‌های آفرینش فراتر برو و به مراتب بالاتر از هنر نقاشی دست یاب، تا از زشتی‌های قضا و قهر و خودپسندی آزاد شوی.
هوش مصنوعی: بیداری جوانمردان غار (یعنی اصحاب کهف) باعث فرار آنها از دیکتاتوری دقیانوس شده است، و در حال حاضر آنها در زندگی واقعی خود به رستاخیزی دست یافته‌اند که در آن، نوشته‌ها و سرنوشت‌هایشان به لحاظ روحی و معنوی ارزشمندتر از خواب است.
هوش مصنوعی: به یاد آور تأیید دین را که از تلقین شیطان ناشی می‌شود و به خاطر بسپار روح‌القدس را که از کاهنان نصرانی به ما می‌رسد.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی عقل به جایگاهی والا در وجودت نفوذ کند، باید آن را در مدرسه‌ای که به علم و معرفت می‌پردازد، یعنی «الرحمان»، جست‌وجو کنی و به آن گوش دهی.
هوش مصنوعی: عقل بدون پیروی از دین و اصول اخلاقی نمی‌تواند نور و روشنی به تو ببخشد; بنابراین، تو نیاز داری که عقل را مانند چیزی با ارزش و عالی پرورش دهی و به دانش و شرع مربوط کنی.
هوش مصنوعی: عقل محدود نمی‌تواند به تمام معارف قرآن تسلط پیدا کند. همچنین، مانند عنکبوت که نمی‌تواند پرنده‌ای بزرگ مانند سیمرغ را شکار کند، عقل جزئی نیز نمی‌تواند به مقاصد بلند و عمیق دست یابد.
هوش مصنوعی: هرچند که روح انسان با بدنش پیوند دارد اما از آن بسیار دور است، مانند اینکه گوش انسان که به گوشواره‌اش نزدیک است، از آن نیز دور است.
هوش مصنوعی: در حضور دوست، باید با تواضع و ادب رفتار کرد، چون در درگاه عشق، آسایش و رفاه انسان را به زیر می‌افکند و باید خود را به عشق آن دوست بسپاریم.
هوش مصنوعی: عاشقان برای خدمت به محبوبشان مورد احترامند و برای عاقل‌ها اطاعت از خداوند وظیفه و مسئولیت است.
هوش مصنوعی: حکم و قانونی که از سوی خداوند (پیامبر و امام علی) و همچنین عشق و محبت نسبت به خدا نمی‌تواند تفاوتی داشته باشد؛ چه آن را از سوی پیامبر بپذیریم و چه از امام علی، هر دو در اصل یکسان هستند و تأثیری در حقیقت عشق و ارتباط با خدا نمیگذارد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که بر تو دشوار است، ناشی از خود تو و اوضاع و احوال توست؛ در غیر این صورت، افرادی که زندگی راحتی دارند، عمرشان را به آسانی سپری میکنند.
هوش مصنوعی: غرور، کینه و حسادت از قلب و وجود انسان بیرون آمده و به حدی رسیده که مانند داستان رستم و اسفندیار شده است، جایی که رستم به خاطر حجب و کبرش با اسفندیار درگیر می‌شود.
هوش مصنوعی: تا زمانی که ندانسته‌ای که تلاش و کوشش خودت را باید به عنوان بخشش حق در نظر بگیری، در میدان دین خوشحال نخواهی بود.
هوش مصنوعی: اگر غیرت و شجاعت نباشد، هیچ ارزشی ندارد که کسی بخواهد با تیر خود بیفتد، چون همچون حصاری از تار عنکبوت، نمی‌تواند جلوی یک فیل زنده را بگیرد.
هوش مصنوعی: چه بسیار کسانی که در جستجوی خوشی‌ها و شادی‌های زودگذر هستند، مثل سرخوشی و بی‌خبری از حال خود، و این در حالی است که نباید به زندگی بی‌حالی و نشانه‌های مرگ و ناتوانی روی بیاورند و از شدت نیاز و عبودیت خدا غافل شوند.
هوش مصنوعی: جز به پیروی از دستورات خدا و رسول، به راه نرو و درخواستی نکن که توجیهی ندارد و دلیل نیاور.
هوش مصنوعی: چهار ویژگی اصلی و برجسته‌ای که پایه‌های آسمانی و دستورات دینی پیامبر اسلام را تشکیل می‌دهند، شامل صداقت، علم، شرم (شرم از گناه) و مردانگی است؛ و این چهار ویژگی همگی یاران و همراهان او هستند.
هوش مصنوعی: چهار یار پیامبر (مصطفى) را به عنوان پیشوای خود قرار بده و بدان که حکومت او دارای پنج مرحله است، پس چهار مرحله از آن را بپذیر.
هوش مصنوعی: خودت را در برابر خودت مراقب باش، چون در بهار، هوای تر و تازه‌ای داری. نگهبان تو، درخت کوچکی است که میوه‌اش مانند یک کوکنار (نوعی درخت با میوه‌های اندک) است.
هوش مصنوعی: از سوی کسانی که به مقام و جاه خود مغرورند، توقع خود را پایین بیاور و طمع به مال و ثروت نداشته باش؛ زیرا درختان نخل به دو دست نیاز دارند و تاکنون هیچ چیزی به تو داده نشده است.
هوش مصنوعی: کسی که می‌خواهد به حقیقت و راه درست برسد، نمی‌تواند از طریق غرور و خودپسندی (که در اینجا به «جلق» و «حلق» تعبیر شده) به هدف خود دست یابد. باید از درد و رنج‌های واقعی (که به «حلق سوز» و «حلق دوز» اشاره دارد) عبور کند و در پی حق و حقیقت باشد.
هوش مصنوعی: این درد، درد ظاهری و جراحتی نیست که تصویر زخم روی صورت را نشان دهد، بلکه دردی است که عمیقاً به دلها آسیب می‌زند و از درون می‌سوزاند، مانند آتش.
هوش مصنوعی: دردی که عاشق با معشوقش در میان نمیگذارد، درد واقعی نیست؛ بلکه دردی است که بی‌صبر و شتاب به یار گفته می‌شود.
هوش مصنوعی: بر روی چنین جایگاه بلندی نرو و گستاخی نکن، زیرا پیوستگی در این راه، با سختی‌هایی همراه است که جبرئیل، فرشته‌ای بزرگ، نیز از آن بریده شده است.
هوش مصنوعی: هیزم دیگی که روح‌القدس (فرشته‌ای که به پاکی و روح‌القدس بودن معروف است) بر آن قرار دارد، هیچ ارتباطی با شیاطین و وسوسه‌های آنها ندارد و نمی‌تواند در آن آشپزخانه (مطبخ) جایی داشته باشد. این بیت به معنای بی‌فایده بودن کوشش شیطان و ناپاکان در برابر نیروهای مقدس و الهی است.
هوش مصنوعی: علم و دین در دستان افرادی است که فقط به دنبال قدرت و مال‌اند و این وضعیت مثل این است که این مسائل در دست فردی مست و دیوانه باشد که توانایی درک و کنترل آنها را ندارد.
هوش مصنوعی: برخی از انسان‌ها نادرست و ناصالح هستند و در مسیر نادرست گام برمی‌دارند، مانند آب و باد که بی‌ثبات و بی‌پایه‌اند. آنها دل‌های آتشین و تن‌های خاکی دارند و نتوانسته‌اند خود را اصلاح کنند.
هوش مصنوعی: مردی که در این دنیا فقط نامش را به عنوان عالم دانندهٔ دین می‌شناسند، در واقع فقط به خاطر منافع خود، دامی برای دیگران درست کرده و در پی بهره‌برداری از آن است.
هوش مصنوعی: ای هیچ چیزی به جز گمان به یقین تو کمک نکرده و همچنین هیچ چیز به جز حسد به قدرت تو در کارهایت یاری نرسانده است.
هوش مصنوعی: شاعران را به عنوان راویان و گویندگان حکمت و حقیقت حساب نکن، زیرا در آسمان فضیلت و مقام بالایی چون عیسی وجود دارد و در دنیای مادی، از زیبایی و طراوت مانند طوطی نشسته بر درختان است.
هوش مصنوعی: شعر مثل بادی پر از رنگ و زیبایی است و خاک نیز جلوه‌ای رنگین و با ارزش همچون طلا دارد. تو نیز به خاطر عشق به این و آن، در حالتی ناپایدار و پرتنش مثل آب و آتش هستی.
هوش مصنوعی: از این باد و خاکی که به رنگ‌های مختلفی درآمده، سنایی از تو دعوت میکند که به او بپیوندی، تا در شهرها بتوانی بدون تاج و مقام، به مقام شهریاری و بزرگی برسی.
هوش مصنوعی: در غیر این صورت، مانند دیگر آدم‌های پست، از این الاغ‌ها که بسیار فریبنده و زینت‌آمیز به نظر می‌رسند، خاک را می‌گیرند و به باد رنگین می‌سپارند.
هوش مصنوعی: کسی که به حسد دچار است، در زمان قحطی و کمبود، اگر عیسی (پیامبر) هم او را درمان کند، این درمان برایش لذت‌بخش نخواهد بود.
هوش مصنوعی: شعر و نظم من برای کسانی که دل و فکر منحرفی دارند هیچ ارزشی ندارد، همان‌طور که برای یک فرد نابینا هیچ تفاوتی ندارد که کدام نقاشی زیباست یا چه نقش و نگاری وجود دارد.
هوش مصنوعی: سنایی، شاعر معروف، برای نادانان و کسانی که فاقد بینش واقعی هستند، مانند کسی است که در برابر کر (مردم نادیده) به نواختن بط (آواز قشنگی) مشغول است و در برابر کور، آینه‌ای می‌گذارد. این بیت بیانگر بی‌فایده بودن دانشی است که به افراد نادان ارائه می‌شود، چرا که آنها توانایی درک و استفاده از آن را ندارند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۳۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.