راه دین پیداست لیکن صادق دین‌دار کو
یک جهان معشوق بینم عاشق غمخوار کو
عالمی پر ذوالخمارست از خمار خواجگی
ای دریغا در جهان یک حیدر کرار کو
دیو مردم بین که خود را چون ملایک ساختند
با چنین دیوان بگو بند سلیمان‌وار کو
گر به بوی و رنگ گویی چون گلم پس همچو گل
مر ترا پایی پر از خاک و سری پر خار کو
معلف اسبان تازی را خران بگرفته‌اند
در چنین تشویش ملک ای زیرکان افسار کو
گشت پر طوفان ز نااهلان زمانه چون کنم
آن دعای نوح و آن کشتی دریا بار کو
هست پنجه سال تا تو لاف مردی می‌زنی
پس چو مردان یک دمت بی‌زحمت اغیار کو
طور هست و «لن ترانی» لیک چون موسی ترا
آن تجلای جلال و وعدهٔ دیدار کو
پیش ازین در راه دین بد صدهزار اسفندیار
گرد هفت اقلیم اکنون یک سپه‌سالار کو
یک جهان بوبکر و عثمان و علی بینم همی
آن حیا و حلم و عدل و صدق آن هر چار کو
در ره هل من مزید عاشقی مرجانت را
آن اناالحق گفتن و آن دجله و آن دار کو
گر به جنت در به دوزخ رخت بنهی پس ترا
سینه و دیده گهی پر نور و گه پر نار کو
هم ز وصل و هم ز محنت چون محبان هر زمان
چهره همچون لاله‌زار و دیده لولو بار کو
بی رجا و خوف گر گویی که هستی خاک و باد
پس بجای باد و خاک آرامش و رفتار کو
هو دج از معشوق و ربع از عاشقان خالی بماند
در دیار دردمندان یک در و دیار کو
زین سخن چندان که خواهی خوانده‌ام در گوش عقل
لیکن اندر دهر مردی عاقل و هشیار کو
رفت گبری پیش گبری گفت هم کیش توام
گبر گفت ار چون منی پس بر میان زنار کو
تو همی گویی که شب تا روز اندر طاعتم
پس نشان طاعتت بر روی چون دینار کو
طرفه مرغان بر درخت دین همی نالند زار
اندر آن گلزار جانت را نوای زار کو
چشم موسی تار شد بر طور غیرت ز انتظار
جلوهٔ توحید و برق خرمن اشرار کو
او ریا گر دم فرو بر بست از اسرار شوق
از لب داوود صوتی به ز موسیقار کو
سالها شد تا چو بلبل جملگی گفتی نکرد
پس چو باز آخر دمی کردار بی‌گفتار کو
کی نهی در راه هستی تو زمام نیستی
مردهٔ زنده کجا و خفتهٔ بیدار کو
گیرمت بوبکر نامت چون نداری صدق او
باری آن دندان مار و زخم آن در غار کو
چون همی خواهی که عماری بوی بر ساق عرش
در ره اسلام عشق بوذر و عمار کو
با فرشته صلح کردی ای رفیق مدعی
پس به دارالملک دین با اهرمن پیکار کو
ور ز راه نیکبختی خلوتی بگزیده‌ای
چون سنایی پس تنت بیکار و جان در کار کو
هم بدین وزن ای پسر پور خطیب گنجه گفت:
«نوبهار آمد نگارا بادهٔ گلنار کو»
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به جست‌وجوی حقیقت و وجود انسان‌های صادق و دین‌دار می‌پردازد و از فقدان چنین افرادی در جامعه ابراز نارضایتی می‌کند. او به توصیف ناکامی در عشق و مشکلات انسانی می‌پردازد و از معشوقی واقعی و عاشق حقیقی سخن می‌گوید. همچنین، شاعر به مسائل اجتماعی و اخلاقی اشاره کرده و از روحیات ناپسند و ریاکاری در میان مردم گلایه می‌کند. در این میان، او به شخصیت‌های تاریخی و دینی مانند حیدر، بوبکر، عثمان و علی اشاره کرده و به دنبال نمادهایی از عدل و صداقت می‌گردد. نهایتاً، شاعر از انسان‌ها می‌خواهد که به حقیقت و عشق و جهاد در راه دین نزدیک شوند و در پی کشف معنای حقیقی زندگی باشند.
هوش مصنوعی: راه هدایت و دین روشن است، اما فردی که حقیقتاً دین‌دار و صادق باشد کجاست؟ در این دنیا معشوق‌ها و محبوب‌های بسیاری می‌بینم، اما عاشق و دلسوزی که به غم دیگران برسد، کجاست؟
هوش مصنوعی: در این دنیا افرادی هستند که به ظواهر دینی و اهل علم می‌پردازند، اما از حقیقت دورند و از خمار (شراب عشق و معرفت) بی‌بهره‌اند. در این میان، شاعر آرزوی وجود یک انسان راستین و دل‌سوز همچون حیدر کرّار (علی بن ابی‌طالب) را دارد که در جهان کم است.
هوش مصنوعی: مردم را ببین که خود را مانند فرشتگان می‌پندارند و به واسطهٔ چنین دیوانی بگوید که مانند سلیمان، قدرت و سلطنتی دارند.
هوش مصنوعی: اگر به بو و رنگ خود را مانند گل می‌گویی، پس چرا مانند گل، پای تو پر از خاک و سرت پر از خار نیست؟
هوش مصنوعی: در این شرایط آشفته و ناپایدار، کسانی که مسئولیت اسب‌های تازی (نژاد برتر اسب‌ها) هستند، به طور ناآگانه در حال فریب خوردن و آسیب دیدن هستند. ای افرادی که تحت قدرت و تدبیر قرار دارید، چه کار و تدبیری برای کنترل اوضاع دارید؟
هوش مصنوعی: زمانه به قدری دچار آشفتگی و چالش‌های افراد نااهل شده که نمی‌دانم چگونه باید دعا کنم، مانند دعای نوح، و آن کشتی را بسازم تا از این طوفان نجات یابم.
هوش مصنوعی: سال‌هاست که تو از خود می‌گویی که مردی هستی، اما اگر راست می‌گویی و شایستهٔ این لقب هستی، باید به‌گونه‌ای عمل کنی که شایستگی‌ات را نشان دهی، نه اینکه فقط به زبان بگویی. پس چرا به زحمت و مشقت افتادی تا از دیگران به‌راحتی دور شوی؟
هوش مصنوعی: خداوند به موسی (پیامبر) در کوه طور سخن گفته و به او وعده داد که او را نخواهد دید، اما حالا این وعده در کجا است؟ می‌پرسد که تجلی جلال خداوند و وعدهٔ دیدار و ملاقات با او کجاست؟
هوش مصنوعی: قبل از این، برای دین، صدهزار اسفندیار (شخصیتی با قدرت و شجاعت) را در هفت اقلیم (جهان) دیدم، اما اکنون یک سپه‌سالار (رئیس سپاه) در آنجا نمی‌بینم.
هوش مصنوعی: من در این جهان، وجود بوبکر و عثمان و علی را می‌بینم. باید فضایل آنها همچون حیا، حلم (خویشتنداری)، عدل و صدق را همواره جستجو کرد.
هوش مصنوعی: در مسیر عشق، از محبتی پیوسته و عمیق سخن می‌گوید که بیان آن «انا الحق» (من حقیقت هستم) و سرچشمه‌ی آن «دجله» (رود دجله، نماد زیبایی و زندگی) است. این عاشق به دنبال نشانه‌ها و نشانه‌گذاری‌های عشق است.
هوش مصنوعی: اگر تو در بهشت هم لباسی بر تن کنی که تو را به دوزخ ببرند، در این صورت، دل و چشمت گاهی پر از نور و گاهی پر از آتش می‌شود.
هوش مصنوعی: به خاطر محبت و درد، چهره آنها در هر لحظه مانند گل لاله زیبا و چشم‌هایشان مانند مروارید درخشان است.
هوش مصنوعی: اگر بدون امید و ترس بگویی که تو چیزی جز خاک و باد نیستی، پس به جای آن خاک و باد، آرامش و رفتار کجاست؟
هوش مصنوعی: در معشوق یعنی یار، لابد خبری از عشق و علاقه وجود ندارد و از طرفی، در دیار کسانی که دچار درد و رنج هستند، خانه و محلی برای عاشقان و دردمندان نمی‌یابم.
هوش مصنوعی: به هر مقدار که بخواهی درباره این حرف‌ها شنیده‌ام و برای عقلم توضیح داده‌ام، اما در این دنیا مرد عاقل و هوشیاری که وجود داشته باشد، کجاست؟
هوش مصنوعی: یک زرتشتی به زرتشتی دیگر می‌گوید که من هم مانند تو پیرو دین زرتشتی هستم. زرتشتی پاسخ می‌دهد اگر تو نیز شبیه من هستی، پس باید نشان و نشانه‌ات (یعنی دینت) را آشکار کنی، چون من دینی دارم که خود را با آن مشخص می‌کنم.
هوش مصنوعی: تو می‌گویی که شب و روز در حال عبادت و پرستش هستی، پس نشانی از طاعت و عبادتت مانند دینی که نشانش در روی سکه است، کجاست؟
هوش مصنوعی: پرندگان عجیبی در درخت دین به شدت ناله می‌کنند و در گلزار وجود تو، صدای گریان این پرندگان کجاست؟
هوش مصنوعی: چشم موسی در کوه طور (محل ظهور وحی) از شوق و حسادت به غیرت در انتظار نمایش یکتایی خداوند، مانند چشم‌های تار شده شده است و در این میان، اشاره به جمعی بدکار هم دارد که درخشش آنها را نمی‌بیند.
هوش مصنوعی: اگر ریاکار (دروغگو) سکوت کند و از راز شوقش چیزی نگوید، همان صدایی که از لب داوود (نبی و خواننده زیبا) می‌آید، کجا می‌تواند به زیبایی صدای موسی (نبی و موسیقی‌دان) باشد؟
هوش مصنوعی: سال‌هاست مثل بلبل تو مدام صحبت کردی، اما حالا چرا در آخرین لحظه هیچ حرفی برای گفتن نداری؟
هوش مصنوعی: تو که در مسیر زندگی کنترلی بر اوضاع نداری، انسان زنده‌ای که مرده محسوب می‌شود کجا و آدمی که در خواب است ولی بیدار به حساب می‌آید کجاست؟
هوش مصنوعی: من تو را به عنوان ابوبکر می‌گیرم، اما هنگامی که صداقت او را نداری، آن دندان مار و زخم (که بر اثر آن دندان زخم خورده‌ای) در غار (غار حرا که مرتبط با ابوبکر است) کجاست؟
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی که همانند عماری، بوی خوشی را به‌سان عطر در عرش به‌سوی خدا برسانی، باید در مسیر اسلام، عشق به شخصیت‌هایی چون بوذر و عمار را دریابی و پی بگیری.
هوش مصنوعی: تو ای دوست مدعی، با فرشته صلح کردی، پس در این جهان دینت را چگونه حفظ می‌کنی و با شیطان که نماد شر و بدی است، چگونه مبارزه می‌کنی؟
هوش مصنوعی: اگر از مسیر خوشبختی، آرامشی را انتخاب کرده‌ای، پس باید بدانی که جسمت بیکار و جانت در تلاش است.
هوش مصنوعی: پسر خطیب گنجه، بهار آمده و از تو می‌خواهد تا شراب گلی را بیاوری.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سر به سر دعویست مردا مرد معنی دار کو
تیزبینی پاکدستی رهبری عمخوار کو
کرد اگر معنیست من معنی همی خواهم ز تو
گفت اگر دعویست با حق مر ترا گفتار کو
باستان دعوی نبود آخر زمان معنی نماند
[...]
افسر شاهی نخواهم خاک پای یار کو
بال گو بشکن هما، آن سایه دیوار کو
سرو را گیرم که دارد با قد او نسبتی
آن گل رخساره وآن شیوه رفتار کو
ور همان گیرم که گل بار آرد و جنبد ز باد
[...]
جسم و جان با خود نخواهم خانه خمار کو
لایق این کفر نادر در جهان زنار کو
هر زمان چون مست گردد از نسیم خمر جان
تا در خمخانه می‌تازد ولیکن بار کو
سوی بی‌گوشی سماع چنگ می‌آید ولیک
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.