کرد نوروز چو بتخانه چمن
از جمال بت و بالای شمن
شد چو روی صنمان لالهٔ لعل
شد چو پشت شمنان شاخ سمن
آفتاب حمل آن گه بنمود
ثور کردار به ما نجم پرن
از گریبان شکوفه بادام
پر ستارهست جهان را دامن
هم کنون غنچهٔ پیکان کردار
کند از سحر ز بیجاده مجن
باغ شد چون رخ شاهان ز کمال
شاخ چون زلف عروسان ز شکن
مرغ نالید به گلبن ز فنون
باد بیزاست درختان ز فنن
ابر چون خامهٔ خواجه به سخا
چون دل خواجه بیاراست چمن
خواجه اسعد که عطای ملکش
داد خلق حسن و خلق حسن
آنکه تا سیرت او شامل شد
خصلت سیئه بگذاشت وطن
آنکه تا بخشش او جای گرفت
رخت برداشت ز دل رنج و حزن
پیش یک نکتهٔ آن دریا دل
شد چو خرمهره همه در عدن
علمها دارد سرمایهٔ جان
کارها داند پیرایهٔ تن
نکتهٔ رایش اگر شمع شود
بودش دایرهٔ شمس لگن
ذرهٔ خلقش اگر نشر شود
یاد نارد کسی از مشک ختن
گر رسد مادهٔ عونش به عروق
روح محروم نشیند ز شجن
ور وزد شمت هرمش به دماغ
دیده معزول بماند ز وسن
شادباش ای سخن از دو لب تو
همچو در عدن از لعل یمن
به سخن چونت ستایم بر آنک
مدح تو بیشتر آمد ز سخن
گردن عالمی از بخشش زر
کردی آراسته تو از شکر و منن
خاصه از جود تو دارد پدرم
طوقی از منت اندر گردن
همه مهر تو نگارد به روان
همه مدح تو سراید به دهن
از بسی شکر که گفتی ز تو او
عاشق خاک درت بودم من
لیکن از دیده بنامیزد باز
بیش از آنست که بردم به تو ظن
من چو جانیام نزدیک پدر
جان او باز مرا همچو بدن
پدرم تا که رضای تو خرد
جانی آورد به نزد تو ثمن
بنگر ای جان که اوصاف توتا
چه درافشانده ز دریای فطن
تا نگویی تو مها کین پسرک
دردی آورد هم از اول دن
کاین چراغی که برافروختهاند
گر ز سعی تو بیابد روغن
تو ببینی که به یک ماه چو ماه
کند از مهر تو عالم روشن
پسری داری هم نام رهی
از تو می خدمت او جویم من
زان که نیکو کند از همنامی
خدمت خواجه حسن بنده حسن
تا بود کندی خنجر ز سنان
تا بود تیزی خنجر ز فسن
باد بنیاد ولی تو جنان
باد بنگاه عدوی تو دمن
شاخ سعد از طرف بخت برآر
بیخ نحس از چمن عمر بکن
رایت ناصح چون تیغ بدار
گردن دشمن چون شمع بزن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصف بهار و نوروز آغاز میشود و باغ را به بتخانهای از گل و شکوفه تشبیه میکند. سپس از راه تشبیه ابر به قلم بخشندهٔ خواجه، به ستایش خواجه اسعد هروی میرسد و دانش و بخشش و خوی نیک او را میستاید. شاعر میگوید پدرش از بخشش خواجه منتدار است و او را نزد خواجه فرستاده و از خواجه حمایت و اجازهٔ خدمت به پسرِ همنامش حسن را میخواهد. قصیده با دعای بقا برای ممدوح و نفرین بر دشمنانش پایان مییابد.
هوش مصنوعی: نوروز چمن را همچون بتخانه کرد؛ گلها چون بتان زیبا و درختان بلند چون بتپرستانِ ایستاده در آن جلوه کردند.
هوش مصنوعی: لالهٔ سرخ مانند چهرهٔ بتان شد و شاخهٔ یاسمن مانند پشتِ خمیدهٔ بتپرستان در حال پرستش، خم شد.
هوش مصنوعی: خورشید که در برج حمل بود، بهسانِ برج ثور، خوشهٔ پروین را به ما نشان داد؛ یعنی شکوفههای خوشهوار مانند ستارگان پروین پدیدار شدند.
هوش مصنوعی: از شکوفههایی که از گریبان درخت بادام بیرون آمده، دامن جهان پر از ستاره شده است.
هوش مصنوعی: اکنون غنچهٔ نوکتیز که به پیکان میماند، گویی با جادو از سنگ سرخ بیجاده سپری میسازد؛ یعنی غنچه باز میشود و گلی سرخ و گرد پدید میآورد.
هوش مصنوعی: باغ از کمال زیبایی مانند چهرهٔ شاهان شد و شاخهها از پیچ و تاب مانند زلف عروسان گشتند.
هوش مصنوعی: پرنده بر بوتهٔ گل با نغمههای گوناگون نالید و باد شکوفهها را از شاخههای درختان فرو میبیزد.
هوش مصنوعی: ابر در بخشندگی مانند قلم خواجه است و چمن را مانند دل خواجه آراسته کرده است.
هوش مصنوعی: خواجه اسعد کسی است که بخشش خداوند پادشاه به او هم خوی نیک داده و هم آفرینش و سیمای نیکو.
هوش مصنوعی: از هنگامی که رفتار نیک او همهجا را فراگرفت، خوی بد جای خود را ترک کرد.
هوش مصنوعی: از هنگامی که بخشش او در دلها جای گرفت، رنج و اندوه از دلها کوچ کرد.
هوش مصنوعی: در برابر یک نکتهٔ سخن آن دریادل، همهٔ مرواریدهای عدن به ارزش مهرهٔ بیبها شدند.
هوش مصنوعی: دانشهایی دارد که سرمایهٔ جان است و کارهایی میداند که زینت تن است.
هوش مصنوعی: اگر نکتهای از اندیشه و رأی او شمع شود، مدار خورشید شمعدان آن خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر ذرهای از خوی خوش او پراکنده شود، دیگر کسی مشک ختن را به یاد نمیآورد.
هوش مصنوعی: اگر مایهای از یاری او به رگها برسد، روح از اندوه بیبهره میماند.
هوش مصنوعی: و اگر بویی از دوراندیشی او به مغز برسد، چشم از خواب کنار گذاشته میشود و بیدار میماند.
هوش مصنوعی: شاد باشی ای کسی که سخن از دو لب سرخت مانند مروارید عدن است که از میان لعل یمن بیرون آید.
هوش مصنوعی: چگونه با سخن تو را بستایم، در حالی که ستایش تو از توان سخن بیشتر است.
هوش مصنوعی: تو با بخشیدن زر، گردن مردم جهان را با طوقِ سپاس و نعمت آراستی.
هوش مصنوعی: بهویژه پدر من از بخشش تو طوقی از منت و سپاس بر گردن دارد.
هوش مصنوعی: پدرم همیشه مهر تو را در جان خود نقش میکند و ستایش تو را بر زبان میآورد.
هوش مصنوعی: از بس که پدرم از تو سپاسگزاری کرد، من دلباختهٔ خاک درگاه تو شدم.
هوش مصنوعی: اما اکنون که تو را دیدم، ماشاءالله، از آنچه دربارهات گمان میبردم برتری.
هوش مصنوعی: من برای پدرم مانند جانم و جان او نیز برای من مانند تن است؛ ما به هم پیوستهایم.
هوش مصنوعی: پدرم برای اینکه خشنودی تو را بخرد، جانی را که من باشم، بهعنوان بها نزد تو آورده است.
هوش مصنوعی: ای عزیز، بنگر که این بنده در وصف تو چه مرواریدهایی از دریای هوش و دانش افشانده است.
هوش مصنوعی: تا ای بزرگ نگویی که این پسرک از همان آغاز درد و تهِ خم آورده است؛ یعنی کارش از اول بیارزش است.
هوش مصنوعی: زیرا این چراغی که افروختهاند، اگر از کوشش و حمایت تو روغن بیابد،
هوش مصنوعی: خواهی دید که در یک ماه مانند ماه، به برکت مهر تو جهان را روشن میکند؛ یعنی شاعر با حمایت ممدوح شهرت و درخشش مییابد.
هوش مصنوعی: تو پسری داری که همنام این بنده است و من از تو خواستار خدمت کردن به او هستم.
هوش مصنوعی: چرا که به سبب همنامی، بنده حسن خدمت خواجه حسن را به نیکی انجام خواهد داد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که کندی خنجر از برخورد با نیزه است و تیزی آن از سنگ فسان است،
هوش مصنوعی: خانهٔ دوستان تو بهشت باد و جایگاه دشمنانت ویرانه.
هوش مصنوعی: شاخهٔ نیکبختی را از سوی بخت برویان و ریشهٔ بدبختی را از باغ عمر برکن.
هوش مصنوعی: پرچم نیکخواهان را مانند شمشیر برافراشته نگه دار و گردن دشمن را مانند فتیلهٔ شمع بزن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ما شئت کان وان لم اشأ
و ما شئت ان لم تشا لم یکن
خلقت العباد علی ما علمت
ففی العلم یجری الفتی والمسن
فهذا مننت و هذا خذلت
[...]
هندسی یاری ای یار عزیز
بر تو هندسه چون تو بر من
گر به قولت نشود نقطه همی
منقسم ای صنم نقطه دهن
از برای چه دهان تو همی
[...]
چون من و چون تو شد ای دوست چمن
یک چمانه من و تو بی تو و من
توی بیتو چو بهار اندر بت
من بی من به بهار تو شمن
توبهٔ سست بروتان شدهاست
[...]
فما شئت کان و ان لم نشأ
و ما شئت ان لم نشأ لم یکن
خلقت العباد علی ما علمت
ففی العلم یمضی الفتی و المسن
علی ذا مننت و هذا خذلت
[...]
گاه آن است که طفلان چمن
اندر آیند چو عیسی به سخن
گه گشایند دهان از لاله
گه نمایند زبان از سوسن
مددی از دم عیسی است نسیم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.