بس کنید آخر محال ای جملگی اصحاب مال
در مکان آتش زنید ای طایفهٔ ارباب حال
زینهار و زینهار از گرم رفتن دم زنید
زین یجوز و لایجوز و خرقه و حال و محال
خرقهپوشان گشتهاند از بهر زرق و مخرقه
دین فروشان گشتهاند ار آرزوی جاه و مال
ای نظامالدین و فخر ملت ای شیخ الشیوخ
چند ازین حال و محال و چند ازین هجر و وصال
کی توان مر ذوالجلال و ذوالبقا را یافتن
در خط خوب تکین و در خم زلف ینال
پای بند خیر و شری کی شود در راه عشق
آنکه باشد تشنهٔ شوق و کمال ذوالجلال
از دو بیرون نیست الا شربتی یا ضربتی
گر نعیم آید مناز و گر جحیم آید منال
مردن آن باشد که متواری شود سیمرغوار
هشت جنت زیر پر و هفت دوزخ زیر بال
نیست نقصانی ز نا آورده طاعتهای خلق
هست مستغنی ز آب و گل، کمال لایزال
ای جنید و بایزید از خاک سرها برکنید
تا جهانی بر جدل بینید و قومی در جدال
این میان را بسته اندر راه معنی چون الف
و آن شده بیشک ز دعویهای بیمعنی چو دال
ای دریغان صادقان گرم رو در راه دین
تیر ایشان دیده دوز و عشق ایشان سینه مال
کی خبر داری تو ای نامحرم نا اهل راه
از جفاهای صهیب و از بلاهای بلال
عالمی زاغ سیاه و نیست یک باز سپید
یک رمه افراسیاب و نیست پیدا پور زال
تا حشر گردند شاگردان دونالفلتین
پردگی گشتند زین غم اوستادان کمال
بی مزه شد عشقبازی زین جهان بیمزه
عاشقان را قحط آمد زین تباه تنگ سال
وین ظریفان بین کز ایشان تنگ شد پهنای عشق
وین جمیلان بین کز ایشان ننگ میدارد جمال
صف دیوان بینم اینک در مقام جبرییل
بیشهٔ شیران شرزه شد پناه هر شکال
عشق یعقوب ار نداری صبر ایوبیت کو
قدر بدر ار نیستت باری کم از قدر هلال
دولتی بود آن دوالی کش عمر در کف گرفت
ورنه عمر هست بسیاری نمیبینم دوال
یا همه جان باش یا جانان که اندر راه عشق
در یکی قالب نباشد جان و جانان را مجال
ناریان بین با سه دوزخ سرد مانده در تموز
ابلهان بین با دو دریا غرق گشته در سفال
در جهان آزاد مردی کو که با وی دم زنیم
محرم و شایسته و اهل و مرید و بیملال
کوی صدیقان بدیده رفت باید نز قدم
راه صدیقان به طاعت رفت باید نه به بال
گر به عقبی دیده داری کوت زاد آخرت
ور به دنیا تکیه داری هست دنیا را زوال
صدهزاران رنج بوبکر از یکی این حرف بود
نوح نهصد سال نوحه کرد تا شد همچو نال
گردم بوبکر خواهی بخشش یک نانت کو
ور کمال نوح جویی نوحهات کو نیم سال
بود آن گه وقت «کان الکاس مجریها الیمین»
هست اکنون گاه «کان الکاس مجریها الشمال»
کاسد و فاسد شد آن سحر حرام سامری
هست گفتار سنایی عشق را سحر حلال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده از تغییرات نامطلوب روزگار و فساد در جامعه شکایت میکند. او از دینفروشان و طمعورزان که اصول معنوی را به خاطر منافع مادی ترک کردهاند، انتقاد میکند و به عشق حقیقی و معنایی اشاره دارد. سنایی در این شعر از حال و هوای متلاطم عاشقان مینالد و بر ضرورت پاکی و صداقت در دین و عشق تأکید میکند. او از شخصیتهای معنوی مانند جنید و بایزید یاد میکند و بر بیمعنایی جدلهای بیاساس در برابر جستجوی حقیقت تأکید میکند. شاعر در پایان به بیمزه شدن عشق و رنج عاشقان در این دنیای آلوده اشاره میکند و بر لزوم توجه به مسیر صدیقین تأکید دارد.
هوش مصنوعی: ای جمع ثروتمندان، دیگر بس کنید این وضع غیرممکن را؛ در مکان آتش، آتش بزنید، ای گروه صاحبان حال و وضعیت.
هوش مصنوعی: احتیاط کنید و مواظب باشید که در دوزخ گرم نشوید، زیرا در این وضعیت، موضوعاتی مانند حق و ناحق، پوشش دینی، و حال و تغییرات آن به معنای واقعی اهمیت دارد.
هوش مصنوعی: مدعیان دین و عالمان دینی به خاطر کسب شهرت و ثروت به پوشیدن لباسهای تظاهر میپردازند و در حقیقت به زرق و برق ظاهری و دنیوی گرفتار شدهاند.
هوش مصنوعی: ای نظامالدین، فخر ملت و شیخ بزرگ، تا کی باید از این وضعیت و شرایط نابسامان رنج برد و تا کی باید بین جدایی و وصال (دیدار) زندگی کرد؟
هوش مصنوعی: نمیتوان وجود خداوند متعال و جاودانه را در خط خوب زن زیبایی که موهایش مانند شاخههای سرخس است، یافت.
هوش مصنوعی: کسی که در راه عشق قرار دارد، هرگز به خوبی و بدی وابسته نیست و تنها انسانی است که در جستجوی شوق و کمال ذات خداوند (ذوالجلال) تشنه است.
هوش مصنوعی: در زندگی انسان، دو حالت بیشتر وجود ندارد: یا خوشی و لذت (شربت) و یا درد و رنج (ضربت). اگر خوشی به سراغت آمد، مغرور نشو و اگر رنج و عذاب به سراغت آمد، ناامید نباش.
هوش مصنوعی: مردن واقعی زمانی است که انسان، همچون سیمرغ، به طوری نامرئی و از دسترس دیگران خارج شود و در حالی که در آسمان آزادی و خوشبختی است، تأثیرات خوبی (هشت جنّت) را در دل و وجود خود داشته باشد و از عذابها و مشکلات (هفت دوزخ) فاصله بگیرد.
هوش مصنوعی: طاعتها و عبادتهای مردم باعث نقصی نمیشود؛ او (خداوند) از خلق بینیاز است و کمال او همواره و بیپایان است، بدون اینکه به ماده و شکل وابسته باشد.
هوش مصنوعی: ای جنید (جنید بغدادی، عارف مشهور) و بایزید (بایزید بسطامی، عارف بزرگ) از آلودگیهای دنیوی و مادی رهایی یابید تا جهانی را مشاهده کنید که در آن مردم در کشمکش و نزاع هستند.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده است که در این راه معنوی، فهم و درک به خاطر دعواها و مباحثات بیپایه و بیمعنا محدود شده است، به گونهای که حالتی مانند حرف «الف» پیدا کرده است، در حالی که حقیقت باید واضح و روشن باشد و مثل حرف «دال» بدون ابهام.
هوش مصنوعی: ای وای بر حال افرادی که به دنبال حقیقت هستند و در مسیر دین تلاش میکنند، تیرهای بیرحمی در چشمان آنها نشسته و عشقشان در دلهایشان آسیب دیده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که به او اجازه ورود به این مسائل را ندادهاند، تو چطور از بدبختیها و ستمهای صهیب (شخصیتی در تاریخ اسلام که در سختیها زندگی میکرد) و بلایایی که بر بلال (مؤذن معروف و غلام آزادشده پیامبر) گذشته، باخبری؟
هوش مصنوعی: عالمی مانند زاغ سیاه وجود دارد، اما خبری از یک باز سپید (که سمبل زیبایی و فرّ است) نیست؛ همچنین در این زمان، رمهای مانند رمهٔ افراسیاب (دشمنان ذوالقرنین) وجود دارد، اما پسر زال (سهراب، قهرمان و فرزند زال) ناپیداست.
هوش مصنوعی: در روز قیامت، شاگردان نالان و بیارزش به گرد هم میآیند و غم و اندوهی که از این وضعیت دارند، استادان بزرگ و کامل را تحت تاثیر قرار میدهد.
هوش مصنوعی: عشقورزی در این دنیا بیطعم و لذت شده است و عاشقان به کمبود و قحطی دچار گشتهاند، چرا که سالها بر آنها دشواری و تنگدستی گذشته است.
هوش مصنوعی: این ظریفان و زیبارویانی را ببین که به خاطر آنها عرصهٔ عشق محدود و تنگ شده است، و این زیبارویان را ببین که زیباییهای خود را از دیگران پنهان میکنند و از آن خجالت میکشند.
هوش مصنوعی: اکنون صفی از دیوان (دلقکها) را میبینم که در مقام جبرئیل (فرشتهای که خبرها را میآورد) قرار گرفتهاند، و این جنگل (دنیا) پر از شیران شجاع و نترس است که به هر بدی پناه میآورند.
هوش مصنوعی: اگر عشق یعقوب (که به خاطر جدایی از یوسف مشهور است) را نداری، باید صبر ایوب (که صبر و استقامتش در سختیها معروف است) را داشته باشی. چه ارزشی دارد که به قدر و اندازهٔ بدر (ماه کامل) به چشم نیایی، اگر کمتر از قدر هلال (ماه نازک) هستی؟
هوش مصنوعی: دولت و خوشبختیای که در زندگی وجود دارد، اگر عمر انسان به دستش بیفتد و او بتواند از آن بهرهبرداری کند، ارزشمند است؛ وگرنه عمر طولانی نمیتواند به عواطف و خوشیهای واقعی تبدیل شود.
هوش مصنوعی: یا باید完全 جان باشی یا محبوبی، زیرا در مسیر عشق، جان و محبوب نمیتوانند در یک قالب و موجودیت واحد وجود داشته باشند.
هوش مصنوعی: آتشنشانان، دوزخهای سوزان را در گرمای تابستان میبینند، در حالی که نادانها با دو دریا غرق شدهاند و فقط در گِل و سفال قرار دارند.
هوش مصنوعی: در این دنیا مرد آزاد و مستقلی وجود ندارد که با او صحبت کنیم، کسی که محرم، شایسته، اهل علم و مرید باشد و از دغدغهها و غمها به دور باشد.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به مقام و مرتبهٔ صدیقان (ایمانداران راستین) باید از خود گذشته و به پیروی از آنها قدم برداریم، نه اینکه تنها به ظواهر و نعمات دنیا وابسته باشیم.
هوش مصنوعی: اگر به آخرت نظر داشته باشی و برای آن آماده شوی، به یقین به نیکوکاری و نتیجهٔ آن امیدوار خواهی بود، اما اگر بر دنیای فانی تکیه کنی، این دنیا پیش از هر چیز زودگذر و نابود شدنی است.
هوش مصنوعی: بوبکر، که به معنای آزار و رنجهای بسیار است، فقط به خاطر این یک سخن و حادثه، صدهزار درد و رنج کشید. نوح هم نُهصد سال به خاطر غم و اندوهش ناله و نوحه کرد تا به این حال و وضع رسید.
هوش مصنوعی: من به بوبکر میگویم: اگر میخواهی بخشش و رحمتی را برای خود به دست آوری، آن را در اختیار من بگذار. اگر نوح سالها به خاطر قومش ناله و گریه کرد، تو نیز باید از عشق و حال خود کمی غم و اندوه را ابراز کنی.
هوش مصنوعی: در گذشته زمانی بود که لیوانها (کاسها) از طرف راست پر میشدند و خوشیها جاری بودند، اما اکنون زمانه تغییر کرده و لیوانها از طرف چپ پر میشوند و حاکم بر آن زمانه، بدبختی و ناخوشایندی است.
هوش مصنوعی: سحر حرام سامری که اشاره به سحری باطل دارد، اکنون فاسد و بیاثر شده، در حالی که سنایی عشق را به عنوان سحر حلال و درست معرفی میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مهرگان آمد گرفته فالش از نیکی مثال
نیک وقت و نیک جشن و نیک روز و نیک حال
فال فیروزی و زرّست : آسمان و بوستان
کان یکی پیروزه جامه است این دگر زرّین نهال
گرد برگ زرد او بر چفته شاخ زرد خوش
[...]
اهل گردون دوش چون دیدند بر گردون هلال
خرمی کردند و فرخ داشتند او را بفال
با دعا و با تضرع دستها بر داشتند
پنج حاجت خواستند از کردگار ذوالجلال
نصرة دین و دوام دولت و امن جهان
[...]
تا شمر چون درع داودی شد از باد شمال
گشت چون تخت سلیمان گلبن از حسن و جمال
در ببارد از هوا هر ساعتی ابر بهار
مشگ پالد بر زمین هر ساعتی باد شمال
کرد چون عمان زمین را اشگ ابر قطره بار
[...]
عید را با مهرگان هست اتفاق و اتصال
هر دو را دارند اهل دولت و ملت به فال
اتفاق و اتصال هر دو بر ما خرم است
مرحبا زین اتفاق و حبذا زین اتصال
عید آیینی است کز وی هست ملت را شرف
[...]
ای گرفتار نیاز و آز و حرص و حقد و مال
ز امتحان نفس حسی چند باشی در وبال
چند در میدان قدس از خیره تازی اسب لاف
چون نداری داغ عشق از حضرت قدس جلال
باطن از معنیت پاک و ظاهر از دعوی پلید
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.