شاه را خواهی که بینی، خاک شو درگاه را
ز آبرو آبی بزن درگاه شاهنشاه را
نعل کن چون چتر او دیدی کلاه چرخ را
چاک زن چون روی او دیدی قبای ماه را
چون کله بر سر نشین دزدان افسر جوی را
چون خرد در جان نشان رندان لشکرگاه را
از برای عز دیدار سیاوخشی و شش
همچو بیژن بند کن در چاه خواری جاه را
عافیت را سر بزن بهر کمال عشق را
عاقبت را دم بزن بهر جمال راه را
هم به چشم شاه روی شاه خواهی دید و بس
دیده اندر کار شه کن کوری بدخواه را
آه غمازست اندر راه عشق و عاشقی
بند برنه در نهانخانهٔ خموشی آه را
از سر آزاد مردی تیغی از غیرت بزن
هم شفاعت جوی را کش، هم شفاعت خواه را
درد عشق از مرد عاشق پرس از عاقل مپرس
کگهی نبود ز آب و جاه یوسف چاه را
عقل بافندهست منشان عقل را بر تخت عشق
آسمان عشاق را به ریسمان جولاه را
گر سپر بفگند عقل از عشق گو بفگن رواست
روی خاتون سرخ باید خاک بر سر داه را
پیش گیر اندر طلب راه دراز آهنگ و تنگ
گو دل اندر شک شکن، صبر زبان کوتاه را
درد موسیوار خواهی جام فرعونی طلب
بادههای عافیت سوز و ملامت کاه را
هر غم و شادی که از عشقت هم عشقست از آنک
بار عندالله باشد تخم عبدالله را
کاه گرداند وفای عشق تا برجانت نیز
حکم نبود عقل شغل افزای کارآگاه را
باد کبر از سر بنه در دل برافراز آتشی
پس برآن آتش بسوزان آبگون درگاه را
چون شدی کاهی سنایی گردکاهی گرد و بس
زان که کاهی به شناسد قدر و قیمت کاه را


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به تواضع و فروتنی اهل حق اشاره دارد و به شاه و مقام او احترام میگذارد. شاعر از ویژگیهای آدمی تواضعپیشه میگوید و بر اهمیت عشق و حقایق درونی تأکید میکند. در اینجا عشق و دردهای آن به عنوان تجربههای ارزشمند مطرح میشود و عقل نیز در مقایسه با عشق، در جایگاه پایینتری قرار گرفته است. سنایی در نهایت به خودشناسی و ارزش واقعی انسانها اشاره میکند و بر لزوم جستجوی کمال و حقیقت تأکید میکند.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی شاه را ببینی، باید در درگاه او تواضع کنی و خود را به شکل خاک درآوری. برای کسب آبرو و مقبولیت، حتی باید در برابر شاه مانند آب، نرم و مطیع باشی.
هوش مصنوعی: اگر چتر او را مشاهده کردی، نعل (زین) کن و آماده باش. زمانی که چهرهاش را دیدی، چاک (پاره) کن پیراهن را، زیرا او مانند ماه زیباست.
هوش مصنوعی: زمانی که تو مانند سر دزدان بر بالای جوی آب نشستهای، نشان خرد (عقل) را در وجود کسانی که مثل رندان در میدانی (لشکرگاه) حضور دارند، نمایان میکنی.
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن عزت و درک دیدار سیاوش (پسر کیکاوس و از شخصیتهای اساطیری ایران) و همچنین برای شش (شخصیتی دیگر) باید مانند بیژن (شخصیتی در شاهنامه که به خاطر عشقش به دختری به نام منیژه در چاه افتاد) خود را در چاه خواری و ذلت قرار دهی.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به کمال و عشق، باید وارد دنیای آسایش و آرامش شوی و در نهایت، باید به جلوه و زیبایی راه توجه کنی.
هوش مصنوعی: تو فقط در چهرهٔ شاه، زیبایی و کمال او را خواهی دید و بس. باید با چشم بصیرت به کارهای پادشاه نگریست و از کوری و حسادت بدخواهان دوری کرد.
هوش مصنوعی: عشق و عاشقی در این مسیر، مانند آبی است که در دل شب پنهانی نشت میکند و باعث درد و ناگفتههای درون انسان میشود. این آه نشانهای از غم و اندوهی است که در سکوت وجود دارد.
هوش مصنوعی: از سر آزادگی و مردانگی، با غیرت باید بر کسی که شفاعت میکند و کسی که درخواست شفاعت دارد، سخت بزنید و به آنان اجازه ندهید که به آسانی از شما بهرهبرداری کنند.
هوش مصنوعی: برای درک درد عشق، به سراغ مرد عاشق برو، نه عاقل، چون یوسف هرگز با آب و موقعیت و ثروت خود چاهی از عشق نداشت.
هوش مصنوعی: عقل انسانها مانند بافندهای است که میخواهد عشق را به عنوان یک واقعیت مهم و والا به تصویر بکشد. عاشقان بهطور مداوم در تلاشند تا این عشق را با ریسمان (محبت و اراده) به هم وصل کنند و به اوج برسانند.
هوش مصنوعی: اگر عقل در برابر عشق کم بیاورد، باید بپذیریم که این کار درست است. چون در عشق، زیبایی و جذابیت (که به زن زیبا تشبیه شده) باید بر سر آدم خاک بپاشد و با خضوع و فروتنی به آن توجه کرد.
هوش مصنوعی: در طلب حقیقت و دانایی، خود را در راهی سخت و طولانی قرار بده، زیرا در این مسیر باید با کمبودها و دشواریها مقابله کنی. باید دلت را در برابر مشکلات محکم کنی و زبانات را بهدور از شکایت و نارضایتی نگهداری.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مانند موسی درد و رنج را تحمل کنی، باید مانند فرعون نیز طلب کنی؛ به دنبال نوشیدنیهایی باش که عافیتبخش هستند، اما سوز و ملامت را از آن دور کن.
هوش مصنوعی: هر غم و شادی که به خاطر عشق تو به دل مینشینند، در واقع نشانهای از محبت و اعتقادی است که در نزد خداوند (بار عندالله) وجود دارد و مانند بذر وجود «عبدالله» (که ممکن است به اشارهای به پیامبر اشاره داشته باشد) در دل کاشته میشود.
هوش مصنوعی: وفای عشق مانند کاه است که در محضر عشق بیاهمیت میشود و حتی در جهانی که توجیهگر عقل است، عقل هم نمیتواند کاری کند، زیرا همه چیز تحت تاثیر عشق قرار دارد.
هوش مصنوعی: غرور و تکبر را از سر دور کن و در دل خود شوق و عشق را برافراز. سپس این شور و عشق را با آتش وجودت بسوزان و نگهداری از آبرو و مقام را رها کن.
هوش مصنوعی: زمانی که تو به اندازهٔ کاه در نظر و مقام کوچک شوی، سنایی هم به یادآوری کاه اهمیت و ارزشش را میشناسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
در شب تاریک برداری نقاب از روی خویش
مرد نابینا ببیند بازیابد راه را
طاقت پنجاه روزم نیست تا بینم تو را
دلبرا شاها ازین پنجه بیفگن آه را
پنج و پنجاهم نباید، هم کنون خواهم تو را
[...]
سال چون نو گشت فرزند نو آمد شاه را
شاه نیکو روی نیکوعهد نیکوخواه را
خواست یزدان تا ز نسل شاه بنماید به خلق
چون ملکشاه و چو طغرلشاه و سلطانشاه را
خواست دولت تا بود چون آفتاب و مشتری
[...]
در شب تاریک برداری نقاب از روی خویش
مرد نابینا ببیند باز یابد راه را
طاقت پنجاه روزم نیست تا بینم ترا
دلبرا شاها ازین پنجاه بفکن آه را
پنج و پنجاهم نباید هم کنون خواهم ترا
[...]
عقل را با عشق کاری نیست زودش پنبه کن
تاچه خواهی کرد آن اشتردل جولاه را
عقل نزد عشق خود راهی تواند برد نه
نزد شاهنشه چه کار اوباش لشگر گاه را
حد و اندازه ندارد نالهها و آه را
چون نماید یوسف من از زنخ آن چاه را
راه هستی کس نبردی گرنه نور روی او
روشن و پیدا نکردی همچو روز آن راه را
چون مه ما را نباشد در دو عالم شبه و مثل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.