روز ایجاد که حق خلقت دنیا میکرد
در پس پرده علی بود تماشا میکرد
بلکه از آینه کنت نبیا چو نبی
سیر در آب گِل آدم و حوا می کرد
بود سرمنزل آدم به شبستان عدم
که دو تا قد رسا در بر یکتا میکرد
گهر پاک وی اندر صدف علم اله
مشق آموختن حکمت اشیاء میکرد
به خیابان جنان سیر احبا میداد
بهر کیفر به سقر منزل اعداء میکرد
یاد میداد ره و رسم عبادت به ملک
چون به تمحید خدا دُرج دهن وا میکرد
یاور دین احد بود معین احمد
هر کجا روی به بازوی توانا میکرد
روز را روز عزا در بر چشم کافر
تیره و تار به مثل شب یلدا میکرد
ذوالفقار دو دمش از رگ شریان عدو
دشت را سر به سر از موج چو دریا میکرد
به درش دیده امید مه گردون داشت
ز رُخش کسب ضیاء بیضه بیضا میکرد
بهر ایتام و ارامل شب و روز و مه و سال
وقف آسایششان رنج سر و پا میکرد
کاش در یاری فرزند غریبش ز نجف
یک زمانی به صف کربوبلا جا میکرد
اندر آن دم که سر سینه دلبند رسول
شمر بی واهمه میآمد و ماًوی میکرد
یا علی ساقی کوثر تو و از شمر، حسین
قطره آبی بهلب تشنه تمنا میکرد
بیکسی بین که بهنزد پسر سعد پلید
التماس شه دین دختر زهرا میکرد
شمر خنجر به گلوی شه لب تشنه نهاد
زینب غمزده با گریه تماشا میکرد
هر یتمی شرر شعلهاش اندر دامن
روی از خیمه سراسیمه به صحرا میکرد
چادر آن یک ز سر زینب بیکس میبرد
و آن دگر رو به حرم از پی یغما میکرد
کرد خولی چو سر خسرو دین زیب تنور
کاش از دود دل فاطمه پروا میکرد
برد سیلاب فنا خرمن صبر (صامت)
اندر آن روز که این مرثیه انشاء میکرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با ستایش امام علی آغاز میشود: حضور نوری او پیش از آفرینش جهان و آدم، دانش الهیاش، تقسیم بهشت و دوزخ، آموختن عبادت به فرشتگان، دلاوری با ذوالفقار و دستگیری از یتیمان. در بیت یازدهم با آرزوی حضور علی در کربلا، شعر به مرثیه میگراید و صحنههای عاشورا را شرح میدهد: تشنگی و شهادت حسین به دست شمر، التماس زینب، آتش زدن خیمهها، غارت حرم و گذاشتن سر امام در تنور خولی. شاعر در پایان میگوید سرودن این مرثیه شکیباییاش را از میان برده است.
هوش مصنوعی: در روز آفرینش، هنگامی که خداوند جهان را میآفرید، علی در پشت پردهٔ غیب حاضر بود و آفرینش را تماشا میکرد. یعنی وجود نوری او پیش از آفرینش جهان بوده است.
هوش مصنوعی: بلکه بیش از این، او نیز مانند پیامبر بر پایهٔ حدیث «کنت نبیاً و آدم بین الماء والطین» پیش از آفرینش آدم و حوا وجود داشت و از آینهٔ آن مقام، شکل گرفتن گِل آدم و حوا را مینگریست.
هوش مصنوعی: آدم هنوز در خانهٔ نیستی منزل داشت، در حالی که علی قامت رسای خود را در برابر خدای یکتا به رکوع و عبادت خم میکرد. یعنی عبادت علی پیش از پیدایش آدم بوده است.
هوش مصنوعی: گوهر پاک وجود او در صدف علم الهی، دانش و حکمت همهٔ چیزها را تمرین میکرد و میآموخت.
هوش مصنوعی: او دوستانش را در باغهای بهشت جای میدهد و دشمنانش را برای کیفر به دوزخ میفرستد. اشاره به این باور که علی تقسیمکنندهٔ بهشت و دوزخ است.
هوش مصنوعی: هنگامی که دهان مانند صندوقچهٔ مروارید خود را به ستایش خدا میگشود، راه و رسم عبادت را به فرشتگان میآموخت.
هوش مصنوعی: او یاور دین خدای یگانه و پشتیبان پیامبر بود و به هر جا که با بازوی توانای خود روی میآورد، دین را یاری میکرد.
هوش مصنوعی: روز را در چشم کافران به روز سوگ بدل میکرد و مانند شب یلدا تیره و تار میساخت.
هوش مصنوعی: ذوالفقار دولبهاش با خونی که از رگهای دشمن جاری میکرد، سراسر دشت را مانند دریا موجزن میساخت.
هوش مصنوعی: ماه آسمان به درگاه او چشم امید داشت و خورشید درخشان از چهرهٔ او روشنایی میگرفت.
هوش مصنوعی: او شب و روز و ماه و سال برای آسایش یتیمان و بیوهزنان رنج میکشید و همهٔ توان خود را وقف آنان میکرد.
هوش مصنوعی: ای کاش برای یاری فرزند غریبش، حسین، زمانی از نجف به میدان کربلا میآمد و در صف یاران او جای میگرفت.
هوش مصنوعی: در آن لحظهای که شمر بیپروا میآمد و بر سینهٔ عزیز پیامبر، یعنی حسین، مینشست.
هوش مصنوعی: ای علی، تو ساقی حوض کوثری، اما حسین با لب تشنه از شمر قطرهای آب میخواست.
هوش مصنوعی: بنگر چه بیکسیای بود که دختر زهرا، زینب، نزد پسر سعد ناپاک برای شاه دین التماس میکرد.
هوش مصنوعی: شمر خنجر بر گلوی امام لبتشنه گذاشت و زینب غمگین با گریه این صحنه را میدید.
هوش مصنوعی: هر یتیمی در حالی که آتش در دامنش افتاده بود، پریشان از خیمه به سوی صحرا میگریخت.
هوش مصنوعی: یکی از دشمنان چادر را از سر زینب بیپناه میکشید و دیگری برای غارت به سوی خیمههای حرم میرفت.
هوش مصنوعی: هنگامی که خولی سر امام حسین را در تنور گذاشت، ای کاش از آه سوزان دل فاطمه میترسید.
هوش مصنوعی: روزی که صامت این مرثیه را میسرود، سیل نابودی خرمن شکیبایی او را با خود برد و طاقتش از دست رفت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دوش عقلم هوس وصل تو شیدا میکرد
دلم آتشکده و دیده چو دریا میکرد
نقش رخسار تو پیرامن چشمم میگشت
صبر و هوش من دلسوخته یغما میکرد
شعلهٔ شوق تو هر لحظه درونم میسوخت
[...]
سالها دل طلبِ جامِ جم از ما میکرد
وآنچه خود داشت ز بیگانه تمنّا میکرد
گوهری کز صدفِ کون و مکان بیرون است
طلب از گمشدگانِ لبِ دریا میکرد
مشکلِ خویش بَرِ پیرِ مُغان بُردم دوش
[...]
دوش در حلقه زلف تو دلم جا میکرد
هردم از هر شکن آن گرهی وامیکرد
هر گره را که از آن حلقه گشادی میداد
پرتو دیگر از آن روی تماشا میکرد
چشمش از نور جمال تو جلایی مییافت
[...]
دل اگر میل سوی ساغر صهبا میکرد
بهر عکس رخ آن ساقی زیبا میکرد
آن چه روی است که چون عکس به می میانداخت
عکس خورشید در آب خضر افشا میکرد
همچو می مست و چو آن عکس همیشد بیخود
[...]
آن که منع من مخمور ز صهبا میکرد
لب میگون تو را کاش تماشا میکرد
عشق در کف ز دل سوخته خاکستر داشت
حسن آن روز که آیینه مصفا میکرد
دل پرخونم اگر آبله بیرون میداد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.