یک روز گل از یاسمن صبح نچیدی
پستان سحر خشک شد از بس نمکیدی
تبخال زد از آه جگرسوز لب صبح
وز دل تو ستمگر دم سردی نکشیدی
صد بار فلک پیرهن خویش قبا کرد
یک بار تو بی درد گریبان ندریدی
چون بلبل تصویر به یک شاخ نشستی
زافسردگی از شاخ به شاخی نپریدی
از جذبه آهن شرر از سنگ برآمد
از مستی غفلت تو گرانجان نرهیدی
این لنگر تمکین تو چون صورت دیوار
زان است که از غیب ندایی نشنیدی
یک صبحدم از دیده سرشکی نفشاندی
از برگ گل خویش گلابی نکشیدی
چون صورت دیوار درین خانه شدی محو
دنباله یوسف چو زلیخا ندویدی
گردید ز دندان تو دندانه لب جام
یک بار لب خود ز ندامت نگزیدی
زان سنگدل و بی مزه چون میوه خامی
کز عشق به خورشید قیامت نرسیدی
ایام خزان چون شوی ای دانه برومند؟
از خاک چو در فصل بهاران ندمیدی
نگذشته ز آتش، نخورد آب خردمند
تو در پی سامان کبابی و نبیدی
در پختن سودا شب و روز تو سر آمد
زین دیگ به جز زهر ندامت چه چشیدی؟
پیوسته چراگاه تو از چون و چرا بود
از گلشن بی چون و چرا رنگ ندیدی
از زنگ قساوت دل خود را نزدودی
جز سبزه بیگانه ازین باغ نچیدی
از بار تواضع قد افلاک دوتا ماند
وز کبر تو یک ره چو مه نو نخمیدی
از شوق شکر مور برآورد پر و بال
صائب تو درین عالم خاکی چه خزیدی؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل سرزنشی پیاپی خطاب به انسانِ غافل و بیدرد (و در پایان خودِ شاعر) است. صائب با مقایسهٔ او با سحرِ آهکشیده، آسمانِ جامهدریده، سنگِ شررزا، زلیخا و ماهِ نو نشان میدهد که مخاطب نه اشکی ریخته، نه پشیمان شده و نه در پیِ معشوق دویده است. او را مانند میوهٔ کال و نقشِ دیوار بیجان و ناپخته میخواند که عمر را در لذت و چونوچرا گذرانده است. در بیت آخر، با تمثیلِ موری که از شوقِ شکر بال درآورد، از خود میپرسد چرا هنوز بر خاک میخزد.
هوش مصنوعی: هیچ روزی از یاسمنِ سپیدِ صبح گلی نچیدی (از سحرخیزی بهره نبردی)؛ پستانِ سحر از بس آن را نمکیدی خشک شد، یعنی فیضِ سحر بیمصرف ماند.
هوش مصنوعی: لبِ صبح از آهِ جگرسوزِ عاشقان تاول زد، اما تو ای ستمگر حتی یک آهِ سرد از دل برنیاوردی.
هوش مصنوعی: آسمان صد بار از شوق و درد جامهٔ خود را چاک داد (پیراهنش را مانند قبا گشوده کرد)، ولی تو ای بیدرد یک بار هم گریبان نَدَریدی.
هوش مصنوعی: مانند بلبلِ نقاشیشده بر یک شاخه ثابت ماندی و از افسردگی و بیشوری هرگز از شاخهای به شاخهٔ دیگر نپریدی.
هوش مصنوعی: سنگ از کششِ آهن (آتشزنه) جرقه بیرون داد، اما تو ای سنگینجان از مستیِ غفلت رها نشدی.
هوش مصنوعی: این وقار و آرامِ ظاهریِ تو که مانند نقشِ دیوار بیحرکت است، از آن است که هیچ ندایی از عالم غیب نشنیدهای.
هوش مصنوعی: یک سحرگاه هم اشکی از چشم نریختی و از برگِ گلِ وجودت گلابی (حاصلِ پاک و خوشبو) بیرون نکشیدی.
هوش مصنوعی: مانند نقشِ دیوار در این خانهٔ دنیا محو و بیجان شدی و مانند زلیخا در پیِ یوسف (معشوق) ندویدی.
هوش مصنوعی: از بس جام را با دندان گزیدی لبهٔ جام دندانهدار شد، اما یک بار هم از پشیمانی لبِ خود را نگزیدی.
هوش مصنوعی: از آن رو مانند میوهٔ کال سخت و بیمزهای که با گرمای عشق به خورشید قیامت نرسیدی و پخته نشدی.
هوش مصنوعی: ای دانه، وقتی در فصل بهار از خاک نروییدی، در روزهای پاییز چگونه بارور خواهی شد؟ یعنی فرصتِ جوانی را از دست دادی.
هوش مصنوعی: خردمند تا از آتش (رنج و سختی) نگذرد آب (آسایش) نمینوشد، اما تو تنها در پیِ فراهم کردنِ کباب و شرابی.
هوش مصنوعی: شب و روزت در پختنِ خیالهای خام و هوس سپری شد؛ از این دیگ جز زهرِ پشیمانی چه چشیدی؟
هوش مصنوعی: چراگاهِ اندیشهٔ تو همیشه چونوچرا و بحث و استدلال بود و از گلشنِ حقیقتِ بیچونوچرا هیچ رنگی ندیدی.
هوش مصنوعی: زنگارِ سنگدلی را از آینهٔ دلت نزدودی و از این باغِ جهان جز گیاهِ بیگانه و بیثمر چیزی نچیدی.
هوش مصنوعی: قامتِ آسمان از بارِ فروتنی خمیده ماند، اما تو از غرور یک بار هم مانند ماهِ نو خم نشدی.
هوش مصنوعی: مور از شوقِ شکر بال و پر درآورد؛ ای صائب، تو در این جهانِ خاکی چرا همچنان بر خاک میخزی و پرواز نمیکنی؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای دل تو در این غارت و تاراج چه دیدی
تا رخت گشادی و دکان بازکشیدی
چون جولهه حرص در این خانه ویران
از آب دهان دام مگس گیر تنیدی
از لذت و از مستی این دانه دنیا
[...]
درویش به جز بویِ طعامش نشنیدی
مرغ از پسِ نان خوردن او، ریزه نچیدی
ای اشک چو در راه طلب گرم دویدی
از خاک درِ دوست به مقصود رسیدی
دل جان نتوانست ز دستِ غم او برد
خوش وقت تو ای اشک که بر آب چکیدی
گفتم که ندیدم دهن تنگ تو را هیچ
[...]
دوش ایدل دیوانه بدان مست رسیدی
او مست و تو دیوانه، چه گفتی؟ چه شنیدی؟
یا من هو اقرب بی من حبل وریدی
فی حبک فارقت قریبی و بعیدی
کندم دل از اغیار و بدادم به تو ای یار
زان روی که قفل دل ما را تو کلیدی
من سافر لاید له زاد بلاغ
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.