زین گریه دروغ که ای پیر می کنی
آبی به شیراز سر تزویر می کنی
زان به بود که سیر کنی صد گرسنه را
چشم گرسنه خود اگر سیر می کنی
از سیر نیست مانع عمر سبک خرام
موی خود از خضاب اگر قیر می کنی
مویت سفید و نامه اعمال شد سیاه
در توبه اینقدر ز چه تائخیر می کنی؟
کافور مرگ آتش حرص ترا، کم است
تو ساده لوح فکر طباشیر می کنی
طی شد شب جوانی و خندید صبح شیب
تو این زمان تهیه شبگیر می کنی؟
در خامشی گریز ز تقصیرهای خویش
تمهید عذر بهر چه تقصیر می کنی؟
این خانه را که طعمه سیلاب می شود
ای خانمان خراب چه تعمیر می کنی؟
کم کرده ای گناه، که در وقت بازخواست
تقصیر خود حواله به تقدیر می کنی؟
آن خصم نیست نفس کز احسان شود مطیع
غافل مشو که تربیت شیر می کنی
سال دراز کعبه نگرداند رخت خویش
تو هر دو روز رخت چه تغییر می کنی؟
آن پرده سوز، قابل تصویر خلق نیست
در پرده است هر چه تو تصویر می کنی
چون سینه را هدف کنی ای بیجگر، که تو
در خانه کمان حذر از تیر می کنی
صائب مس تو نیست پذیرای نور فیض
بیهوده عمر خرج در اکسیر می کنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل خطابی سرزنشآمیز به پیری ریاکار و حریص است که با گریهٔ دروغ و خضاب و عذرتراشی، توبه را به تأخیر انداخته است. شاعر به گذشت جوانی، نزدیکی مرگ، بیثمری مرمت خانهٔ فانی و خطر پروردن نفس اشاره میکند و افکندن گناه به گردن تقدیر را رد میکند. در پایان خود را نیز سرزنش میکند که مس وجودش پذیرای فیض نیست و عمرش را بیهوده در طلب کیمیا میگذراند.
هوش مصنوعی: ای پیر، با این گریهٔ دروغین مانند کسی هستی که از روی فریب در شیر آب میریزد؛ اشکت ناخالص و ریاکارانه است.
هوش مصنوعی: اگر چشم حریص و گرسنهٔ خودت را سیر کنی و قانع شوی، از اینکه صد گرسنه را سیر کنی بهتر است.
هوش مصنوعی: اگر موی سپیدت را با خضاب مثل قیر سیاه کنی، باز هم عمر تندرو از رفتن باز نمیایستد.
هوش مصنوعی: مویت سفید شده و نامهٔ اعمالت از گناه سیاه است؛ پس چرا اینقدر توبه را به تأخیر میاندازی؟
هوش مصنوعی: حتی کافور مرگ هم برای خاموش کردن آتش حرص تو کافی نیست، و تو سادهلوحانه به دنبال طباشیر برای خنک کردن آن هستی. کافور و طباشیر سپید به سپیدی موی پیری هم اشاره دارد.
هوش مصنوعی: شب جوانی گذشت و صبح پیری دمید؛ آیا تازه اکنون میخواهی برای سفر شبانه آماده شوی؟ یعنی دیگر دیر شده است.
هوش مصنوعی: با خاموشی از کوتاهیهای خود بگریز؛ چرا با عذرتراشی کوتاهی تازهای میکنی؟
هوش مصنوعی: ای خانهخراب، این خانهای را که سرانجام طعمهٔ سیل میشود، یعنی تن و دنیای فانی را، چرا مرمت میکنی؟
هوش مصنوعی: آیا گناهت کم است که هنگام بازخواست، تقصیر خود را به گردن تقدیر میاندازی؟
هوش مصنوعی: نفس دشمنی نیست که با نیکی رام شود؛ غافل مباش که با پروردن آن، شیری درنده را پرورش میدهی.
هوش مصنوعی: کعبه سالی دراز جامهٔ خود را عوض نمیکند، تو چرا هر دو روز لباست را تغییر میدهی؟ این سرزنش خودآرایی است.
هوش مصنوعی: آن حقیقتِ پردهسوز در تصور و نقش آفریدگان نمیگنجد؛ هر چه تو از او تصویر کنی، هنوز در پرده و حجاب است.
هوش مصنوعی: ای بیجگر، تو که از تیر حتی وقتی در کمان است میترسی، چگونه سینهات را آماج تیر بلا خواهی کرد؟
هوش مصنوعی: صائب، مس وجود تو پذیرای نور فیض نیست؛ بیهوده عمرت را در طلب کیمیا صرف میکنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گاهم ز غمزهها هدف تیر میکنی
گاهم زبون چشم زبون گیر میکنی
من جامه کاغذین کنم از رشک کاغذت
کان را چو برگ که هدف تیر میکنی
خونها که میخورانیم، از تو بدین خوشم
[...]
بس در وفا تأمل و تأخیر می کنی
تا می کنی به وعده وفا پیر می کنی
رنجش طبیعتی تو و بیداد خوی تست
با خلق صلح از سر تزویر می کنی
خود ظلم کرده از دل ما غبن می کشی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.