گر فکر زاد آخرت ای دوربین کنی
در زیر خاک عشرت روی زمین کنی
گر رزق خود ز بوی گل و یاسمین کنی
زنبوروار خانه پر از انگبین کنی
خون تا به چند در دلم ای نازنین کنی؟
بسمل مرا به اره چین جبین کنی
پر زر شود چو غنچه ترا کیسه تهی
دست طمع حصاری اگر ز آستین کنی
انگشت هیچ کس نگذارد به حرف تو
با نقش راست صلح اگر چون نگین کنی
واصل شوی چو شمع به دریای نور صبح
گر در گداز جسم نفس آتشین کنی
ز آتش شود حصار تو زنبوروار موم
شیرین دهان خلق اگر از انگبین کنی
روشن بود همیشه سیه خانه دلت
صلح از چراغ اگر به چراغ آفرین کنی
از چارپای جسم فرودآی چون مسیح
تا چار بالش از فلک چارمین کنی
در دوزخ افکنند ترا گر ز سوز عشق
در هر شرار سیر بهشت برین کنی
چون آدم از بهشت برونت نمی کنند
گر اکتفا ز رزق به نان جوین کنی
گفتار را به خوبی کردار کن بدل
تا چند جهد در سخن دلنشین کنی؟
تا کی به دست نفس دهی اختیار خویش؟
در دست دیو تا به کی انگشترین کنی؟
چون می توان به خنده ز من جان ستد، چرا
بسمل مرا به اره چین جبین کنی؟
نان تو پخته است به هر جا که می روی
صائب زبان خویش اگر گندمین کنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بیشتر پند و اندرز است و بر قناعت، دوری از طمع، چیره شدن بر نفس، راستی و نیکی به مردم و برتری کردار بر گفتار تأکید میکند. شاعر برای این پندها از تمثیل زنبور و عسل، غنچه، شمع، عیسی، آدم و انگشتری سلیمان بهره میگیرد. در میانهٔ این پندها، در دو بیت عاشقانه، از اخم معشوق گله میکند و میگوید جانش را میتوان با یک لبخند گرفت. در بیت پایانی به خود میگوید که زبان نرم و سودمند، روزی را در هر جا فراهم میکند.
هوش مصنوعی: ای دوراندیش، اگر به فکر توشهٔ آخرت باشی، در گور هم همان شادی و آسایشی را خواهی داشت که بر روی زمین داری.
هوش مصنوعی: اگر مانند زنبور روزی خود را از بوی گل و یاسمن بگیری و به چیزهای لطیف و اندک قانع باشی، خانهات را از عسل پر میکنی؛ یعنی قناعت به شیرینی و برکت میانجامد.
هوش مصنوعی: ای نازنین، تا کی دلم را پر از خون میکنی و با ارهٔ چین پیشانی و اخمت مرا نیمجان و قربانی میکنی؟
هوش مصنوعی: اگر دست طمع را در آستین نگه داری و آستین را حصار آن کنی، کیسهٔ خالیات مانند غنچه که بسته است و درونش پرچمهای زرین دارد، پر از زر میشود.
هوش مصنوعی: اگر مانند نگین با نقش راست و درست سازگار شوی و جز راستی نگویی، هیچکس بر سخن تو انگشت نمیگذارد و از آن عیب نمیگیرد.
هوش مصنوعی: اگر مانند شمع در حال گداختن جسم، نفست را آتشین کنی، چون شمع که در سپیدهدم در روشنی صبح محو میشود، به دریای نور میپیوندی.
هوش مصنوعی: اگر مانند زنبور دهان مردم را با عسل شیرین کنی، موم نیز برای تو در برابر آتش حصاری استوار میشود؛ یعنی نیکی به مردم مایهٔ امان توست.
هوش مصنوعی: اگر بهجای چراغ داشتن به آفرین گفتن بر چراغ دیگران بسنده کنی و بر روشنی دیگران رشک نبری، خانهٔ تاریک دلت همیشه روشن خواهد بود.
هوش مصنوعی: مانند عیسی از مرکب چهارپای تن پیاده شو و از تعلقات جسم دست بکش، تا آسمان چهارم را تکیهگاه و جایگاه بلند خود کنی.
هوش مصنوعی: اگر از سوز عشق بهرهمند باشی، حتی اگر تو را در دوزخ بیندازند، در هر شرارهاش بهشت برین را تماشا میکنی.
هوش مصنوعی: اگر در روزی خود به نان جو قناعت کنی، تو را مانند آدم که بهخاطر گندم رانده شد از بهشت بیرون نمیکنند.
هوش مصنوعی: گفتار را به کردار نیک تبدیل کن؛ تا کی برای زیبا و دلنشین ساختن سخن تلاش میکنی؟
هوش مصنوعی: تا کی اختیار خود را به دست نفس میدهی و مانند داستان انگشتری سلیمان، انگشتر فرمانروایی را به دست دیو میسپاری؟
هوش مصنوعی: وقتی میتوان با یک لبخند جان مرا گرفت، چرا با ارهٔ چین پیشانی و اخم مرا زجرکش و قربانی میکنی؟
هوش مصنوعی: صائب، اگر زبانت را نرم و فروتن و مانند گندم سودمند و خوشایند کنی، هر جا بروی نانت پخته و روزیات آماده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دنیا زکف گذار چو دعوی دین کنی
آنقدر از آن بخواه که تا صرف این کنی
گر دیو نفس را چو سلیمان کنی اسیر
ملک مراد را همه زیر نگین کنی
ایمرغ قدس دام تعلق ز پا گسل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.