چندان که چو خورشید به آفاق دویدیم
ما پیر به روشندلی صبح ندیدیم
یک بار نجست از دل ما ناوک آهی
از بار گنه همچو کمان گرچه خمیدیم
چون شمع درین انجمن از راستی خویش
غیر از سر انگشت ندامت نگزیدیم
افسوس که با دیده بیدار چو سوزن
خار از قدم آبله پایی نکشیدیم
چون لاله دلسوخته در گلشن ایجاد
بی خون جگر قطره آبی نچشیدیم
هر چند چو گل گوش فکندیم درین باغ
حرفی که برد راه به جایی نشنیدیم
از آب روان ماند بجا سبزه و گلها
ما حاصل ازین عمر سبکسیر ندیدیم
شد ناوک ما گر زدل سنگ ترازو
بر دوش کمان دست نوازش نکشیدیم
شد کوزه نرگس سر بی مغز حریفان
ما یک گل ازان گوشه دستار نچیدیم
اول ثمر پیشرسش قرب خدا بود
پیوند خود از هر چه درین باغ بریدیم
بیرون ننهادیم ز سر منزل خود پای
چندان که درین دایره چون چشم پریدیم
کردیم تلف عمر به غواصی این بحر
در هیچ صدف گوهر انصاف ندیدیم
صائب به مقامی نرسیدیم ز سستی
از خاک چو نی گرچه کمر بسته دمیدیم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل شکوه و حسرتی است از عمری که بیحاصل گذشت. شاعر با تشبیه خود به خورشید، کمان، شمع، سوزن، لاله، گل و نی، از نیافتن روشندلی و انصاف در جهان، از پشیمانیِ دیرهنگام و از یارینکردن دیگران مینالد. در میانه اشاره میکند که بریدن از دنیا نخستین ثمرش نزدیکی به خداست. در پایان، ناکامی خود را به سستی خویش نسبت میدهد.
هوش مصنوعی: با آنکه مانند خورشید همهٔ جهان را گشتیم، هیچ پیری را به روشندلی صبح ندیدیم. صبح که «پیر» و سپیدموست، دلش از همه روشنتر است.
هوش مصنوعی: گرچه از سنگینی بار گناه مانند کمان خمیده شدیم، حتی یک بار هم تیر آهی از دلمان برنخاست. یعنی با همهٔ گناه، آه پشیمانی نکشیدیم.
هوش مصنوعی: در این مجلس جهان، مانند شمع که بهخاطر راستیِ قامتش سرش را میچینند، به سبب راستروی خود جز انگشت پشیمانی به دندان نگزیدیم. راستی برای ما جز حسرت و پشیمانی ثمری نداشت.
هوش مصنوعی: افسوس که با آنکه مانند سوزن چشمی بیدار داشتیم، خاری از پای آبلهدار رنجدیدهای بیرون نکشیدیم. یعنی از بیداری و توانایی خود برای یاری دیگران بهره نبردیم.
هوش مصنوعی: در گلزار آفرینش مانند لالهٔ داغدار، هیچ قطره آبی را بیآنکه خون دل بخوریم نچشیدیم. هر بهرهای که بردیم با رنج همراه بود.
هوش مصنوعی: هرچند مانند گل که به گوش شبیه است در این باغ گوش سپردیم، سخنی نشنیدیم که به حقیقت و مقصدی راه برد.
هوش مصنوعی: از آب روان دستکم سبزه و گلها به یادگار ماند، اما ما از این عمرِ شتابان هیچ حاصلی ندیدیم.
هوش مصنوعی: اگر تیر ما از دل سنگ هم گذشت، باز بر دوش کمان دست نوازش نکشیدیم. یعنی پیروزی را از وسیله و یاور خود ندانستیم و قدرش را نشناختیم.
هوش مصنوعی: سرِ بیمغز همنشینان از غرور مانند کوزهٔ نرگس شد و گوشهٔ دستارشان را به گل آراستند، اما ما از آن گوشهٔ دستارِ فخر و آرایش حتی یک گل نچیدیم. یعنی از خودنمایی و تفاخر دوری کردیم.
هوش مصنوعی: همین که پیوند خود را از هرچه در این باغ جهان بود بریدیم، نخستین و زودرسترین میوهاش نزدیکی به خدا بود. وارستگی از دنیا به قرب الهی میرساند.
هوش مصنوعی: هرچند مانند چشم در این دایره بسیار پریدیم و جنبیدیم، پای از جایگاه خود بیرون نگذاشتیم. همچون چشم که میپرد ولی از حدقه بیرون نمیرود.
هوش مصنوعی: عمر خود را در غواصی این دریای جهان تباه کردیم، اما در هیچ صدفی مروارید انصاف نیافتیم.
هوش مصنوعی: صائب، اگرچه مانند نی کمربسته و آماده از خاک روییدیم، از سستی و کاهلی خود به هیچ مقامی نرسیدیم. بندهای نی را به کمربستن مانند کرده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ما فرش بزرگی به جهان باز کشیدیم
صد گونه شراب از کف اقبال چشیدیم
آن جای که ابرار نشستند نشستیم
وان راه که احرار گزیدند گزیدیم
گوش خود و گوش همه آراسته کردیم
[...]
ما فرش بزرگی به جهان باز کشیدیم
بس . . . ن غلامان نکو روی دریدیم
شلوار عروسان زره زلف گشادیم
بر گنبد ترکان پریچهره خزیدیم
بس گنده مغلوک کهن را یله کردیم
[...]
سر جمله بدانید که در عالم پاداش
آنها که درین راه بدادیم بدیدیم
ما را همه مقصود ببخشایش حق بود
المنّة للَّه که بمقصود رسیدیم.
دردا که درین بادیه بسیار دویدیم
در خود برسیدیم و بجایی نرسیدیم
بسیار درین بادیه شوریده برفتیم
بسیار درین واقعه مردانه چخیدیم
گه نعرهزنان معتکف صومعه بودیم
[...]
آن جایکه احرار نشینند، نشستیم
وان کار که ابرار گزیدند، گزیدیم
دیدیم که در عهدۀ صدگونه وبالیم
خود را به یکی جان ز همه باز خریدیم
مارا همه مقصود به آمرزش حق بود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.