به توبه راهنمون گشت باده نابم
کمند دولت بیدار شد رگ خوابم
مرا به گوشه ظلمت سرای خود ببرید
که زخم دیده نمکسود شد ز مهتابم
به پای خم برسانید سجده ای از من
که زنده در ته دیوار کرد محرابم
چه عقده وا شود از دل به زهد خشک مرا
چه دانه خرد کند آسیای بی آبم
به حکمت از لب من مهر خامشی بردار
که پر چو کوزه سربسته از می نابم
من رمیده کجا تنگنای چرخ کجا
حریف شیشه سر بسته نیست سیمابم
ز من تلاطم این بحر بیکنار مپرس
که خوشتر از کمر وحدت است گردابم
شده است یک گره از پیچ و تاب رشته من
هنوز چرخ سبکدست می دهد تابم
نشد به یار رسد نامه شکایت من
غبار گشت به نزدیک بحر سیلابم
زبان شکوه بود سبزه تخم سوخته را
از آن نمی دهد این چرخ شیشه دل آبم
ز چشم شور فلک امن نیستم صائب
و گر نه در گذر سیل می برد خوابم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل صائب از تلخی زهد خشک و گشایش دل با باده و عشق سخن میگوید و محراب را مایهٔ مرگ و خم را درخور سجده میداند. سپس بیقراری جان خود را با تصویرهای سیماب و کوزهٔ سربسته و رشتهٔ پرگره نشان میدهد و از ستم آسمان و نرسیدن شکوهاش به یار مینالد. در پایان میگوید آرامش او تنها به سبب چشمزخم فلک از دست رفته است.
هوش مصنوعی: بادهٔ ناب مرا به توبه رهنمون شد؛ رگ خواب و غفلت من خود کمندی شد که دولت و بخت بیدار را به دام آورد. یعنی آنچه مایهٔ غفلت مینمود، سبب بیداری و بازگشت شد.
هوش مصنوعی: مرا به گوشهٔ خانهٔ تاریک خودم ببرید، چون نور مهتاب مانند نمک بر زخم چشمم نشسته و آزارم میدهد. عاشق دلشکسته روشنی را تاب نمیآورد.
هوش مصنوعی: سجدهای از جانب من به پای خم شراب برسانید، زیرا محراب و عبادت زاهدانه مرا زنده زیر دیوار دفن کرد. یعنی زهد ریایی جانم را گرفت و می مرا رهانید.
هوش مصنوعی: زهد خشک گرهی از دل من نمیگشاید؛ همانگونه که آسیای بیآب دانهای خرد نمیکند. زهد بیشور و بیعشق بیثمر است.
هوش مصنوعی: با تدبیر و حکمت مُهر خاموشی را از لب من بردار، چون من مانند کوزهٔ دربستهای پر از شراب نابم و سخنهای ناگفته در درون دارم.
هوش مصنوعی: من رمیده و بیقرار کجا و تنگنای این آسمان کجا؛ من مانند سیمابم که شیشهٔ سربسته نمیتواند نگاهش دارد. جان بیقرارم در این جهان نمیگنجد.
هوش مصنوعی: از من دربارهٔ تلاطم این دریای بیکرانه نپرس، چون گرداب من برایم خوشتر از کمر وحدت است. یعنی در گرداب این دریا آرام گرفتهام و آن را چون پیوند یگانگی میدانم.
هوش مصنوعی: رشتهٔ وجودم از بس پیچ و تاب خورده یکسره گره شده، با این همه آسمانِ چابکدست هنوز به آن تاب میدهد و رنجم را بیشتر میکند.
هوش مصنوعی: نامهٔ شکایتم به یار نرسید؛ همچون سیلی که نزدیک دریا به غبار بدل شود، پیش از رسیدن به مقصد نابود شد.
هوش مصنوعی: سبزهای که از دانهٔ سوخته بروید زبان شکوه است؛ از این رو آسمان نازکدل به من آب نمیدهد تا سبز نشوم و زبان به شکایت نگشایم.
هوش مصنوعی: صائب، من از چشمزخم و حسد فلک ایمن نیستم؛ وگرنه آنقدر آسودهخاطرم که حتی در گذرگاه سیل هم خوابم میبرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نه رای آنکه ز عشق تو روی برتابم
نه جای آنکه به جوی تو بگذرد آبم
به جستجوی تو جان بر میان جان بندم
مگر وصال تو را یابم و نمییابم
ز بس که از تو فغان میکنم به هر محراب
[...]
همین نه در سفر آشفته تر ز سیلابم
که در وطن همه سر گشته تر ز گردابم
چرا فریب شراب هوس خورم که چو شمع
تمام عمر بیکقطره آب سیرابم
ز سر نهادن و از سر گذشتن است سجود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.