جهان فروز چنان گشت باده گلرنگ
که از شمار شرر می دهد خبر دل سنگ
چکیده جگر شعله است نغمه عود
کمند عشرت رم کرده است رشته چنگ
هوای چیدن گل دارم از گلستانی
که باغبان جهد از خواب از پریدن رنگ
سفینه املم در محیطی افتاده است
که هست رشته شیرازه اش ز پشت نهنگ
دلم به اختر بدروز سینه صاف شود
ستاره پنبه گذارد اگر به داغ پلنگ
شراب عشق درآید اگر به خانه زور
شود ز سایه میناکبود چهره سنگ
به قید رسم گرفتار شد دل صائب
مباد هیچ مسلمان اسیر قید فرنگ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل از نیروی باده و عشق سخن میگوید: باده دل سنگ را روشن میکند، موسیقی شادی گریخته را بازمیگرداند و عشق حتی سنگ زورخانه را کبود میسازد. در میانه، از آرزوهای دستنیافتنی و امید گرفتار در دریای پرخطر و بخت بد خود شکایت میکند. در پایان، گرفتاری دل خود در بند رسم و عادت را به اسارت در دست فرنگیان تشبیه میکند.
هوش مصنوعی: بادهٔ سرخرنگ چنان روشنیبخش جهان شده است که حتی دل سنگ نیز شمار شرارههای پنهان در خود را آشکار میکند؛ یعنی پرتو باده رازهای نهفتهٔ سختترین دلها را هم نمایان میسازد.
هوش مصنوعی: نوای عود گویی چکیدهٔ جگر شعله است (عود هم ساز است و هم چوبی که در آتش میسوزد)، و تار چنگ کمندی است که شادیِ گریخته را دوباره به دام میآورد.
هوش مصنوعی: آرزوی گل چیدن از باغی را دارم که باغبانش چنان هشیار است که با کمترین پریدن رنگ یک گل از خواب میجهد؛ یعنی خواهان کامی هستم که رسیدن به آن تقریباً ناممکن است.
هوش مصنوعی: کشتی آرزوی من در دریایی افتاده است که شیرازهاش از پشت نهنگ ساخته شده؛ یعنی امیدم در دریای پرخطری گرفتار است. «سفینه» به معنای دفتر نیز هست و از این رو با «شیرازه» تناسب دارد.
هوش مصنوعی: دل من با ستارهٔ بدبختیام تنها وقتی صاف و آشتی میشود که ستاره بر خالهای پلنگ (که چون داغ و زخماند) مرهم و پنبه بگذارد؛ یعنی هرگز از بخت بد خود دلخوش نخواهم شد.
هوش مصنوعی: اگر شراب عشق به زورخانه راه یابد، حتی سنگِ آنجا از سایهٔ مینای شراب کبود و زخمی میشود؛ یعنی نیروی عشق بر زور و قدرت جسمانی چیره است.
هوش مصنوعی: دل صائب گرفتار بند رسم و عادت شده است؛ خدا نکند هیچ مسلمانی اسیر بند فرنگ شود. شاعر اسارت در رسوم را به سختیِ اسارت در دست فرنگیان مانند میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بکوه ساوه (ساده) ز تو مرگ بر نخواهد گشت
همی دراید در روی تو از آن آژنگ
اگر نخواهی بر دشت ساوه شو بنشین
وگر بخواهی درشو بقلعۀ بشلنگ
خدایگان جهان خسرو بزرگ اورنگ
بر آوردندهٔ نام و فرو برندهٔ ننگ
شَهِ ستوده به نام و شه ستوده به خوی
شهِ ستوده به بزم و شهِ ستوده به جنگ
چو آفتاب سر از کوه باختر بر زد
[...]
ز موج دریا این آبر آسمان آهنگ
کشید رایت پروین نمای بر خرچنگ
مشعبد آمد پروین او ، که در دل کوه
چو وهم مرد مشعبد همی نماید رنگ
سپهر رنگین زو گشت کوه سیم اندود
[...]
شبی دراز، می سرخ من گرفته به چنگ
میی بسان عقیق و گداخته چون زنگ
به دست راست شراب و به دست چپ زلفین
همیخوریم و همی بوسه میدهیم به دنگ
نبیذ و بوسه تو دانی همی چه نیک بود
[...]
ایا فروخته از فر و طلعتت او رنگ
زدوده رای تو ز آیینه ممالک زنگ
بلند رای تو خورشید گنبد دولت
خجسته نام تو عنوان نامه فرهنگ
ز نور رای تو مانند روز گردد شب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.