به چشم راه شناسان بود بیابان تنگ
که از نشانه شود برخدنگ میدان تنگ
به ماه مصر چه نسبت ترا که گردیده است
جهان ز جوش خریدار همچو زندان تنگ
قرار نیست به یک جای بیقراران را
ز بلبلان نشود جای بو گلستان تنگ
صبور باش به زندان و چاه چون یوسف
که یک دو روز بود کار بر عزیزان تنگ
گرهگشاست دم تازه سبکروحان
که بر نسیم نگردد ز غنچه میدان تنگ
به خلق کوش جهان را گشاده گر خواهی
که کفش تنگ به رهرو کند بیابان تنگ
فشار قبر کند سرمه استخوان ترا
اگر شود تو یک خاطر پریشان تنگ
گلوی حرص نگردد گشاده از نعمت
که بر غنی و فقیرست رزق یکسان تنگ
ز تنگنای جهان عشق تنگ می آید
اگر برآتش سوزان شود نیستان تنگ
دل حبابی اگر بشکند ز تندی باد
چو چشم مور شود ملک بر سلیمان تنگ
به قدر کاوش ازین چشمه آب می جوشد
ز سایلان نشود دستگاه احسان تنگ
به چشم هرکه ز همت گشاده شد صائب
فضای چرخ بود چون دل بخیلان تنگ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با مضمون «تنگی» و ردیف «تنگ» سامان یافته و هر بیت از آن مضمونی تازه میسازد. شاعر نشان میدهد که تنگی و گشادگی جهان به حال درونی آدمی بستگی دارد: خوشخُلقی جهان را گشاده میکند، حرص آن را تنگ میسازد، و صبر یوسفوار سختی را کوتاه میکند. همچنین از آزردن دل ناتوانان برحذر میدارد و بر بخشش تأکید میکند. در بیت پایانی میگوید که برای صاحب همت بلند، حتی پهنهٔ آسمان هم تنگ است.
هوش مصنوعی: در نظر کسانی که راه را میشناسند، بیابان پهناور کوتاه و تنگ است؛ همانگونه که تیر وقتی هدف و نشانه دارد، میدان برایش تنگ و کوتاه میشود. یعنی هدفداشتن، راه دراز را کوتاه میکند.
هوش مصنوعی: تو را با یوسف، ماه مصر، چه نسبتی است؟ از انبوه خریداران تو، جهان مانند زندان تنگ شده است. یعنی خریداران تو حتی از خریداران یوسف بیشترند.
هوش مصنوعی: بیقراران در یک جا آرام نمیگیرند. بلبلان جای بوی گل را در گلستان تنگ نمیکنند، زیرا بو مانند بیقراران همیشه در حرکت است و به یک جا بسته نیست.
هوش مصنوعی: مانند یوسف در زندان و چاه شکیبا باش، زیرا سختی و تنگی کار بر عزیزان تنها یکی دو روز است و زود به گشایش میرسد. در «عزیز» به لقب یوسف، عزیز مصر، نیز اشاره است.
هوش مصنوعی: نفَس تازه و سخن سبکروحان گرهها را باز میکند؛ چنانکه نسیم میدان را از غنچه تنگ نمییابد و غنچهٔ بسته را میگشاید.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی جهان بر تو گشاده باشد، در خوشخُلقی بکوش؛ زیرا همانگونه که کفش تنگ بیابان را بر رهرو تنگ میکند، خوی تنگ نیز جهان را بر آدمی تنگ میسازد.
هوش مصنوعی: اگر دل پریشانی به سبب تو تنگ و آزرده شود، فشار قبر استخوانهایت را مانند سرمه نرم و خرد خواهد کرد. یعنی آزردن دل دیگران کیفری سخت دارد.
هوش مصنوعی: گلوی آزمندی با فراوانی نعمت گشاده و سیر نمیشود؛ زیرا روزی بر توانگر و درویش یکسان تنگ است. حریص هرچه داشته باشد، باز خود را در تنگنا میبیند.
هوش مصنوعی: عشق از تنگنای جهان به ستوه میآید؛ همانگونه که نیستان برای آتش سوزان جایی تنگ است و آن را تاب نمیآورد.
هوش مصنوعی: اگر دل حبابی، یعنی دل ناتوانی، از تندی باد بشکند، ملک پهناور سلیمان مانند چشم مور بر او تنگ میشود. یعنی آزردن دل ناتوانان، فرمانروایی را بر صاحب قدرت تنگ میکند.
هوش مصنوعی: آب این چشمه به اندازهٔ کندوکاو میجوشد؛ به همین سان دستگاه بخشش از فراوانی خواهندگان تنگ و تهی نمیشود، بلکه هرچه بیشتر بخواهند، بخشش بیشتر میجوشد.
هوش مصنوعی: صائب، در چشم کسی که از همت بلند گشادهنظر شده باشد، فضای آسمان مانند دل بخیلان تنگ است. یعنی بلندهمت جهان را برای خود کوچک میبیند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.