گرفت ازسرخم خشت پیر باده فروش
چراغ عیش برون آمد از ته سرپوش
ز حرف تلخ ملامتگران نیندیشد
به گوش هرکه رسیده است بانگ نوشانوش
هزار خرقه آلوده را به قیمت می
گرفت ازره انصاف پیر باده فروش
زجوش کم نشود آب بحر ،دل خوش دار
مکن چودیگ تنک ظرف کوتهی درجوش
به آفتاب رسانیده ایم پرتو را
ز باد صبح نگردد چراغ ماخاموش
ترا که بهره زنوش است نیش چون زنبور
ازین چه سودکه داری هزار چشمه نوش؟
در آفتاب قیامت عرق نمی ریزد
ز بار خلق ندزدد کسی که اینجا دوش
مخور به هیچ دل زار و هرچه خواهی خور
بپوش چشم خود از عیب و هرچه خواهی پوش
ز جوش لاف دل چشمه ها تهی گردید
درین دو هفته که دریای مانشست ازجوش
فغان که تشنه لبان سخن نمی دانند
که کار تیغ دو دم می کندلب خاموش
خموش بگذر ازین خاکدان چو سایه ابر
مکن چو سیل ز پست و بلند راه خروش
شراب تلخ کجا چاره تو خواهد کرد؟
تراکه ناله صائب نمی برد از هوش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با گشودهشدن خم به دست پیر بادهفروش و ستایش میخانه در برابر ملامتگران و خرقههای ریایی آغاز میشود. سپس به پندهای اخلاقی میرسد: بلندنظری، نیشنزدن، بار خلق کشیدن، نیازردن دلها و عیبپوشی. در بخش پایانی خاموشی و بیخروش گذشتن از دنیا ستوده میشود و شاعر میگوید کسی که از نالهٔ صائب بیخود نشود، شراب هم درمانش نیست.
هوش مصنوعی: پیر بادهفروش خشتِ سرِ خم را برداشت و گویی چراغ عیش و شادی از زیر سرپوش بیرون آمد؛ یعنی با گشودن خم، شادمانی آشکار شد.
هوش مصنوعی: کسی که بانگ «نوشنوش» بادهنوشان به گوشش رسیده باشد، از سخنان تلخ سرزنشکنندگان باکی ندارد.
هوش مصنوعی: پیر بادهفروش از سر انصاف، هزار خرقهٔ آلودهٔ زاهدان را به بهای می پذیرفت؛ یعنی خرقهٔ ریایی ارزشی جز گرو گذاشتن در میخانه ندارد.
هوش مصنوعی: آب دریا با جوشیدن کم نمیشود، پس دلت آسوده باشد و مانند دیگِ کمظرفیت در جوش و خروش کوتاهی نکن؛ یعنی جوشش عشق از دلِ بزرگ چیزی نمیکاهد.
هوش مصنوعی: ما پرتو خود را به خورشید رساندهایم، پس چراغ ما با باد صبح خاموش نمیشود؛ چنانکه چراغهای معمولی در صبح بیفروغ و خاموش میشوند.
هوش مصنوعی: تو که مانند زنبور از نوشِ خود جز نیش به دیگران نمیرسانی، چه سودی دارد که هزار چشمهٔ عسل داشته باشی؟
هوش مصنوعی: کسی که در این دنیا شانه از زیر بار مردم خالی نکند و بار دیگران را بکشد، در گرمای خورشید روز قیامت عرق نمیریزد و آسوده است.
هوش مصنوعی: غم هیچ دلی را مخور و آن را میازار و جز آن هرچه خواهی بخور؛ چشم از عیب دیگران بپوش و جز آن هرچه خواهی بپوش. (بازی با دو معنای «خوردن» و «پوشیدن».)
هوش مصنوعی: در این دو هفته که دریای وجود ما از جوش آرام گرفت، چشمهها از شدت لافزدن تهی شدند؛ یعنی خاموشی ما فرصتِ خودنمایی کوچکان شد و آنان نیز توانشان به پایان رسید.
هوش مصنوعی: افسوس که تشنگانِ سخنگفتن نمیدانند که لبِ خاموش کار شمشیر دودم را میکند و خاموشی اثرگذارتر از سخن است.
هوش مصنوعی: مانند سایهٔ ابر بیصدا از این جهان خاکی بگذر و مانند سیل از پستی و بلندی راه فریاد و خروش برنیاور.
هوش مصنوعی: تو که نالهٔ سوزناک صائب تو را از خود بیخود نمیکند، شراب تلخ چگونه میتواند چارهات کند و مستت سازد؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
وزیر شاه بدیدار پهلوان برغوش
گرفت و داد بپیمان دوستی دل و هوش
بموسم گل و بلبل زجام و بلبله کرد
شراب گلگون از دست گلعذاران نوش
همه سعادت دستور شاه سعدالملک
[...]
ز دست مدعیان یک زمانکی شبِ دوش
شرابکی دو سه در خدمتت نکردم نوش
به روزگار شبی دیگر اتفاق افتد
که پای بوس تو حاصل کنیم و دست آغوش
بر آتش جگرم ریز یک دم آب وصال
[...]
دو هفتهٔ دگر از بوی باد مشک فروش
شود چو باغ بهشت این زمین دیبا پوش
درخت غنچه کند، غنچه پیرهن بدرد
به وقت صبح چو مرغان برآورند خروش
شود چو روی فلک پرستاره روی زمین
[...]
چو جام لعل تو نوشم کجا بماند هوش
چو مست چشم تو گردم مرا که دارد گوش
منم غلام تو ور زانک از من آزادی
مرا بکوزه کشان شرابخانه فروش
ببوی آنک زخمخانه کوزه ئی یابم
[...]
چه گفت با تو شنیدی رباب و عود به گوش
ز کس مترس و به بانگ بلند باده بنوش
سروش عاطفت از نو نوید رحمت داد
معاشران همه دادند بوسه بر سر و روش
به خواب شیخ حرم دید دوش مستی را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.