گویی به گرد روی تو آن زلف دلستان
توده شده است عنبر تر گرد گلستان
یا گرد مه، ز مشک نهاده ست دام دل
بر روی دل ربای تو آن زلف دلستان
چون باغ حسن پر گل تو باغبان نداشت
ایزد بر او زغالیه بگذاشت باغبان
یا دود عود زآتش مجمر برآمده است
خرمن زده است گرد گل لعل ارغوان
آتش ز دود و دود ز آتش جدا نیند
آتش ز دود و دود زآتش دهد نشان
این دیده را به دیدن آن دود راه ده
وین آتش از میانه آنها فرو نشان
از من ببرده ای دل و تا دل ببرده ای
از تو به بوسه ای دل من هست شادمان
زلفت که دل برد نبود جز ندیم دل
از زلفت این دقیقه بیاموز رایگان
آراستم دو دیده به در تا بدیدمت
آراستی به سی و دو در نیم ناردان
نیمی به تحفه بر تو فشانم ز عمر خویش
گر یابم از زبان تو یک لفظ درفشان
وز عمر یک زمان نرود بر مراد من
گر ننگرد دو دیده به سرو تو یک زمان
ای چهره لطیف تو در هر چهار فصل
چشم مرا به رنگ گل تازه میزبان
مهمان من کجایی و کی بیند این دو چشم
از دست من تو را کمری بسته بر میان
وهم مرا به وصف دهان تو راه نیست
یک ره مرا به بوسه نشان ده از آن دهان
با من سخن نگویی و عذر تو ظاهرست
ناید سخن پدید چو باشد دهان نهان
گر زان دهن مراد سخن گفتن افتدت
جز آفرین صدر اجل بر زبان مران
خورشید خاندان نبوت، رئیس شرق
کز آسمان گذشته به او قدر خاندان
دریای علم و تاج معالی علی که هست
جودش خجل کننده دریای بی کران
در بر و بحر ذکر بزرگیش منتشر
درشرق و غرب نام کریمیش داستان
تلقین او به مرتبه ملک رهنمون
تدریس او به ترجمه عقل ترجمان
هم جفت با مخالف او خوف بی رجا
هم وقف با موافق او سود بی زیان
هر ساعتی سعادت از این آسمان پیر
بر فرق او نثار کند دولت جوان
منقاد اوست گنبد دوار در مسیر
مطواع اوست کوکب سیار در قران
ای خرمی ز عدل تو در ساحت بهار
وی ایمنی ز امن تو در راحت امان
عدلت همه مقاصد امت کند تمام
علمت همه مصالح ملت کند بیان
در راه محمدت قدم توست مقتدا
بر ملک مکرمت قلم توست قهرمان
گر در موافقت نبرندی گمان نیک
تیغ یقین تو بزدی گردن گمان
ورنه صلاح شکل کمان در کژیستی
انصاف تو کژی ببرد از دل کمان
شاه جهان به خلعت و تشریف و طوق زر
جاه تو را به چرخ رسانید در جهان
او چون نبی به قدر و علی وار پیش او
تو ذوالفقار در کف و دلدل به زیر ران
آن دلدلی که کرد به قیمت چو تاج خویش
گردنش را به وطق مرصع خدایگان
که پیکری که ابر روان است با رکاب
گام آوری که باد وزان است با عنان
گویی عنان او کندی باد را سبک
گویی رکاب او کندی خاک را گران
هر یک مهی دو بار خمیده شود چو طوق
از شوق طوق گردن او ماه آسمان
طوقی که در بدایع او خیره مانده چشم
طوقی که بر طرایف او فتنه شد روان
پیروزه و زبرجد و یاقوت و در و زر
گفته زشرم زینت او ترک بحر و کان
چرخ است زین گزیده کواکب بران مقام
کان است زان گرفته جواهر در آن مکان
لونش به لون لاله سرخ است در بهار
رنگش به رنگ آبی زردست در خزان
گویی به کاربرده در آن بند دلربا
طبع جهان طرایف نوروز و مهرگان
گنج روان شنیدم و این طوق و بارگی
هر کس که دیده، دیده بود گنج را روان
خاک است جای گنج و بر این باد کوه شکل
سلطان به ما نمود یکی گنج شایگان
ور گنج شایگانت همی آرزو کند
آن طوق را نگه کن و این وصف را بخوان
وان تیغ آب داده نگر گویی از خدای
بر فرق دشمنانت بلایی است ناگهان
چون نسبت تو گوهر او خالی از خلل
چون فکرت تو تیزی او خالی از فسان
از بس که دل شکافت، گرفته است نور دل
از بس که جان ربود ربوده است لطف جان
آن جامه و عمامه و آن لطف تار و پود
کردند عز و جاه و جلال تو را ضمان
آثار فضل ایزد و انواع لطف شاه
در تار این مرکب و در پود آن عیان
نشگفت اگر ز شادی این خلعت شریف
چون برگ لاله لعل شود روی زعفران
واندر خزان زبهر ثنای تو بی بهار
شاخ شجر شکوفه فشاند به بوستان
بس راست کرد قاعده کار مملکت
این عزم کار کرده و آن حزم کاردان
هم اهل غرب را زثنای تو جاه و مال
هم خلق شرق را زعطای تو آب و نان
بی فکرت تو نور نباشد در آفتاب
بی نعمت تو مغز نروید در استخوان
هر صعوده ای ز سعی تو بازی شود سپید
هر روبهی زعون تو شیری شود ژیان
توفیق توست بر فلک مکرمت نجوم
ترتیب توست نیزه، دراو مملکت سنان
آنچ آید از بزرگی و دولت تو را به دست
ناید به داستان بزرگان باستان
رایت به هر چه میل نمایی همی رسد
دل را به هر چه میل نماید همی رسان
تا هست بر ولایت تو کام دل روا
کام تو بر ولایت دل باد کامران
عز تو در عنایت منشور لایزال
عمر تو در حمایت توفیق جاودان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به ستایش معشوقی میپردازد که وجودش مانند زلفی دلربا و خوشبو بر دلها تأثیر میگذارد. او بوسهها و نگاهها را به عنوان نشانههای عشق و شگفتی وصف میکند و به زیباییهای ظاهری و باطنی معشوق اشاره میکند. شاعر همچنین از ویژگیهای یک شخصیت بزرگ و کریم صحبت میکند که در سایه او عدالت و علم در جامعه گسترش مییابد و به ستایش علم و دانش میپردازد. در نهایت، او به قدرت و عظمت وجودی آن شخصیت، که مظهر هدایت و متانت است، میبالد و بیان میدارد که تحت سرپرستی او، دلها آسوده و کامروا هستند.
هوش مصنوعی: گویی آن زلف دلربا که گرد چهرهٔ تو است، عنبر تازهای است که گرداگرد گلستانِ رویت انباشته شده است.
هوش مصنوعی: یا آن زلف دلربا بر چهرهٔ دلفریب تو، دامی از مشک است که گرد ماهِ رویت برای شکار دلها گسترده شده است.
هوش مصنوعی: چون باغِ زیبایی تو که پر از گل است نگهبانی نداشت، خداوند از غالیه (زلف خوشبو و سیاه) نگهبانی بر آن گماشت.
هوش مصنوعی: یا دود عود از آتش مجمر برخاسته و گرد گلِ سرخ ارغوانیِ چهرهات توده شده است؛ یعنی زلف سیاه مانند دود است و چهرهٔ سرخ مانند آتش.
هوش مصنوعی: آتش و دود از هم جدا نیستند و هر یک نشانهٔ دیگری است؛ چهرهٔ آتشین و زلف دودفام نیز همیشه با هماند.
هوش مصنوعی: به چشم من اجازه بده آن دودِ زلف را ببیند و آتش عشقی را که در میان است فرونشان.
هوش مصنوعی: دلم را از من ربودهای، و با این همه دل من به یک بوسه از تو خشنود است.
هوش مصنوعی: زلف تو که دل را میرباید، جز همدم و همنشین دل نیست؛ این نکتهٔ باریک را رایگان از زلفت بیاموز و تو نیز با دلها همدم باش.
هوش مصنوعی: چشمانم را به مروارید اشک آراستم تا تو را دیدم؛ و تو نیمهٔ اناری را که دهانت است به سی و دو مروارید دندان آراستهای.
هوش مصنوعی: اگر از زبان تو یک سخن درخشان و گوهرین بشنوم، نیمی از عمر خود را پیشکش و نثار تو میکنم.
هوش مصنوعی: اگر چشمانم لحظهای به قامت سروگونهٔ تو ننگرد، یک لحظه از عمرم به کام من نمیگذرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که چهرهٔ لطیفت در هر چهار فصل سال، چشم مرا با رنگ گل تازه پذیرایی میکند.
هوش مصنوعی: ای مهمان من، کجایی؟ کی این دو چشم تو را خواهد دید که از دست من کمر خدمت بر میان بستهای (یا دست من کمرِ تو را در آغوش گرفته است)؟
هوش مصنوعی: خیال من به وصف دهان تو راه نمییابد، چون آن دهان از تنگی ناپیداست؛ پس یک بار با بوسه نشانی از آن دهان به من بده.
هوش مصنوعی: با من سخن نمیگویی و عذرت روشن است: وقتی دهان پنهان و ناپیدا باشد، سخنی از آن پدید نمیآید.
هوش مصنوعی: اگر خواستی با آن دهان سخنی بگویی، جز ستایش صدر اجل (بزرگمرتبهٔ ممدوح) بر زبان میاور؛ اینجا گریز از غزل به مدح است.
هوش مصنوعی: او خورشید خاندان پیامبر و بزرگ مشرقزمین است که به سبب او قدر و منزلت خاندانش از آسمان برتر رفته است.
هوش مصنوعی: او دریای دانش و تاج بزرگواریها، یعنی علی نام است، که بخشش او دریای بیکران را شرمنده میکند.
هوش مصنوعی: آوازهٔ بزرگی او در خشکی و دریا پراکنده است و نام بخشندگی او در شرق و غرب زبانزد است.
هوش مصنوعی: آموزش او مردم را به مقام فرشتهگونه راه مینماید و درس او بیانگر و شارح عقل است.
هوش مصنوعی: دشمن او همواره با ترسی بیامید همراه است و دوستدار او همواره سودی بیزیان دارد.
هوش مصنوعی: هر لحظه بخت جوان از این آسمان کهن، نیکبختی بر سر او نثار میکند.
هوش مصنوعی: آسمان گردان در گردش خود فرمانبر اوست و ستارگان سیار در قرانِ خود مطیع او هستند.
هوش مصنوعی: ای کسی که شادابی بهار از دادگری توست و آرامش و آسودگی امنیت از امنیتی است که تو برقرار کردهای.
هوش مصنوعی: دادگری تو همهٔ خواستههای مردم را برآورده میکند و دانش تو همهٔ مصلحتهای دین را روشن میسازد.
هوش مصنوعی: در راه ستودهکاری، گام تو پیشوا و سرمشق است و در قلمرو بزرگواری، قلم تو فرمانروا و پهلوان است.
هوش مصنوعی: اگر مردم دربارهٔ دوستی و موافقت با تو گمان نیک نمیبردند، شمشیر یقین تو گردن گمان را میزد؛ یعنی با تو جای گمان و تردید نیست.
هوش مصنوعی: و اگر درستی کار کمان در کج بودن آن نبود، دادگری تو کژی را از دل کمان هم بیرون میبرد.
هوش مصنوعی: پادشاه جهان با بخشیدن خلعت و پاداش و گردنبند زرین، جایگاه تو را در جهان به آسمان رساند.
هوش مصنوعی: شاه در مقام و منزلت مانند پیامبر است و تو در پیشگاه او مانند علی هستی: شمشیری چون ذوالفقار در دست داری و اسبی چون دلدل زیر ران. یعنی شاه به تو شمشیر و اسب بخشیده است.
هوش مصنوعی: همان دلدلی (اسبی) که خداوندگار با بستن طوقی گوهرنشان بر گردنش، آن را در ارزش همچون تاج خود گرانبها کرد.
هوش مصنوعی: اسبی کوهپیکر که با رکاب، مانند ابر روان میرود و تیزگامی که با عنان، مانند باد وزان است.
هوش مصنوعی: گویی عنانش باد را سبکسیر میکند و رکابش خاک را سنگین میسازد.
هوش مصنوعی: ماه آسمان در هر ماه دو بار از آرزوی طوق گردن این اسب، مانند طوق خمیده و هلالی میشود.
هوش مصنوعی: طوقی که چشم از شگفتیهای آن خیره مانده و جان شیفتهٔ ظرافتهای آن شده است.
هوش مصنوعی: فیروزه و زبرجد و یاقوت و مروارید و زر، از شرمِ زیبایی این طوق، دریا و کان را رها کردهاند.
هوش مصنوعی: این طوق مانند آسمانی است که ستارگان برگزیده در آن جای گرفتهاند و مانند کانی است که گوهرها در آن جا گرفتهاند.
هوش مصنوعی: رنگ آن گاه مانند لالهٔ سرخ در بهار است و گاه مانند به زرد در پاییز.
هوش مصنوعی: گویی طبیعت جهان، زیباییهای نوروز و مهرگان را در این بند دلربا به کار برده است.
هوش مصنوعی: نام گنج روان را شنیده بودم؛ هر کس این طوق و اسب را دیده، به راستی گنجی را دیده که روان است و راه میرود.
هوش مصنوعی: جای گنج در خاک است، اما سلطان بر این اسب بادپای کوهپیکر، گنجی شاهانه به ما نشان داد.
هوش مصنوعی: اگر آرزوی دیدن گنج شاهانه داری، به آن طوق بنگر و این وصف را بخوان.
هوش مصنوعی: و آن شمشیر آبدیده را ببین که گویی بلایی ناگهانی از سوی خداوند بر سر دشمنان توست.
هوش مصنوعی: گوهر آن شمشیر مانند نسب تو بیعیب است و تیزیاش مانند اندیشهٔ تو بینیاز از سنگ فسان است.
هوش مصنوعی: از بس دل دشمنان را شکافته، نور دل را گرفته و از بس جان ربوده، لطافت جان را به دست آورده است.
هوش مصنوعی: آن جامه و دستار و ظرافت تار و پودشان، ضامن عزت و مقام و شکوه تو شدهاند.
هوش مصنوعی: نشانههای فضل خداوند و گونهگون مهربانیهای شاه در تار و پود این خلعت آشکار است.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر از شادی این خلعت گرامی، چهرهٔ زرد زعفران مانند برگ لاله سرخ شود.
هوش مصنوعی: و در پاییز، بیآنکه بهار باشد، شاخهٔ درختان برای ستایش تو در باغ شکوفه بیفشانند.
هوش مصنوعی: اراده و عزم کارآزموده و دوراندیشی کاردان تو، قاعدهٔ کار مملکت را بهخوبی سامان داد.
هوش مصنوعی: مردم مغرب از ستایش تو به جاه و مال رسیدهاند و مردم مشرق از بخشش تو آب و نان دارند.
هوش مصنوعی: بیاندیشهٔ تو خورشید نوری ندارد و بینعمت تو مغز در استخوان نمیروید.
هوش مصنوعی: با کوشش تو هر گنجشک کوچکی باز سپید میشود و با یاری تو هر روباهی شیری خشمگین میگردد.
هوش مصنوعی: توفیق تو مانند ستارگان در آسمان بزرگواری است و تدبیر تو نیزهای است که مملکت سرنیزهٔ آن است.
هوش مصنوعی: آنچه از بزرگی و اقبال به دست تو میآید، در داستان بزرگان روزگاران کهن هم نیامده است.
هوش مصنوعی: اندیشهات به هر چه بخواهی میرسد؛ پس دل را نیز به هر چه آرزو دارد برسان.
هوش مصنوعی: تا در قلمرو تو آرزوی دلها برآورده است، آرزوی تو نیز بر قلمرو دلها کامروا باد.
هوش مصنوعی: دعا میکند که عزت تو در پناه فرمان همیشگی الهی و عمر تو در حمایت توفیق، جاودان بماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هان! صائم نوالهٔ این سفله میزبان
زین بی نمک ابا منه انگشت در دهان
لب تر مکن به آب، که طلقست در قدح
دست از کباب دار، که زهرست توامان
با کام خشک و با جگر تفته درگذر
[...]
گفتم نشان ده از دهن ای ترک دلستان
گفتا ز نیست، نیست نشان اندرین جهان
گفتم که ساعتی ببر من فرونشین
گفتا که باد سرد زمانی فرو نشان
گفتم که باد سرد زیان داردت همی
[...]
بگشاد مهرگان در اقبال بر جهان
فرخنده باد بر ملک شرق مهرگان
سلطان یمین دولت میر ملوک بند
محمود امین ملت شاه جهان ستان
شاهی که پشت صد ملک کامران بدید
[...]
بنگر بدین رباط و بدین صعب کاروان
تا چونکه سال و ماه دوانند هردُوان
من مر تو را نمودم اگرچه ندیده بود
با کاروان رباط کسی هر دُوان دَوان
از رفتن رباط نه نیز از شتاب خود
[...]
گویی که ماه و مشتری از جرم آسمان
تحویل کرده اند بباغ خدایگان
وز ماه و مشتری شده آن خاک پرنگار
نوری عجیب صورت و شکلی بدیع سان
نی نی ، که ماه و مشتری از وی ربوده اند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.