اگر در جهان از جهان رسته‌ای است،
در از خلقْ بر خویشتن بسته‌ای است
کس از دست جور زبانها نرست
اگر خودنمای است و گر حق‌پرست
اگر بر پری چون ملک به آسمان
ز دامن در آویزدت بدگمان
به کوشش توان دجله را پیش بست
نشاید زبان بداندیش بست
فراهم نشینند تَردامنان
که این زهدِ خشک است و آن دامِ نان
تو روی از پرستیدن حق مپیچ
بِهِل تا نگیرند خَلقَت به هیچ
چو راضی شد از بنده یزدان پاک
گر اینها نگردند راضی چه باک؟
بد اندیشِ خلق از حق آگاه نیست
ز غوغای خلقش به حق راه نیست
از آن ره به جایی نیاورده‌اند
که اول قدمْ پیْ غلط کرده‌اند
دو کس بر حدیثی گمارند گوش
از این تا بِدان، ز اهرمن تا سروش
یکی پند گیرد دگر ناپسند
نپردازد از حرفگیری به پند
فرو مانده در کنج تاریک جای
چه دریابد از جام گیتی نمای؟
مپندار اگر شیر و گر روبهی
کز اینان به مردی و حیلت رهی
اگر کنج خلوت گزیند کسی
که پروای صحبت ندارد بسی
مذمت کنندش که زرق است و ریو
ز مردم چنان می گریزد که دیو
وگر خنده روی است و آمیزگار
عفیفش ندانند و پرهیزگار
غنی را به غیبت بکاوند پوست
که فرعون اگر هست در عالم اوست
وگر بینوایی بگرید به سوز
نگون بخت خوانندش و تیره‌روز
وگر کامرانی در آید ز پای
غنیمت شمارند و فضل خدای
که تا چند از این جاه و گردن کشی؟
خوشی را بود در قفا ناخوشی
و گر تنگدستی تنک مایه‌ای
سعادت بلندش کند پایه‌ای
بخایندش از کینه دندان به زهر
که دون‌پرور است این فرومایه دهر
چو بینند کاری به دستت در است
حریصت شمارند و دنیاپرست
وگر دست همت بداری ز کار
گدا پیشه خوانندت و پخته‌‌خوار
اگر ناطقی، طبل پر یاوه‌ای
وگر خامشی، نقش گرماوه‌ای
تحمل‌کنان را نخوانند مرد
که بیچاره از بیم سر برنکرد
وگر در سرش هول و مردانگی است
گریزند از او کاین چه دیوانگی است؟!
تعنت کنندش گر اندک خوری است
که مالش مگر روزی دیگری است
وگر نغز و پاکیزه باشد خورش
شکم بنده خوانند و تن پرورش
وگر بی‌تکلف زید مالدار
که زینت بر اهل تمیز است عار
زبان در نهندش به ایذا چو تیغ
که بدبخت زر دارد از خود دریغ
و گر کاخ و ایوان منقش کند
تن خویش را کسوتی خوش کند
به جان آید از طعنه بر وی زنان
که خود را بیاراست همچون زنان
اگر پارسایی سیاحت نکرد
سفر کردگانش نخوانند مرد
که نارفته بیرون ز آغوش زن
کدامش هنر باشد و رای و فن؟
جهاندیده را هم بِدَرَّند پوست
که سرگشتهٔ بخت‌برگشته اوست
گرش حَظ از اقبال بودی و بهر
زمانه نراندی ز شهرش به شهر
عزب را نکوهش کند خرده‌بین
که می‌رنجد از خفت و خیزش زمین
وگر زن کند گوید از دست دل
به گردن در افتاد چون خر به گِل
نه از جور مردم رهد زشت روی
نه شاهد ز نامردم زشت‌گوی
غلامی به مصر اندرم بنده بود
که چشم از حیا در بر افکنده بود
کسی گفت: «هیچ این پسر عقل و هوش
ندارد، بمالش به تعلیم گوش»
شبی بر زدم بانگ بر وی درشت
هم او گفت: «مسکین به جورش بکشت!»
گرت برکند خشم روزی ز جای
سراسیمه خوانندت و تیره رای
وگر بردباری کنی از کسی
بگویند غیرت ندارد بسی
سخی را به اندرز گویند: «بس!
که فردا دو دستت بود پیش و پس»
وگر قانع و خویشتن‌دار گشت
به تشنیع خلقی گرفتار گشت
که همچون پدر خواهد این سفله مُرد
که نعمت رها کرد و حسرت ببرد
که یارد به کنج سلامت نِشَست؟
که پیغمبر از خبث ایشان نرست
خدا را که مانند و انباز و جفت
ندارد، شنیدی که تَرسا چه گفت؟
رهایی نیابد کس از دست کس
گرفتار را چاره صبر است و بس
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره اهمیت صبر و گوشه‌نشینی در مقابل آزار دیگران است. شاعر بیان میکند که اگر کسی از دنیای مادی فاصله بگیرد، ممکن است با انتقاد و ایذاء دیگران مواجه شود. او هشدار میدهد که مردم ممکن است فهم درست از حقیقت نداشته باشند و چشم‌پوشی از آزارها تنها با صبر میسر است. در نهایت، شاعر به این نکته اشاره میکند که هیچ‌کس نمی‌تواند از دست دیگران رهایی یابد و بهترین راه، صبر و تحمل است.
اگر در این جهان، شخصِ ازجهان‌رسته‌ای هست؛ آن شخص کسی‌ست که با خلق ارتباطی ندارد.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس از آزار زبانها و سخنان دیگران در امان نیست، چه آنکه خود را به نمایش بگذارد و چه کسی که اهل حق باشد و حق‌پرست باشد.
هوش مصنوعی: اگر بر دختری زیبا مانند فرشته، که زندگی‌اش به خوبی پر از نعمت است، بیفتی و او برای تو نیکو رفتار نکند، نباید بدگمان شوی.
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش، می‌توان دجله را به مسیر درست هدایت کرد، اما نمی‌توان به زبان افرادی که بد اندیش هستند، محدودیت گذاشت.
هوش مصنوعی: زاهدان سخت‌گیر و ریاکار به دور تو جمع می‌شوند، چون زهدی که فقط به فکر نان و روزی است، به دام می‌ماند و نتیجه‌ای از آن به دست نمی‌آید.
هوش مصنوعی: از پرستش خدا روی بر نگردان، زیرا اگر چنین کنی، مردم نمی‌توانند تو را به خود بگیرند و تسلطی بر تو پیدا کنند.
هوش مصنوعی: اگر خدا از بنده‌اش راضی شود، نگران نیست که دیگران از او راضی نباشند.
هوش مصنوعی: بدفکران مردم از حقیقت آگاهی ندارند و به خاطر شلوغی و حرف‌های مردم نمی‌توانند به راه حق دست پیدا کنند.
هوش مصنوعی: کسانی که در مسیر زندگی به جایی نرسیده‌اند، به این خاطر است که از همان ابتدا راه نادرستی را انتخاب کرده‌اند.
هوش مصنوعی: دو نفر بر یک موضوع خاص صحبت و گفتگو میکنند؛ یکی از شیطان تا فرشته، یعنی از بدی‌ها تا خوبی‌ها.
هوش مصنوعی: یک نفر از نصیحت‌ها بهره‌برداری میکند، در حالی که دیگری به نصیحت‌ها بی‌اعتنا است و از گفت‌وگو درباره آنها دوری میکند.
هوش مصنوعی: کسی که در گوشه‌ای تاریک و دورافتاده نشسته است، چه چیزی می‌تواند از دنیای بزرگ و پرجنب‌وجوش بیرون ببیند و تجربه کند؟
نگران نباش که اگر همانند شیر یا روباه باشی باز هم از مردانگی و قدرت یا با حیله و تدبیر، از قضاوت مردم نمیتونی فرار کنی
هوش مصنوعی: اگر کسی در گوشه‌نشینی زندگی کند و از گفتگو با دیگران پرهیز کند، بی‌شک در آرامش خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر کسی در گوشه‌نشینی زندگی کند و از معاشرت با مردم دوری کند، دیگران او را به خاطر ظاهرش و رفتارهایی که به نظرشان فریبنده و نامناسب است، سرزنش میکنند و به او نسبت می‌دهند که از مردم فراری است، همان‌طور که دیوها از نور و مردم دوری میکنند.
هوش مصنوعی: اگر کسی را خوش‌رویی و آمیختگی با زنان پاکدامن و پرهیزکار نشناسند، به او بی‌احترامی می‌شود.
فرد غنی و ثروتمند را کند و کاو میکنند و چنان میجویند که گویی اگر فرعونی در عالم وجود داشته باشد همان است
هوش مصنوعی: اگر انسان فقیر و needyای به خاطر بدبختی‌اش گریه کند، او را به بدبختی و سیاهی روزگارش توصیف میکنند.
هوش مصنوعی: اگر شخصی خوشبخت و موفقی از پا بیفتد، باید از آن به عنوان یک نعمت و لطف خداوند یاد کرد.
هوش مصنوعی: چند وقت دیگر می‌خواهی به این مقام و خودبزرگ‌بینی ادامه بدهی؟ خوشی واقعی در این است که در پس این خودستایی، ناراحتی و درد را بپذیری.
هوش مصنوعی: اگر کسی فقیر و بی‌چیز باشد، ممکن است همین فقر او را به مقام و سعادت بلندی برساند.
هوش مصنوعی: آدمی که از کینه و حسد دیگران می‌نالد، مانند کسی است که دندانش را در زهر فرو میکند؛ زیرا او در این دنیای پست و فرومایه پرورش یافته است.
هوش مصنوعی: وقتی که مردم ببینند که کاری به دست تو است، تو را حریص و دنیاطلب می‌پندارند.
هوش مصنوعی: اگر همت و تلاش کنی و به کارهای سخت مشغول شوی، مردم تو را به عنوان کسانی که در پی منافع دیگران هستند و به ثروت‌طلبی افتاده‌اند، خواهد شناخت و تو را به عنوان یک گدا و بی‌سروپا به حساب می‌آورند.
هوش مصنوعی: اگر کسی سخن‌وری کند و حرف‌های بی‌محتوا بزند، و اگر کسی ساکت بماند، نقش و تصویر داغ و سوزان در ذهن دیگران ایجاد میکند.
هوش مصنوعی: تحمل‌کنندگان را نمی‌توان مرد نامید، زیرا آنها از ترس نمی‌توانند سرشان را بلند کنند.
هوش مصنوعی: اگر در دل او ترس و غیرت وجود داشته باشد، مردم از او دور می‌شوند، چون این رفتار را حماقت و دیوانگی می‌دانند.
اگر کسی کم‌خورد به او اعتراض میکنند که مگر مال و ثروتش از آن دیگریست و از راه حرام بدست آورده است؟
اگر غذا زیاد خورد و بنوشد، اعتراض میکنند که چرا این قدر تن پرست و بی موالات است
هوش مصنوعی: اگر چیزی به‌طور طبیعی و بدون نمایش ثروت به دست آید، وجود آن برای کسانی که در فقر به سر می‌برند، شرمندگی ندارد، زیرا ظاهراً زینت و تظاهر به دارایی مخصوص افراد با شعور و متمول است.
هوش مصنوعی: اگر زبان را با آزار به کام خود بکشند، مانند شمشیری که به جان میزند، بدبختی کسی که ثروتی دارد، از خود رازی را می‌طلبد و از گفتن آن خودداری میکند.
هوش مصنوعی: اگر انسان به زیبایی ظاهری خود بیفزاید و خود را با لباس‌های زیبا بپوشاند، به حقیقت، مانند یک کاخ و ایوان زینت‌یافته است.
هوش مصنوعی: بر او طعنه می‌زنند و به او اعتراض میکنند که چرا خود را مانند زنان آراسته کرده است، و این موضوع او را بسیار آزار میدهد.
هوش مصنوعی: اگر کسی که پارسا و زاهد است، سفر نکند، مسافرانی که به دنیا گشت و گذار میکنند او را مرد نمی‌خوانند.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس که از آغوش همسرش بیرون نرفته باشد، نمی‌تواند هنرمند یا مدیر قدرتمندی باشد.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره دارد به اینکه حتی شخصی که جهان را دیده و تجربه‌های زیادی دارد، ممکن است مورد آزار و بی‌احترامی قرار بگیرد، زیرا وضعیت بد بختی و ناامیدی او باعث شده که در اوضاع نابسامان گرفتار باشد.
هوش مصنوعی: اگر خوش اقبالی نصیبش می‌شد و در هر زمانی به خاطر مشکلات، مجبور به ترک شهرش نمی‌شد، وضعیتش بهتر بود.
منتقدی که به همه چیز ایراد می‌گیرد به فرد مجرد و عزب نیز گیر میدهد چنانکه فکر میکند حتی زمین از خواب و خوراک آن فرد عذاب میبیند
اگر زن بگیرد و ازدواج کند میگوید دلش در دام عشق افتاده و گرفتارش کرده و مانند الاغی در گل گیر کرده است.
هوش مصنوعی: از بدی و ظلم مردم زشت‌رو دور نشو و از کسانی که به خاطر خودخواهی و بی‌ادبی به تو بی‌احترامی میکنند، فاصله بگیر.
هوش مصنوعی: غلامی در مصر بود که به من خدمت می‌کرد و بی‌شرمی‌اش باعث شده بود که حیا را کنار بگذارد.
هوش مصنوعی: کسی گفت: «این پسر هیچ شعور و درک ندارد، باید او را با روش آموزشی متمایز کرد و به او یاد داد.
هوش مصنوعی: شبی صدای بلندی بر او زدم و با لحن تند و جدی صحبت کردم، ولی او در جواب گفت: «این مسکین با زجری که تحمل میکند، به زودی خواهد مرد!
هوش مصنوعی: اگر روزی خشم تو را از جا برکند، مردم به سرعت تو را با ناپسندی و بدفکری خواهند شناخت.
هوش مصنوعی: اگر صبر و تحمل به خرج دهی و از کسی شکایت کنی، به تو خواهند گفت که غیرت و شرافت نداری.
هوش مصنوعی: به سخن نیکو می‌گویند به کسی که سخاوتمند است: برای فردا اندیشه کن، زیرا در آن روز ممکن است دستت به سمت جلو و عقب باشد، یعنی ممکن است نیاز به کمک و حمایت دیگران داشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر آدمی قانع و با خودساخته شود، در برابر سرزنش مردم به راحتی خواهد گذشت.
هوش مصنوعی: این شخص مانند پدری است که در حسرت زندگی بی‌نصیب و در غم از دست دادن نعمت‌ها می‌میرد، زیرا که تن به ذلت داده و از خوبی‌ها کناره‌گیری کرده است.
هوش مصنوعی: چه کسی می‌تواند در گوشه‌نشینی آرامش پیدا کند، در حالی که پیغمبر نیز از بدی‌های این مردم فرار کرده است؟
هوش مصنوعی: خداوندی را که هیچ شبیه و همتایی ندارد، آیا نشنیده‌ای که ترسا (مسیحی) چه سخنی گفته است؟
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌تواند از دست دیگران نجات پیدا کند و تنها راه حل برای کسانی که در درد و رنج هستند، صبر کردن است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.