مرا در سپاهان یکی یار بود
که جنگاور و شوخ و عیار بود
مدامش به خون دست و خنجر خضاب
بر آتشْ دل‌ِ خصم از او چون کباب
ندیدمش روزی که ترکش نبست
ز پولاد پیکانش آتش نجَست
دلاور به سرپنجهٔ گاوزور
ز هولش به شیران در افتاده شور
به دعوی چنان ناوک انداختی
که عذرا به هر یک یک انداختی
چنان خار در گل ندیدم که رفت
که پیکان او در سپرهای جفت
نزد تارک جنگجویی به خشت
که خود و سرش را نه در هم سرشت
چو گنجشک روز ملخ در نبرد
به کشتن چه گنجشک پیشش چه مرد
گرش بر فریدون بدی تاختن
امانش ندادی به تیغ آختن
پلنگانش از زور سرپنجه زیر
فرو برده چنگال در مغز شیر
گرفتی کمربند جنگ آزمای
وگر کوه بودی بکندی ز جای
زره پوش را چون تبرزین زدی
گذر کردی از مرد و بر زین زدی
نه در مردی او را نه در مردمی
دوم در جهان کس شنید آدمی
مرا یک دم از دست نگذاشتی
که با راست طبعان سری داشتی
سفر ناگهم زان زمین در ربود
که بیشم در آن بقعه روزی نبود
قضا نقل کرد از عراقم به شام
خوش آمد در آن خاک پاکم مقام
مع القصه چندی ببودم مقیم
به رنج و به راحت، به امید و بیم
دگر پر شد از شام پیمانه‌ام
کشید آرزومندی خانه‌ام
قضا را چنان اتفاق اوفتاد
که بازم گذر بر عراق اوفتاد
شبی سر فرو شد به اندیشه‌ام
به دل برگذشت آن هنر پیشه‌ام
نمک ریش دیرینه‌ام تازه کرد
که بودم نمک خورده از دست مرد
به دیدار وی در سپاهان شدم
به مهرش طلبکار و خواهان شدم
جوان دیدم از گردش دهر، پیر
خدنگش کمان، ارغوانش زریر
چو کوه سپیدش سر از برف موی
دوان آبش از برف پیری به روی
فلک دست قوت بر او یافته
سر دست مردیش بر تافته
به‌در کرده گیتی غرور از سرش
سر ناتوانی به زانو برش
بدو گفتم ای سرور شیر گیر
چه فرسوده کردت چو روباه پیر؟
بخندید کز روز جنگ تتر
بدر کردم آن جنگجویی ز سر
زمین دیدم از نیزه چو نیستان
گرفته علم‌ها چو آتش در آن
بر انگیختم گرد هیجا چو دود
چو دولت نباشد تهور چه سود؟
من آنم که چون حمله آوردمی
به رمح از کف انگشتری بردمی
ولی چون نکرد اخترم یاوری
گرفتند گردم چو انگشتری
غنیمت شمردم طریق گریز
که نادان کند با قضا پنجه تیز
چه یاری کند مغفر و جوشنم
چو یاری نکرد اختر روشنم؟
کلید ظفر چون نباشد به دست
به بازو در فتح نتوان شکست
گروهی پلنگ افکن پیل زور
در آهن سر مرد و سم ستور
همان دم که دیدیم گرد سپاه
زره جامه کردیم و مغفر کلاه
چو ابر اسب تازی برانگیختیم
چو باران بلارک فرو ریختیم
دو لشکر به هم بر زدند از کمین
تو گفتی زدند آسمان بر زمین
ز باریدن تیر همچو تگرگ
به هر گوشه برخاست طوفان مرگ
به صید هژبران پرخاش ساز
کمند اژدهای دهن کرده باز
زمین آسمان شد ز گرد کبود
چو انجم در او برق شمشیر و خود
سواران دشمن چو دریافتیم
پیاده سپر در سپر بافتیم
به تیر و سنان موی بشکافتیم
چو دولت نبد روی بر تافتیم
چه زور آورد پنجهٔ جهد مرد
چو بازوی توفیق یاری نکرد؟
نه شمشیر گندآوران کند بود
که کین آوری ز اختر تند بود
کس از لشکر ما ز هیجا برون
نیامد جز آغشته خفتان به خون
چو صد دانه مجموع در خوشه‌ای
فتادیم هر دانه‌ای گوشه‌ای
به نامردی از هم بدادیم دست
چو ماهی که با جوشن افتد به شست
کسان را نشد ناوک اندر حریر
که گفتم بدوزند سندان به تیر
چو طالع ز ما روی بر پیچ بود
سپر پیش تیر قضا هیچ بود
از این بوالعجب‌تر حدیثی شنو
که بی بخت کوشش نیرزد دو جو
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر به یاد یاری از سپاهان می‌افتد که جنگجویی شجاع و زبردست بوده و در میدان نبرد همیشه پیروز بوده است. او با نگاهی به وضعیت یار قدیمی‌اش که اکنون پیر و ضعیف شده، دلتنگی و حسرتی را در دل خود احساس میکند. شاعر در می‌یابد که سرنوشت و قضا و قدر همچنان بر زندگی دچار تحولات اساسی میشود، به‌طوری‌که بزرگترین دلاوران نیز ممکن است روزی در برابر زمان و تقدیر ناتوان شوند. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که تلاش و کوشش انسان‌ها در برابر قضا ممکن است نتیجه‌ای نداشته باشد، و این بی‌نصیب بودن گواهی بر ناپایداری زندگی است.
هوش مصنوعی: در سپاهان یکی از دوستان من بود که هم جنگجو و دلیر و هم شوخ طبع و زنده دل بود.
هوش مصنوعی: او همواره دستش و خنجرش به خون آغشته بود و از شدت خشم و قساوت، دل دشمنان را می‌سوزاند، مانند کبابی که روی آتش می‌پزد.
هوش مصنوعی: در روزی که او را ندیدم، هیچ‌گاه تیرش را نکشانده بود و آهن پیکانش به آتش نمی‌افتاد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به وصف دلاوری می‌پردازد که با قدرت و شجاعت خود (سرپنچهٔ گاوزور) به وحشت افتاده و شیران را به هراس انداخته است. این دلاور چنان به حریفان خود ابهت و ترس می‌دهد که همه از او می‌گریزند.
هوش مصنوعی: تو به گونه‌ای تیر پرتاب کردی که عذرا (دختری زیبا) هر تیر را در قلب یک نفر فرود آوردی.
هوش مصنوعی: چنان خاری در گل نمی‌بینم که سنگر نرمی که پیکان او به آن اصابت کند، پشت سرش داشته باشد.
خشت: نوعی از سلاح جنگ است که نیزه‌ای کوتاه و سنگین‌وزن است.
هوش مصنوعی: در روزی که ملخ‌ها به جنگ مشغولند، مانند یک گنجشک، چه تفاوتی دارد که گنجشک را بکشند یا مردی را؟ این بیان نشان‌دهندهٔ بی‌اهمیتی و سهل بودن مرگ در آن وضعیت است.
هوش مصنوعی: اگر بر فریدون (پادشاه اسطوره‌ای ایران) حمله‌کردی، به او امان نخواهی داد و با شمشیر او را خواهی زد.
هوش مصنوعی: فریدون، با قدرت و توانایی بی‌نظیر خود، دشمنان را به شدت شکست داده و چنگال پلنگ‌ها (نشانه‌ای از نبرد سخت و وحشیانه) بر سر شیر (نماد قدرت) را به تصویر کشیده است.
هوش مصنوعی: اگر کمربند جنگیدن را ببندی و به کارزار آماده شوی، توانایی تو به حدی است که کوه را هم از جا می‌کنی و برمی‌داری.
هوش مصنوعی: تو از کنار زره‌پوش، مانند تبرزین (تیری که به سرعت و قدرت عبور میکند) گذشتی و بر رکاب (زین) سوار شدی، یعنی بدون درنظر گرفتن افراد، به سرعت از کنار آنان عبور کردی.
هوش مصنوعی: نه او در مردانگی چیزی دارد و نه در میان مردم دیگر، هیچ‌کس در جهان آدمی را مانند او نشنیده است.
هوش مصنوعی: تو همیشه مرا تنها نگذاشتی و به خاطر اینکه با انسان‌های درستکار در ارتباط بودی، این فرصت برای من فراهم شد.
هوش مصنوعی: سفر ناگهانی‌ام از آن دیار به خاطر آن بود که در آن مکان، روزی و روزگار خوبی نداشتم.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که سرنوشت او را از عراق به شام منتقل کرده و او در آن سرزمین پاک و زیبا خوشحال است و آنجا را جایگاه خود می‌داند.
هوش مصنوعی: خلاصه اینکه مدتی در آنجا زندگی کردم، در حالی که گاه در سختی و گاه در آسایش بودم و همیشه میان امید و ترس به سر می‌بردم.
هوش مصنوعی: پس از مدتی انتظار و تحمل سختی‌ها، حالا دیگر دل من از آرزوهای ناتمام پر شده است و در این شرایط، جای خالی خانه‌ام که آرزوی آن را دارم بیشتر احساس می‌کنم.
هوش مصنوعی: چنان بر سرنوشت من اتفاق افتاد که دوباره به عراق رسیدم.
هوش مصنوعی: شب، سرم را به فکر فرو برد و دل‌ام به یاد آن هنرمند مشهور (که در گذشته با او آشنا بودم) افتاد.
هوش مصنوعی: هنرپیشه‌ای که مدتی با او ارتباط داشتم، دوباره احساس من را تازه کرد و من که قبلاً از او سود برده بودم، حالا به او وابسته شده‌ام.
هوش مصنوعی: به خاطر محبت و علاقه‌ام به او، به شهر سپاهان رفتم و از او خواستم که به من توجه کند.
هوش مصنوعی: جوانی را دیدم که از ناگزیری روزگار، به پیری رسیده است؛ تیرش مانند کمانی است که به دستش دارد و چهره‌اش به زیبایی گل ارغوانی است.
هوش مصنوعی: جوانی را دیدم که مثل کوهی است که برف سپید بر سرش نشسته و موهایش نیز در این برف دوانده شده، نشانه پیری است که بر چهره‌اش نمایان شده.
هوش مصنوعی: روزگار بر او قدرت یافته و او را در وضعیت دشواری قرار داده است، به‌طوری که سرنوشت، او را از مردی و توانایی به ضعف و ناتوانی کشانده است.
هوش مصنوعی: دنیا (گیتی) از سر او (مردی که در این بیت اشاره شده) به خاطر ناتوانی و دست‌نیافتن به قدرت، دچار غرور و فریب شده و او را به زانو درآورده است.
هوش مصنوعی: به او گفتم، ای آقایی که بسیار قوی هستی، چه چیزی تو را مثل یک روباه پیر و فرسوده کرده است؟
هوش مصنوعی: او با لبخند گفت که در روز جنگ تتر، آن جنگجو را شکست داده است و او را از سر به زیر کرده است.
هوش مصنوعی: زمین را دیدم که مانند نیستان (مکانی پر از نی) آتش گرفته و نیزه‌ها به شکل علم‌ها (پرچم‌ها) در آن قرار دارند.
هوش مصنوعی: گرد هیجا یعنی گرد و غبار جنگ، که به دلیل هیجان و درگیری در نبرد به وجود می‌آید. شاعر میگوید که اگر دولت و کامیابی نباشد، اقدام به طغیان و شجاعت (تهور) چه فایده‌ای دارد، چون بدون پشتیبانی و موفقیت، تلاش‌ها بی‌نتیجه خواهند بود.
هوش مصنوعی: من همان کسی هستم که وقتی به حمله می‌روم، نبرد را با نیزه انجام می‌دهم و انگشترم را از دست برمی‌دارم.
هوش مصنوعی: چون ستاره (سرنوشت) به من یاری نکرد، احساس کردم که به دور من، چون انگشتری، حلقه‌ای از مشکلات و سختی‌ها ایجاد شده است.
هوش مصنوعی: با توجه به وضعیت سخت و ناگوار، تصمیم گرفتم که فرار کردن را یک فرصت خوب به شمار آورم، زیرا افراد نادان به‌جای پذیرش سرنوشت، به سرنوشت خود حمله می‌کنند و نتیجه‌ای بدتر می‌سازند.
هوش مصنوعی: اگر ستارهٔ خوشبختی من یاری نکند، چه فایده‌ای دارد که من کلاه‌خود و زره‌ای به تن دارم؟
هوش مصنوعی: اگر کلید پیروزی در دست نباشد، با زور بازو و قدرت هم نمی‌توان به فتح و موفقیت دست یافت.
هوش مصنوعی: گروهی از شجاعان و جنگجویان، همچون پلنگ که در کمین نشسته، با قدرت و قوت بسیار به میدان آمده‌اند و در مقابل دشمنان به مبارزه می‌پردازند، با زره‌های استحکام یافته و سم‌های چالاک مانند اسب‌ها، آماده نبرد هستند.
هوش مصنوعی: در آن لحظه که سپاه را دیدیم، زره پوشیدیم و کلاهی با حفاظ بر سر گذاشتیم.
هوش مصنوعی: سوارکاران را مانند ابر رعدآسا به حرکت درآوردیم و همچون باران بر دشمنان فرود آمدیم.
هوش مصنوعی: دو ارتش به هم حمله کردند و از کمینی که در کمین‌گاه سپر کرده بودند، چنان صدایی ایجاد کردند که گویی آسمان به زمین افتاده است.
هوش مصنوعی: خورشید جنگ به قدری تیر بارید که مانند تگرگ، در هر گوشه‌ای طوفان مرگ به پا کرد.
هوش مصنوعی: برای صید کسبهٔ بزرگ و قوی (هژبران)، کمند اژدهایی را که دهانش را باز کرده، باید به کار گرفت.
هوش مصنوعی: زمین به رنگ آبی و تاریک درآمد و مانند آسمان شد، در آنجا همچون ستاره‌ها، درخشش شمشیرها خود را نشان داد.
هوش مصنوعی: وقتی سواران دشمن متوجه ما شدند، ما نیز به صورت پیاده در کنار هم ایستادیم و سپرهایمان را به هم بافتیم تا از خود دفاع کنیم.
هوش مصنوعی: چون دولت به ما روی نیاورد و ما را یاری نکرد، با تیر و نیزه به جان هم افتادیم و موهای یکدیگر را شکستیم.
هوش مصنوعی: چنانچه کوشش و تلاش فردی (مرد) بدون کمک و حمایت موفقیت حاصل نکند، چه نیرویی به کار خواهد برد؟ به عبارتی، اگر یاری از جانب توفیق نباشد، تلاش و زور بازوی او بی‌فایده است.
هوش مصنوعی: نه شمشیر کسانی که به گناه آلوده‌اند مؤثر نیست، زیرا انتقام‌جویی از سرنوشت ناگوار اتفاق می‌افتد.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس از سپاه ما از میدان جنگ برنگشت، جز افرادی که لباس‌هایشان به خون آلوده شده است.
هوش مصنوعی: ما همچون دانه‌های یک خوشه خرما، در کنار هم قرار گرفتیم و هر کدام در گوشه‌ای از این جمعیت به سر می‌بریم.
هوش مصنوعی: ما به خاطر بی‌وفایی و نامردی یکدیگر را رها کردیم، مانند ماهی که وقتی به دست کسی می‌افتد که زره به تن دارد، از هم جدا میشود.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر اشاره میکند که کسانی که از ارزش و مقام خود بی‌خبر هستند، نمی‌توانند خود را در شرایط سخت و خطرناک قرار دهند، مانند این که من گفتم تا با خیال راحت از چیزی باارزش محافظت کنیم، اما آنها به درستی نتوانستند این چالش را درک کنند.
هوش مصنوعی: وقتی سرنوشت از ما روی برگرداند و به ما روی خوش نشان ندهد، هیچ چیز نمی‌تواند ما را در برابر تیر قضا و تقدیر حفظ کند.
هوش مصنوعی: شنیده‌ای دربارهٔ کسانی که در سختی و بی‌فرجامی به سر می‌برند؛ اینکه تلاش و کوشش آنها به اندازهٔ دو جو هم ارزش ندارد و بی‌فایده است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.