چند باشی به این و آن نگران؟
پند گیر از گذشتن دگران
واعظت مرگ هم نشینان بس
اوستادت فراق اینان بس
گر دلت را ز مرگ یاد شود
کی به این ساز و برگ شاد شود
فرصت خویشتن چو کردی فوت
هم تو بر خویشتن بخوان «الموت»
مرگ و مردن برابر دل دار
یاد گور و لحد مقابل دار
گر گدا یا امیر خواهد بود
مردنی ناگزیر خواهد بود
پدرت مرد و با خبر نشدی
مادرت رفت و دیده ور نشدی
داغ فرزند و هجر همسالان
همه دیدی، نمیشوی نالان
این دل و جان آهنین که تراست
نتوان کرد جز به آتش راست
مرگ ازین رنج و غصه به کندت
مرگ بیدار و متنبه کندت
جهد آن کن که زود خاک شوی
تا مگر زین گناه پاک شوی
چه تفاخر کنی به نام پدر؟
چو ندانی نهاد گام پدر
پدرت باغ و بوستانی کرد
تو چنان کن که آن بدانی خورد
گر نسازی تو باغ، معذوری
باغ او را مبر ز معموری
هیچ تخمی مکار و کشت مکن
نام آبای خویش زشت مکن
تو که شب مستی و سحر مخمور
کی کنی خانهٔ پدر معمور؟
چیست میراث او طلب کردن؟
در دو شب خرج یک جلب کردن
خیز و خیری به جای او تو بکن
او نکرد، از برای او تو بکن
او نخورد، ار نه کی همی هشت این؟
گر همیخورد خود نمیکشت این
بتو هشت او، تلف چنین باشد
تو باو ده، خلف چنین باشد
نه بدین غایتت بزرگ او کرد؟
این چنین زیرک و سترگ او کرد؟
به روانش رسان چراغی هم
که ازو دیده‌ای فراغی هم
واجب آمد بر آدمی شش حق
اولش حق واجب مطلق
بعد از آن حق مادرست و پدر
و آن استاد و شاه و پیغمبر
اگر این چند حق بجای آری
رخت در خانهٔ خدای آری
حق اینها بدان که اربابند
مقبلان این دقیقه در یابند
حب ایشان سرت بر افرازد
بغض ایشان به خاکت اندازد
دمنهٔ رفتگان تست این خاک
سبزهٔ دمنه را چه داری باک؟
دل ز خضرای این دمن برگیر
بکن این جان و دل ز تن برگیر
زیر این قلعهٔ همایون عرض
پارگینیست پر ز سرگین، ارض
جنبشی کن، که نیست جای نشست
مگر آید مراد دل در دست
وگرت نیست قوت و نیرو
به عزیزان خویش « قل سیروا»
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به تذکر حقوق و مسئولیت‌های انسانی و اخلاقی اشاره دارد. شاعر از خواننده می‌خواهد تا به مرگ و فراق نزدیکان بیندیشد و بر اهمیت زندگی و اعمال خود تأکید می‌کند. او به یادآوری رفتارهای خوب و نیکی که باید به جای گذشتگان انجام دهند، می‌پردازد و می‌گوید که هر کس باید حق والدین و معلمان خود را ادا کند و به آینده‌اش اهمیت دهد. در پایان، شاعر یادآور می‌شود که هیچ‌چیز نمی‌تواند جایگزین نیکی و خدمت به دیگران شود و از فرد خواسته می‌شود تا با عمل درست، خود را در پیشگاه خداوند آماده کند.
هوش مصنوعی: نگران بودن برای این و آن چقدر ادامه خواهد داشت؟ از گذشتهٔ دیگران پند بگیر و عبرت بامعنا بگیر.
هوش مصنوعی: واعظ (مقرّر اخلاق و دین) به تو می‌گوید که مرگ هم‌نشینان (دوستان و آشنایان) تو زیاد است و جدایی (فراق) از این افراد بسیار دردناک است.
هوش مصنوعی: اگر به یاد مرگ بیفتی، چگونه می‌توانی با این لوازم و زندگی شاد و خوشحال باشی؟
هوش مصنوعی: وقتی که زمان زندگی‌ات را از دست دادی، باید با خودت بگویی که مرگ در انتظار توست.
هوش مصنوعی: مرگ و مردن برای دل عاشق یکسان است، و یاد گور و قبر نیز همیشه باید مقابل چشمان او باشد.
هوش مصنوعی: چه کسی غنی باشد و چه کسی فقیر، در نهایت همه باید بمیرند و مرگ برای همه不可避免 است.
هوش مصنوعی: پدر تو فوت کرد و تو از این موضوع آگاه نشدی، همچنین مادر تو نیز رفت و تو از آن بی‌خبر مانده‌ای.
هوش مصنوعی: تو داغ فرزند و جدایی از همسالان را احساس کرده‌ای، اما همچنان ناله و شکایت نمی‌کنی.
هوش مصنوعی: دل و جان تو که مانند آهن محکم است، تنها با آتش و درد می‌توان آنها را نرم و تغییر داد.
هوش مصنوعی: مرگ از این رنج و غم، تو را بیدار و هوشیار می‌کند و باعث می‌شود که به موقعیت خود آگاه باشی.
هوش مصنوعی: سعی کن هر چه زودتر به خاک سپرده شوی تا شاید از این گناهت پاک شوی.
هوش مصنوعی: به چه دلیلی به نام پدرت فخر می‌کنی؟ در حالی که نمی‌دانی چه زحماتی کشیده و چه پایه و اساس‌هایی برای تو گذاشته است.
هوش مصنوعی: پدرت باغ و باغستانی ایجاد کرد، تو هم باید مانند او عمل کنی و خود را آراسته و زینت‌دار کنی.
هوش مصنوعی: اگر تو باغی نسازی، از تو عذرخواهی می‌کنم، اما باغ پدرت را از رونق نینداز.
هوش مصنوعی: هرگز در کار زراعت و کشت، دانه‌ای بی‌اهمیت و نابودکننده نکار، زیرا به نام نیاکان خود (که حائز احترام و ارزش هستند) ضرر نرسان.
هوش مصنوعی: تو که در شب مستی و در سحر بی‌خبر از حال خودی، کی می‌خواهی به فکر آبادانی خانهٔ پدرت باشی؟
هوش مصنوعی: میراث او (پدر) چیست که درخواست می‌کنی؟ تنها در دو شب هزینه‌اش به اندازهٔ یک فنجان عطر (یا نوشیدنی) هم نمی‌شود.
هوش مصنوعی: برخیز و کار نیکی به جای او انجام بده، چون او خود عملی انجام نداد، تو در مقام او این کار را انجام بده.
هوش مصنوعی: او (خدا) نخورده است، پس اگر (نمی‌تواند) هشت (یعنی روزه را) بخورد، پس چرا (کسانی که نمی‌خورند) خود را در زمان روزه به کشتن می‌دهند؟
هوش مصنوعی: هشت (یعنی عدد هشت) او (خدا) است، اگر تو با این شیوه برخورد کنی، برای تو (انسان) هم نتیجه‌ای معکوس خواهد داشت.
هوش مصنوعی: آیا او به این اندازه بزرگت نکرد؟ آیا او این گونه زیرک و بزرگت نکرد؟
هوش مصنوعی: باید به روح او نوری برسانی که از آن احساس آرامش و راحتی می‌کنی.
هوش مصنوعی: انسان به شش حق واجب و ضروری ملزم است که نخستین آنها حق مطلق و بدون قید و شرط است.
هوش مصنوعی: بعد از حق واجب و ضروری، حق مادر و پدر و همچنین حق استاد و شاه و پیامبر نیز بر گردن انسان است.
هوش مصنوعی: اگر این چند حق را به جا بیاوری، در حقیقت، خود را به خانهٔ خدا نزدیک کرده‌ای.
هوش مصنوعی: حق این افراد را بشناس که آنها دارای مقام بالا و قدرت هستند و افرادی که به آنها وابسته‌اند، به درستی این موضوع را درک می‌کنند.
هوش مصنوعی: عشق و محبتی که نسبت به این افراد داری، باعث می‌شود که سرت را بلند کنی، اما کینه و دشمنی آنها تو را به زمین می‌زند و خوار می‌کند.
هوش مصنوعی: این خاک، محل رفتگان و مردگان است و اگر همگی در آن بخوابند، تو نباید نگران این دمنهٔ سبز باشی. در واقع، این اشاره به بی‌اهمیتی دنیا و گذران زندگی دارد.
هوش مصنوعی: از دل زندهٔ سبزه و دمن به دوری بزن و جان و دل خود را از تن آزاد کن.
هوش مصنوعی: زیر این قلعهٔ بزرگ و باشکوه، زمین پوشیده از فضولات (دفعیات) است و به‌نظر می‌رسد که خاک و زمین به خاطر آن (فضولات) پست و بی‌ارزش شده است.
هوش مصنوعی: حرکت کن و دست به کار باش، زیرا در اینجا جایی برای تنبلی نیست و تنها با تلاش می‌توان به خواسته قلبی رسید.
هوش مصنوعی: اگر برای عزیزان خود، نیر و قدرتی ندارید، بگویید: «دست کم، حرکت کنید و به سوی مقصد بروید».
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بی‌مثل و شبه و بی‌همتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.